Kriter Dergi / sayi

Bölgesel Kırılmalar ve Türk Dış Politikası

Tue, 01 Apr 2025 0:14:00 GMT

Kriter Dergi, Türkiye’nin uzun sayılabilecek 10 yıllık döneminin en önemli tanığıdır. Bu dönemde, olup biteni izleyen değil, tarihin doğru tarafında durarak yorumlayan, analiz eden ve sorumluluk alan bir yayıncılık anlayışıyla hareket etti. Hakikatin peşinde oldu. Türkiye’nin stratejik hafızasına çok boyutlu bir bakış açısıyla katkıda bulundu. İlkeli bir duruş ve bu topraklardan meselelere bakan bir perspektifle, toplumsal sorumluluğu ön planda tutan derinlikli analizden taviz vermedi.

Türkiye’nin Ortadoğu Politikasının 10 Yılı: 2015-2025

Tue, 01 Apr 2025 0:07:00 GMT

Türkiye’nin artan ekonomik ve askeri kapasitesi, daha aktif Ortadoğu politikasının temelini oluştururken ABD ve Rusya gibi küresel güçler ile İran, BAE ve Suudi Arabistan, Ankara’nın bu politika çerçevesinde sık sık karşı karşıya geldiği bölgesel aktörler oldu. Özellikle Suriye’de PKK/YPG ile iş birliğini tercih eden ABD ile yaşanan mücadele ve gerginlikler ile Suriye’yi arka bahçesi olarak gören Rusya ile bu ülke topraklarında yaşanan güç mücadelesi, son on yılda Türkiye’nin Ortadoğu politikasının şekillenmesine etki eden faktörlerin başında geldi.

Türkiye Yüzyılı Vizyonunun Yeni Ekonomik Modeli

Tue, 01 Apr 2025 0:16:00 GMT

23 yıl önce 300 milyar doları dahi zor bulan bir GSYH’yi 1,5 trilyon dolara, 33 milyar dolar olan ihracat hacmimizi 270 milyar dolara taşımak, üstelikte söz konusu ihracat içerisinde orta ve yüksek teknolojiye dayalı ürünlerin payını yüzde 40’ın üzerine çıkarmayı başarmak, şüphesiz ki, devrimsel başarılarla elde edilmiş bir performans anlamına gelir. Son 23 yılda, Anadolu’nun ekonomik şahlanışı ve KOBİ devrimi ile, Türkiye’nin pek çok kentinin aynı zamanda bir üretim, istihdam, inovasyon ve ihracat merkezine dönüştüğüne şahit olduk.

Dün Takipçiydik, Bugün Oyuncuyuz: Türkiye’nin Teknolojik Evrimi

Tue, 01 Apr 2025 0:30:00 GMT

Son on yıl Türkiye için yalnızca siyasi ya da ekonomik değil -belki de en çok- teknolojik alanda köklü bir dönüşüm dönemi olmuştur. 2010’ların başında Türkiye hâlâ büyük ölçüde dışa bağımlılığa sahip; teknoloji alanında daha çok bir kullanıcı statüsüne sahipti, üretici statüsünde değildi. Bugüne geldiğimizde ise tablo çarpıcı biçimde değişmektedir. Türkiye, savunma sanayiinden yapay zekâya, e-ticaretten uzay teknolojilerine kadar geniş bir yelpazede kendi teknolojilerini üreten ve ihraç eden yenilikçi bir ülke olarak öne çıkmaktadır.

Zorlu Yıllar ve Büyük Bir Başarı Hikâyesi: AK Parti’nin ve Türkiye’nin Son On Yılı

Tue, 01 Apr 2025 0:30:00 GMT

Ülkemizin son on yılı, siyasi, ekonomik ve sosyal açıdan büyük dönüşümlerin yaşandığı, pek çok zorlukla karşılaşıp bunları aşarak önemli başarılara imzaların atıldığı bir dönem olmuştur. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın liderliğinde AK Parti’nin ve Cumhur İttifakı'nın kararlı duruşu, Türkiye Yüzyılı idealini şekillendirmiş; 21. yüzyılın kutup başı ülkelerinden birisi olarak Türkiye'yi istikrarlı bir şekilde büyütmeye ve küresel arenada söz sahibi bir ülke haline getirmeye yönelik politikalar izlenmesini sağlamıştır.

