Kriter Dergi / Dış Politika

Cumhuriyetin Muhteşem Yüzyılında Erdoğan Ufku ve Başarılı NATO Zirvesi

Thu, 09 Jul 2026 19:29:00 GMT

NATO zirvesi Türkiye'nin uluslararası görünürlüğünü artıran geçici bir diplomatik etkinlik olmanın ötesinde kurumsal kapasitesini, güven üretme kabiliyetini ve çok taraflı diplomasiye sunduğu katkıyı somutlaştıran önemli bir örnek olmuştur.

Türkiye'nin Barış ve Caydırıcılık Parolası: EFES 2026 Tatbikatı

Mon, 01 Jun 2026 0:57:00 GMT

Hâlihazırda dünya kamuoyunun gündeminde olan Ukrayna-Rusya Savaşı, ABD/İsrail-İran Savaşı ve diğer bölgesel çatışmalar, modern muharebe sahasının dönüşümünü gözler önüne sermektedir. Bu dönemde bilhassa insanlı ve insansız platformların birbiriyle entegre çalıştığı, yapay zekâ entegre çözümlerle karar alma süreçlerinin hızlandığı ve otonom sistemlerin çarpan etkisi oluşturduğu daha net görülmektedir. EFES 2026 senaryoları incelendiğinde Türkiye'nin, dönüşümü ne kadar yakinen takip ettiği, öncü nitelikte doktrinler geliştirdiği açıkça görülmektedir.

Irak’ta Yeni Hükümet ve Türkiye ile Stratejik Yakınlaşmanın Geleceği

Mon, 01 Jun 2026 0:53:00 GMT

Şii siyasi alanındaki parçalanma, KDP ile KYB arasındaki rekabetin sertleşmesi, Sünni siyasi aktörlerin daha pragmatik ilişki ağları üretmeye başlaması ve İran’a yakın grupların kendi içerisindeki ayrışması, Bağdat’taki siyasal zeminin değiştiğini gösteriyor. Türkiye ise temel stratejik ilkelerini koruyor. Irak’ın toprak bütünlüğü, siyasi birliği, çatışmalardan uzak tutulması ve bölgesel istikrarın korunması Ankara açısından değişmeyen başlıklar olmaya devam ediyor. Ancak Türkiye bu ilkeleri, artık daha esnek ilişki ağları ve değişen saha dengeleri üzerinden yürütüyor.

Ateşkesteki Savaş: İran-ABD Arasında Yeni Denge Arayışı

Mon, 01 Jun 2026 0:51:00 GMT

İran, Hürmüz kozunu gelecekteki muhtemel ABD/İsrail saldırılarına karşı bir caydırıcılık unsuru olarak formüle edip hukukileştirmeye/kurumsallaştırmaya çalışsa da bunun caydırıcılık mantığının ötesine uzanan bir yeni bölgesel jeopolitik tasavvurun kaldıracı olarak dizayn edildiğini anlamak zor değil. Zira Hürmüz’ü kontrol eden, Körfez’i de kontrol eder. Bu durum, gemilerden geçiş ücreti almak gibi ekonomik ya da salt caydırıcılık üretmek gibi güvenlik sebepleriyle izah edilemez.

Türkiye Post-Western Bir Dünyada mı Hareket Ediyor?

Mon, 01 Jun 2026 0:49:00 GMT

Post-Western kavramı, bu konjonktürde ortaya çıkan ve Batı’nın küresel siyaset, ekonomi ve kültürel anlamda mutlak hakimiyetinin kalmadığını ifade eder. Çin başta olmak üzere Asya’da yükselen güçlerin yanında, Hindistan, Rusya, Körfez ülkeleri ya da Brezilya, Endonezya, Türkiye gibi bölgesel güçlerin Batı’yı tek güç merkezi olarak algılamayarak otonom davranışlar sergilemeleri, Post-Western dünyanın işareti olarak görülmektedir. Türkiye için aslında Post-Western kavramı ile tanımlanan nitelikler yeni bir durum değil. Ankara, öncelikle uluslararası sistemin Batı sonrası halinin daha fazla güvenlik ihtiyacı oluşturduğu konusundaki durumu fark ederek, buna uygun davranan bir tavır içinde olmuştur.

Körfez’in Yeni Jeopolitik Normali: Suudi Arabistan-BAE Ayrışması

Mon, 01 Jun 2026 0:31:00 GMT

Gelinen noktada Körfez’de “tam uyumlu ortaklık” dönemi büyük ölçüde sona ermiş, onun yerini kontrollü ve zaman zaman rekabetçi bir birlikte var olma süreci almıştır. Suudi Arabistan ile BAE arasındaki bu tedrici ayrışma süreci, Körfez siyasetinin yeni normali olarak okunabilir. Bu durum ani bir kopuş gibi gözükmemekle birlikte yavaş fakat derin etkiler üreten bir güç kayması şeklinde ilerlemektedir. Bu nedenle gerek bölgesel gerekse de küresel aktörlerin artık Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri’ni tek bir kutupmuş şeklinde değerlendirmeyi sonlandırmaları gerekmektedir.

Mali’de FLA-JNIM İttifakının Sınırları: Goita Yönetimine Karşı Başarı Mümkün mü?

Mon, 01 Jun 2026 0:27:00 GMT

Ortaya çıkan tablo, ilk bakışta görüldüğünün aksine rejimin kısa vadede çöküşünden ziyade, Mali’de devlet otoritesi ile silahlı gruplar arasında uzun süreli bir yıpratma savaşının derinleştiğine işaret etmektedir. Bugün Mali’deki temel mesele, silahlı grupların askeri kapasitesinden çok, bu kapasitenin sürdürülebilir bir siyasal düzene dönüşüp dönüşemeyeceğidir. Nitekim JNIM ile FLA’nın son dönemdeki koordinasyonu, rejimi yıpratma bakımından önemli sonuçlar üretse de Mali’yi birlikte yönetebilecek ortak bir siyasal vizyon ortaya koyamamaktadır.

NATO Zirvesi ve Türkiye’nin Küresel Sistemde Yükselen Gücü

Mon, 01 Jun 2026 0:24:00 GMT

Türkiye bugün yalnızca coğrafi avantajları nedeniyle değil; kriz çözme kapasitesi, çok yönlü diplomasi anlayışı ve bağımsız siyasi refleksleriyle küresel güç merkezlerinin dikkatle izlediği bir devlet hâline gelmiştir. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın liderliğindeki Türkiye’nin dış politikada geliştirdiği bu paradigma, klasik çevre ülke psikolojisini büyük ölçüde aşmıştır. Uzun yıllar boyunca Batı güvenlik mimarisinin yalnızca bir ileri karakolu gibi değerlendirilen Türkiye; bugün kendi oyun planını kurabilen, gerektiğinde küresel aktörlerle müzakere eden, gerektiğinde bağımsız hamleler yapabilen bir güç merkezi hâline dönüşmüştür.

İran Savaşı, Trump’ı Çin Karşısında Nasıl Zayıflattı?

Mon, 01 Jun 2026 0:23:00 GMT

Trump Çin’e, İran gibi orta büyüklükteki bir devlete karşı savaşta füze stoklarının önemli bir kısmı tükenmiş, Hürmüz Boğazı’nı açmaktan ve Körfez’deki müttefiklerini savunmaktan aciz bir ülkenin lideri olarak gitti. Bu durumda, muhatabı Şi Cinping karşısında tehdit yerine uzlaşı ve hatta taviz dilini kullanmaktan başka çaresi olmadı. Geziyi yorumlayan Batı medyasının kullandığı dile ve yayınladıkları alaycı karikatürlere bakıldığında, İran Savaşı’ndaki başarısızlığın ABD’nin artık dünyanın tek süper gücü olmadığını gösterdiğini, bu konudaki en iddialı Amerikalı lider olan Trump’ın da artık Çin’i eş değer bir güç olarak kabul ettiğini söylemek mümkündür.

ABD/İsrail-İran Savaşı ve Kaybolan Rasyonellik

Mon, 01 Jun 2026 0:20:00 GMT

ABD’nin İran’a kara harekâtı kararı değişik rasyonellik kavramları altında açıklanabilir ve yorumlanabilir. Bu açıklamalar gelişi güzel değil ama belli kıstaslar altında mümkün olur. Farklı kıstaslara göre yapılan analizler ve açıklamalar hem aydınlatıcı görüşler ortaya koyar hem de kullandıkları ve içerdikleri belirli varsayımlarla kavram kargaşasını sona erdirirler.