Şehircilikte Türkiye’nin Son On Yılı

Tue, 01 Apr 2025 0:35:00 GMT

Dünyada şehirler dönüşerek değişmektedir. Türkiye de bu gelişmelerden ve dönüşümlerden münezzeh değildir. Bu kapsamda Türkiye açısından dört temel başlıktan söz etmek mümkündür. Bunlardan ilki pek çok şehri etkileyen mega projeler ve altyapı yatırımlarıdır. İkincisi, akıllı şehirlere yönelik dönüşüm başlığında yürütülen çalışmalardır. Üçüncüsü, son on yılda defaten ülkemizi sınayan afetler ve bu afetlerle mücadele çalışmalarıdır. Son olarak da şehirlerde çevre politikaları başlığında atılan adımlar ve yansımalarıdır.

Muhalefetin Çözümsüz 10 Yılı

Tue, 01 Apr 2025 0:42:00 GMT

Avrupa ülkeleri, güvenlik meselesinde Türkiye’ye muhtaç olduklarının farkına vardılar. Önceden pervasızca saldırdıkları Erdoğan, bugün Avrupa’nın gözünde bükülemediği için öpülen bilek oldu. Muhalefetimiz ise olup biten gelişmelerden bihaber Erdoğan düşmanlığı etrafında dans ediyor. Yeni düzene doğru ilerleyen dünyadaki gelişmelere dönüp bakmıyorlar bile. Temel meselelerdeki çözüm önerilerinin ne olduğunu bilen yok. Siyaset üretmeden siyasetçi kalabilmenin sarsak zemininde, kargaşa ve gürültü çıkararak varlıklarını sürdürmeye çalışıyor ve sürekli patinaj çekiyorlar.

Savunma Sanayiinin Son On Yıllık Gelişim Serüveni

Tue, 01 Apr 2025 0:46:00 GMT

Türkiye’nin başta kritik alanlarda dışa bağımlılığı azaltması için başlatılan süreçte yaşanan dönüşüm; kara, hava, deniz, uzay ve siber güvenlik gibi çeşitli alanlarda geliştirilen çok sayıda proje ile gerçekleşmektedir. Son on yılda yapılanlar, milli savunma kabiliyetlerini geliştirmek gayesi ile sınırlı kalmayıp sürdürülebilir bir yapı inşa ederek uluslararası pazardaki rekabet gücünü artırmayı amaçlamaktadır.

Türkiye’de Değişimin On Yıllık Bilançosu: Eğitim, Aile, Siyaset

Tue, 01 Apr 2025 0:48:00 GMT

Toplumsal dönüşümün, küresel ve bölgesel gelişmelerden Türkiye’ye yansıyan bir tarafı vardır. Dünyada gelişen iletişim teknolojileri ve medyalarının toplumsal ilişkiler üzerindeki etkisi ilk etapta kaydedilmesi gerekenlerden biri. Tabii ki bu gelişme, son on yılın içinde ortaya çıkmış değil. 90’ların sonlarından itibaren başlamış olan sürecin 2000’lerde epeyce çeşitlendiği ve yeni sosyal medya ortamlarını üretmesi, ardından son on yıl içinde de bu gelişmenin yeni bir nesli, yeni ilişkileriyle, düşünme, akletme ve yönlendirilme biçimiyle şekillendirmesi, kuşkusuz en önemli dönüşümlerden biri.

Washington ile Tahran Arasındaki Mektup Diplomasisi Nereye Varır?