Yeni Jeopolitik Gerçeklerle Türkiye-Avrupa İlişkileri

Mon, 01 Jun 2026 0:18:00 GMT

Dünyada değişen jeopolitik dengeler, önünde sonunda Berlin-Paris eksenine Türkiye’yi hazmetmesi gerektiğini öğretmektedir. Almanya başta olmak üzere Avrupa Birliği bugün ABD ile Çin Halk Cumhuriyeti’nin olası bir küresel paylaşım anlaşmasında masadaki menüde yer alacağının bilincine varmıştır. Artık yapmaları gereken SSCB’nin 1992’deki çöküşünden bu yana cömertçe boşa harcadıkları zamanı ve parayı telafi etmektir. Dahası Türkiye’yi oyalamak için harcadıkları enerjinin de beyhude olduğunu itiraf etmeleri gerekir.

Ablukayı Kırmak ve Teşhir Etmek: Küresel Sumud Filosu’nun Gazze Yolculuğu

Mon, 01 Jun 2026 0:15:00 GMT

Küresel Sumud Filosu, şiddet içermeyen sivil inisiyatif geleneğini deniz boyutuna taşıyan ve 2006’dan bu yana işgalci İsrail rejiminin uluslararası hukuku çiğneyerek uyguladığı abluka altında yaşayan 2,8 milyonluk Filistinli sivile ulaşmayı hem pratik hem de sembolik düzeyde hedefleyen küresel bir koalisyon olarak öne çıkmaktadır. Nitekim Küresel Sumud Filosu’nun amacı, Gazze’ye insani yardım taşıma girişimleriyle İsrail’in uluslararası hukuku çiğneme kapasitesini görünür kılmak ve meşruiyet krizini derinleştirmektir.

Doğu Akdeniz’de Enerji Gaspı: İsrail’in Lübnan Gazına Yönelik Hamlesi

Mon, 01 Jun 2026 0:11:00 GMT

Esasen Doğu Akdeniz’de Lübnan gazı etrafında yaşanan bu gerilim, ilk bakışta iki ülke arasında güncel bir deniz yetki alanı anlaşmazlığı gibi görünse de enerji kaynaklarının kontrolü üzerinden şekillenen daha geniş bir güç mücadelesinin parçasıdır. Mevcut konjonktür ise İsrail’in, Lübnan’ın içinde bulunduğu siyasi ve ekonomik zaafları kendi lehine asimetrik bir avantaja dönüştürme arayışını beslemektedir. Tel Aviv’in bu yaklaşımı, Kana sahası üzerindeki Lübnan haklarını aşındırmayı ve Doğu Akdeniz enerji denkleminde İsrail lehine yeni bir hegemonya alanı kurmayı hedefleyen daha geniş bir stratejinin parçası olarak okunmalıdır.

Uluslararası Boğazlardan Geçişler ve Silahlı Çatışmalar: Hürmüz Boğazına Yansımalar

Fri, 01 May 2026 0:58:00 GMT

Hürmüz Boğazı’nın sularının bir kısmı İran’ın bir kısmı Umman’ın ve bir kısmı da BAE’nin karasularından oluşmaktadır. Hürmüz Boğazı ile ilgili tek özel uluslararası düzenleme Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün 1973’te Hürmüz Boğazı’ndan gemilerin geçişini düzenleyen bir “gemi seyir düzenlemesi”dir. Dolayısı ile Hürmüz Boğazı’ndan sivil ya da askeri gemilerin geçiş haklarını düzenleyen özel bir düzenleyici uluslararası sözleşme bulunmamaktadır.

Hürmüz Boğazı ve Küresel Ekonomi

Fri, 01 May 2026 0:49:00 GMT

Hürmüz Boğazı merkezli olası bir kriz, küresel enerji ve ticaret akışlarını sert biçimde sarsma potansiyeli taşısa da, bu ölçeğin getirdiği belirsizlik aynı zamanda Türkiye’nin alternatif koridor ve lojistik hatlara yönelik stratejik arayışını hızlandırıyor. Küresel ticaretin yaklaşık yüzde 20’sine yakın enerji taşımacılığının Hürmüz üzerinden geçtiği dikkate alındığında, olası bir aksama yalnızca fiyat şokları değil, aynı zamanda rota çeşitlendirme ihtiyacını da zorunlu kılıyor. Bu noktada Kalkınma Yolu ve Orta Koridor gibi projeler, Türkiye’nin coğrafi avantajını ekonomik avantaja dönüştürme kapasitesini güçlendiriyor.