Tue, 01 Apr 2025 0:12:00 GMT

Trump, mektuba ilişkin yaptığı açıklamada, İran’a beklediği saygın muameleyi sergilemeye pek de yanaşmadı ve İran liderine “Umarım müzakere edersiniz, çünkü askeri olarak girmek zorunda kalırsak bu korkunç bir şey olacak” dediğini söyledi. Mektubun içeriği açıklanmazken İran’dan gelen bilgiler, Trump’ın İran’ın yalnızca nükleer çalışmalarını değil füze programını ve bölgesel politikalarını da müzakere konusu etmek istediğini gösteriyor. Müteakip günlerde İran’dan karışık sinyaller gelmeye başladı.

Avrupa’nın “Acı” Çıkmazı

Tue, 01 Apr 2025 0:07:00 GMT

ABD’nin Avrupa üzerindeki “güvenlik şemsiyesini” kaldırabileceğine dair imaları, Berlin’den Paris’e kadar birçok başkenti stratejik bir bilinmezliğin içine sürükledi. Bu belirsizlik karşısında, Avrupa’da en çok sorulan sorular şunlar: Yaşlı kıta, ABD’nin kendisini geride bırakması ihtimaline hazırlıklı mı? “Stratejik özerklik” fikri, Avrupa’nın geleceği için gerçekçi bir yol haritası sunabilir mi? Avrupa, kendi kaderini belirleyebilecek mi, yoksa Washington’dan gelen sinyallere göre hareket etmeye devam mı edecek?

Türkiye Ekonomisinde Büyüme ve Bölgesel Dinamikler

Wed, 02 Apr 2025 0:23:00 GMT

Milli gelir rakamlarını farklı açılardan incelediğimizde, net ihracatın ve tarımın büyümeye katkı vermeye başlaması ile milli gelir içinde çalışan kesimin payının artmasının önemli ve istenen gelişmeler olduğunu söyleyebiliriz. Bununla birlikte kişi başına milli gelirimiz de artış eğilimini sürdürerek 15 bin 463 ABD doları olmuştur. Ancak bu gelişmelerin sürdürülmesi için önümüzdeki dönemde atılması gereken adımlar olduğu söylenebilir.

Dünyada Depopülasyon, Yaşlanma ve Doğurganlıktaki Zihniyetin Değişimi

Tue, 01 Apr 2025 0:35:00 GMT

İçinde bulunulan zaman diliminde birçok ülkede nüfusun artmadığı, azalarak artış gösterdiği veya azaldığı görülüyor. Bu manzaranın arka planında; kentleşmenin artması, eğitim sürelerinin uzaması, evlenme yaşının ilerlemesi, kadının iş gücüne daha fazla oranda katılması gibi faktörlerin de ötesinde doğurganlığa ilişkin zihniyetin ve sosyal psikolojik durumların değişmesi yatıyor. Doğurganlığın olumsuz etkilenmesi ile koşut bir biçimde dünya toplumları her geçen yıl daha hızlı bir şekilde yaşlanıyor.

Bir İstihbarat İttifakının Geleceği: Beş Göz, Şehla mı Oluyor?

Tue, 01 Apr 2025 0:38:00 GMT

Trump yönetiminin Kanada’yı Beş Göz’den çıkarma fikrini ortaya atması, Ukrayna’ya yönelik istihbarat paylaşımını kısa süreli de olsa askıya alması ve ABD’nin Rusya’ya karşı izlediği “ılımlı” politika; müttefikler arasında güven erozyonuna yol açtı. ABD’nin ittifak içinde bilgi akışını keyfi şekilde kontrol edebileceği endişesi, Beş Göz üyelerini alternatif arayışlara itebilir. Yaşanan gerilimler, yalnızca ittifakın geleceğini değil, küresel güvenlik mimarisinin istikrarını da tehdit ediyor.

Yapay Zekâ Çağı’nda Ulusal Egemenliğin Geleceği

Tue, 01 Apr 2025 0:13:00 GMT

Modern ulus-devletlerin doğuşu, sembolik olarak ellerinde ulusal bayraklarla eski rejimlere karşı mücadele eden devrimcilerle resmedilmiştir. Artık fiziki, biyolojik ve dijital dünyaların birbirinin içine geçtiği, temel kavramların “heryerdelik”, “hız” olduğu bir çağda, klasik ulusların siyasal egemenliğini, sınırların dokunulmazlığını beklememek gerekmektedir. Zira bilginin süratle yenilenmesi ve erişimin kontrol edilememesi, devletler için egemenliği sorgulanır hale getirmiştir.

İran’ın Yeni Dönem Suriye Politikası

Tue, 01 Apr 2025 0:35:00 GMT

Yayılmacı bölgesel politika neticesinde İran, jeopolitik ve askeri alanlarda önemli kazanımlar elde ederek hem ABD ve İsrail hem de bölgesel rakiplerini sınırları ötesinde oluşturduğu alanlarda meşgul ederek ülkesinden uzak tutmayı başarmıştı. Ancak Suriye devrimi ile birlikte bu kazanımların büyük bir bölümü elinden çıkmış ve aksi yönde bir etki oluşturarak İran’ı hem içerideki sorunlar karşısında hem de ABD/İsrail ve bölgesel rakipleri karşısında zayıf duruma düşürmüştür.

Dürziler, Suriye’nin En Zayıf Halkası mı?

Tue, 01 Apr 2025 0:42:00 GMT

Dini lider Hikmet el-Heceri’nin “bekle-gör” politikası, Dürzi toplumunun Suriye’ye bütünüyle entegre olmasındaki önemli engellerden biri olarak dikkat çekiyor. Bugün Suriye’nin Dürzilerini temsilen Yahya Hajjar, Leys Bulus ve Süleyman Abdülbaki gibi isimler öne çıksa da halihazırda el-Heceri’nin otoritesini, hiçbiri kırabilmiş değil. Bu nedenle de dini liderin bir adım ileri iki adım geri minvalindeki çelişkili ifadeleri, Dürzileri ülkenin zayıf halkası haline getirirken taraflar arasındaki nihai çözümü de geciktiriyor.

Trump Döneminde Avrupa Savunmasının Olası Dinamikleri

Tue, 01 Apr 2025 0:53:00 GMT

Trump, ikinci başkanlık döneminde artık dünya siyasetine dair kendisiyle aynı görüşleri taşıyan bir ekibe sahiptir. Bu anlamda, ABD’nin Avrupa başkentlerine yönelik çok daha etkili bir baskı politikasını uygulayabildiği görülmektedir. ABD’nin taahhütlerini azaltmayı veya durdurmayı yoğun bir şekilde dile getirdiği söz konusu güvenlik ortamında, Avrupa savunmasının dinamikleri kökten değişime uğrayacak, kıta ülkelerinin çok daha fazla sorumluluk alması gerekecektir.

Ahmed Şara’nın Dış Politikadaki Amacı ve İzlediği Yol

Tue, 01 Apr 2025 0:57:00 GMT

Ahmed Şara’nın önünde, ülkesini yeniden ayağa kaldırmak için oldukça zahmetli bir yol bulunuyor. Köhnemiş kurumların ıslahı, enkaza dönmüş şehirlerin altyapılarıyla birlikte yeniden inşası ve dünyanın dört bir tarafına dağılan milyonlarca Suriyelinin geri dönüşü için gerekli sosyoekonomik reformların gerçekleştirilmesi, Şara’nın orta ve uzun vadede ulaşması gereken asli hedefleridir. Tüm bu merhalelerin gerçekleşmesi için de içeride yekpare ve istikrarlı bir yönetim dışarıda yeni Suriye’ye destek çıkan aktörler gereklidir.

İki Aşırı Uç Arasında Almanya Demokrasisi

Tue, 01 Apr 2025 0:00:00 GMT

Merkez partilerin politikaları, Almanya’da aşırı uç partilerin seçmenini kendi partilerine çekebilme yerine, merkez partilerinin seçmenlerini uç partilere yönlendirmektedir. Alman parti sistemi ve demokrasisi, gerek söylem gerekse eylem olarak kendini yenilemek zorundadır. Bu gerçekleşmediği takdirde, örnek gösterilen demokrasi beşiği Almanya, hükümet boşluklarının ortaya çıkması ve kısa süre içerisinde en uç aşırı sağa teslim olma tehlikesiyle karşı karşıyadır.