ABD-İsrail-İran Krizi Karşısında Avrupa Birliği: Retorik Birlikten Stratejik Parçalanmaya

Fri, 01 May 2026 0:38:00 GMT

Güvenlik alanında NATO çerçevesinde ABD’ye büyük ölçüde bağımlı olan AB, bu kriz bağlamında da Washington’dan tamamen bağımsız bir pozisyon geliştirememiştir. AB’nin güvenlik kapasitesinin sınırlılığı ve ABD ile olan kurumsal bağları, Birliğin bağımsız bir stratejik aktör olarak hareket etmesini zorlaştırmaktadır. Dolayısıyla AB’nin bu kriz bağlamındaki konumu, “stratejik özerklik” söyleminin henüz tam anlamıyla somutlaşmadığını göstermektedir. Bu savaşta ABD ile yaşanan fikir ayrılıkları NATO içinde de krize sebep olmuştur.

Savaşın Gölgesinde Diplomasi: Pakistan Arabuluculuktan Neyi Umuyor?

Fri, 01 May 2026 0:32:00 GMT

Washington ve Tahran arasında bir dünya savaşının eşiğinde gidip gelen gerilimde, Pakistan kendini “olmazsa olmaz” bir arabulucu olarak konumlandırmış durumda. Peki, İslamabad bu riskli oyunun içine neden bu kadar istekli girdi? Bu arabuluculuk davranışıyla hangi kazanımları hedefliyor? Ve tabii ki savaşta yaşanan son gelişmeler, bu arabuluculuk çabalarını nereye taşıyor?

İsrail’in Ateşkes Bozucu Faaliyetleri: İran ve Lübnan Örnekleri

Fri, 01 May 2026 0:29:00 GMT

İsrail, bir taraftan İran’ı güvenilmez bir aktör olarak lanse ederek hem ateşkesi bozmak hem de muhtemel bir anlaşmayı önlemek isterken, diğer taraftan da ABD medyasındaki kalemşörleri vasıtasıyla; ateşkesin hata olduğu, İran ile anlaşmanın İran’ı güçlendireceği ve ABD’nin prestijinin zarar göreceği, en uygun seçeneğin ABD’nin İran’ı güç kullanarak yola getirmesi olduğu şeklinde analizler yayınlatmıştır. Bununla yetinmeyen İsrail, Yahudi lobisinin tüm kurumlarını kullanarak ABD kamuoyunu etkilemeye ve Trump yönetiminin kararlarını ipotek altına almaya çalışmıştır.

Savaşın Körfez Cephesi: Refah Vahasından Güvenlik Bunalımına

Fri, 01 May 2026 0:24:00 GMT

Savaş sürecinde ABD’nin kendilerini koruyacağı varsayımına dayalı güvenlik mimarisinin, bu en ciddi testte başarısızlığa uğraması, Körfez ülkelerini hayal kırıklığına uğratırken, bir taraftan da alternatif güvenlik mekanizmaları geliştirme sürecine itmiştir. Dolayısıyla Körfez ülkeleri bu savaş süreciyle birlikte ABD’nin kendilerini doğrudan korumayacağını anlarken gerek güvenliklerini sağlama gerekse de savaş sonrası dönemde olası İran tehdidine karşı hazırlıklı olabilme adına alternatif aktörlerle ittifak yapmaları gerektiğini de fark etmişlerdir.

Washington-Tahran Hattında Gerilimin Tırmanma Dinamikleri

Fri, 01 May 2026 0:21:00 GMT

İran yönetimi, varoluşsal sütunları zedeleyecek Amerikan taleplerini özünde bir teslimiyet çağrısı olarak okumaktadır. Tahran, bu taleplere boyun eğmektense devasa ekonomik ve askeri maliyetleri göze almaya hazırdır; zira Amerikan baskısına direnerek ayakta kalmanın kendisi zaten başlı başına bir zafer olarak kodlanmaktadır. İki tarafın da sahadaki kazanımlarının karşı tarafı ödün vermeye mecbur bıraktığına ve diğer tarafın bu krizden kendilerinden daha fazla zarar gördüğüne inandığı karşılıklı öz güven illüzyonu sürdüğü müddetçe, inandırıcı bir diplomatik mutabakat zemininin oluşması pek mümkün görünmemektedir.

Sisifos Döngüsünde Tahran: Hürmüz, Nükleer Koz ve Sert Diplomasi

Fri, 01 May 2026 0:15:00 GMT

İran’ın mevcut diplomasi yaklaşımı, 40 günlük savaş sürecinde şekillenen güvenlik stratejisinin doğrudan devamı niteliğinde ilerliyor. Tahran yönetimi; kendisini savaşın kazananı, Hürmüz Boğazı’nı stratejik bir baskı aracı, Washington’ı ise zayıf ve savunmada bir aktör olarak konumlandırıyor. Ancak bu anlayış, ülke içindeki farklı değerlendirmeler nedeniyle tartışmalı bir zeminde duruyor. “Ne savaş ne barış” olarak tanımlanan mevcut durum; ekonomik ve toplumsal baskıyı artıran, sürdürülebilirliği sorgulanan bir denge oluşturuyor.

NSU’dan AfD’ye: Almanya’nın Aşırı Sağ ile Sınavı

Fri, 01 May 2026 0:14:00 GMT

NSU terör örgütünün ortaya çıkmasından 15 yıl sonra bile örgütün varlığına ilişkin açıkta kalan sorular mevcut. Pek çok araştırma ve soruşturma komisyonu raporlarına ve NSU davasının sonuçlanmasına rağmen, kamuoyu halen durumdan rahatsız. Bu rahatsızlığın temelinde, NSU terör örgütünün görünenden daha büyük kompleks bir yapı olduğu düşüncesi ve NSU’nun kamu kurumlarında, özellikle iç istihbarat ve güvenlik birimlerindeki destekçilerinin yeterince araştırılmadığı fikri yatıyor.

İşgal ve Müzakere Arasında İsrail–Lübnan Hattında Ateşkes

Fri, 01 May 2026 0:08:00 GMT

İsrail ile Lübnan arasında başlayan ateşkese yönelik girişimler, barışa uzanan bir süreçten ziyade iki ülke arasındaki çıkmazın derinleştiğine işaret etmektedir. Nitekim İsrail’in işgal politikalarından geri adım atmayacak olması, ateşkesin barışa evrilmesini değil, taktiksel bir ara döneme girildiğini göstermektedir. Lübnan hükümetinin ise müzakere masasında son derece dar bir hareket alanına mahkum olduğu bilinmektedir. Bu tablo ise ateşkesin taraflar arasında gerçek bir dengeye oturmadığını, geçici bir statükonun oluştuğunu göstermektedir.

Macaristan Seçimleri ve Post-Liberalizmin Dönüşümü

Fri, 01 May 2026 0:06:00 GMT

Macaristan seçimleri, bir rejim değişiminden veya siyasal bir dönüşümden ziyade post-liberalizmin kendi içindeki bir yenilenme ve aktör tasfiye süreci olarak değerlendirilmeli. Daha detaylı ifade etmek gerekirse kazanan ismin profili, çoğu yorumun aksine, Orbán’ın temsil ettiği ve sözcülüğünü yaptığı toplumsal taleplerin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Aksine, seçim sonuçları post-liberal eğilimlerin hâlâ güçlü bir şekilde varlığını sürdürdüğünü, ancak mevcut iktidarın bu talepleri temsil etme kapasitesini kaybettiğini gösteriyor.

Somali’de Enerji Hamlesi: Türkiye’nin Çok Katmanlı Stratejisinin Yeni Aşaması

Fri, 01 May 2026 0:03:00 GMT

Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlılığını azaltma hedefi doğrultusunda yeni sahalara açılması, küresel enerji denkleminde daha aktif bir rol üstlenmesine katkı sağlayacaktır. Türkiye’nin Somali’de petrol aramaya başlaması, tek boyutlu bir enerji yatırımı değildir. Bu gelişme; güvenlik, ekonomi, egemenlik ve jeopolitiğin iç içe geçtiği çok katmanlı bir stratejik hamledir. Günümüzde Somali’de atılan adımlar, kısa vadeli sonuçlar üretmesinin yanı sıra uzun vadede ülkenin ekonomik ve siyasi dönüşümünü şekillendirecektir.

Ateşkesin Gölgesinde İran’ın İç Gerilimleri

Fri, 01 May 2026 0:01:00 GMT

Savaş boyunca ağır yıkımlar ve kayıplar yaşayan İran, onlarca yıl üzerine çalışarak kurduğu, dini ve ideolojik inançla birleşen çok katmanlı politik ve askeri sistemi sayesinde, çöküşü tetikleyebilecek ciddi ve kritik kriz durumunun önüne geçebildi ve beklenen çöküş gerçekleşmedi. Ancak hâlihazırda devam eden ateşkes ve müzakere konularında, karar alma mekanizmasında bir tıkanıklığa, güç mücadelesine ve ayrışmaya delalet eden bazı emareleri görmek mümkündür.

Gazze’de Ateşkesin İkinci Safhasına Doğru: Beklentiler ve Zorluklar

Thu, 01 Jan 2026 0:56:00 GMT

İsrail, ateşkesin kendine yüklediği sorumlulukları ya hiç yerine getirmemiş ya da tercihli olarak bazılarını görmezden gelmiştir. HAMAS’ın ölü rehine bedenlerini zamanında teslim etmediği, silah bırakmadığı, insani yardımları çaldığı veya sarı hatta yönelik saldırılar gerçekleştirdiği gibi tamamen uydurma gerekçelerle ateşkes sürecini sabote etmeye çalışan İsrail’in, ikinci safhaya geçilmesinin önünü tıkayan son itirazı ise Türkiye’nin kurulacak istikrar gücünde yer almasına yönelik olmuştur.

Hindistan-Umman İlişkilerinde Yeni Dönem: Stratejik Ortaklık ve Ekonomik Entegrasyon

Thu, 01 Jan 2026 0:52:00 GMT

Modi’nin ziyareti; bölgesel ve küresel belirsizliklerin arttığı, jeopolitik kırılganlıkların derinleştiği bir dönemde iki ülke arasında hâlihazırda var olan ortaklık vizyonunu güçlendirerek yeni dönemin gerekliliklerine uygun bir formata dönüştürmeyi de amaçlamaktadır. Umman, küresel petrol ticaretinin ve Hindistan’ın enerji ithalatının önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinde kritik önemdedir. Bu yönüyle özellikle çatışma ve istikrarsızlıkların yoğunlaştığı bir bölgede, güvenilir bir ortak olarak Umman, Hindistan’ın enerji güvenliği için vazgeçilmezdir.

ABD Dünya Haritasını Yeniden Çizdi

Thu, 01 Jan 2026 0:47:00 GMT

ABD’nin kendisinin bulunduğu Batı Yarımküreyi dünyanın geri kalanından özellikle de Avrupa ve Transatlantik ilişkilerinden soyutlayan söyleminin, Avrupa tarafından kabul edilmesi muhakkak kolay olmayacak. Çünkü ABD, yalnızca Avrupa ile yollarını ayırmakla kalmıyor. ABD Ulusal Güvenlik ve Strateji Belgesi, Avrupa medeniyetine 20 yıl ömür biçiyor. ABD bakış açısına göre, Avrupa Birliği’nin bürokratik oligarşisi, artan göç ve yetersiz ekonomik kaynaklar gibi sorunlar çağdaş Avrupa medeniyetinin sonunu hazırlamakta.

SDG-Şam Müzakere Süreci ve Türkiye’nin Pozisyonu

Thu, 01 Jan 2026 0:44:00 GMT

Şam hükümeti, YPG/SDG'nin entegrasyonunu ABD'nin arabuluculuğunda müzakereler yoluyla sağlamak istiyor. Ancak YPG/SDG'nin dağılmadan ordunun özerk bir parçası olma talebi, Irak'taki Haşdi Şabi ya da Sudan'daki RSF gibi olumsuz örnekleri akla getiriyor. Her iki ülkede de ordu içindeki özerk yapılar merkezi hükümetin ve ordunun otoritesini sarsacak hamleler yaparak, merkezi idarenin “egemenliğini” tehdit edebilmektedir.