Küresel Siyasetin Rekabet Alanı Olarak Afrika Boynuzu

Tue, 01 Apr 2025 0:11:00 GMT

Afrika Boynuzu artık sadece ABD, Çin ve Rusya gibi küresel güçlerin nüfuz alanı olmaktan çıkarken, Ortadoğu’nun ve Afrika’nın önde gelen aktörleri de Afrika Boynuzu bölgesine yoğun ilgi gösteriyor. Bu ilgi, kimi zaman bölgenin siyasi istikrarı ve kalkınma hedefleri amacı doğrultusunda gerçekleşirken, kimi zaman da söz konusu dış aktörlerin nüfuz mücadelesinden dolayı yıkıcı etkileri de beraberinde getirebiliyor.

Gazze’deki Zoraki Ateşkesin Sonu: Gelişmeler, Gerekçeler ve Asıl Niyetler

Tue, 01 Apr 2025 0:15:00 GMT

İsrail iç ve dış siyasetinde yaşanan tüm gelişmeler, ateşkese devam edilmesinin Netanyahu ve hükümetine, ateşkesin sona erdirilmesinden daha fazla zarar verdiğini göstermiştir. Bununla birlikte ateşkesin devam etmesi halinde kurtarılması mümkün olacak rehinelerin, kendisi için herhangi bir getirisi olmadığını gören Netanyahu, bu kesimlerden gelebilecek tepkileri de göze alarak ateşkesi sonlandırmıştır. Yani Netanyahu’nun önceliği daha önce de olmadığı gibi bugün de rehineler olmamıştır.

Trump’ın “Önce Amerika” Stratejisi, Uluslararası Düzeni Derinden Etkileyebilir

Tue, 01 Apr 2025 0:25:00 GMT

Trump’ın “Önce Amerika” ve “Güç yoluyla barış” dediği ve güçlü Amerikan milliyetçiliği üzerine kurulu dış politika yaklaşımı, özünde “müttefikler için bir şeyler verebilen süper güç” olma çizgisini terk ediyor. Bunun yerine zımnen “eşitlik” üzerine kurulu bir ittifak ilişkisini öngörüyor. Bunun ekonomik okumasının anlaşılır bir tarafı olabilir ama uluslararası düzen açısından Trump’ın bu yaklaşımı, ABD’nin müttefiklerinin akıllarında “ABD, Rusya ve Çin karşısında halen bizim müttefikimiz mi?” sorusuna neden oluyor.

2010'lar Sonrası Türkiye-AB İlişkileri: Güven Kaybı, Krizler ve Yeni Denge Arayışı

Tue, 01 Apr 2025 0:29:00 GMT

Gelinen noktada, Türkiye’nin AB’ye tam üyelik perspektifi fiilen askıya alınmış durumdadır. Her ne kadar karşılıklı ekonomik ve jeopolitik bağımlılık devam etse de taraflar arasındaki ilişkiler çıkar pragmatizmi eksenine indirgenmiştir. Önümüzdeki dönemde ilişkilerin seyrini, büyük ölçüde Türkiye’nin iç politik gelişmeleri ile AB’nin genişleme konusundaki tutumu belirleyecektir. Demokratikleşme ve yapıcı diyalog yönünde adımlar atılmadıkça, 2010 sonrası oluşan mesafenin kapanması zor görünmektedir.

Post-Amerikan Avrupa Formasyonu: Avrupa Vizyonu Nereye?

Tue, 01 Apr 2025 0:38:00 GMT

Soğuk savaş dönemi sonrası Bosna Savaşı gibi, Kosova Savaşı gibi testlerle başlayan politikasızlık, 11 Eylül sonrası Amerikan siyasetine angaje oluş biçimiyle -Avrupa açısından olumsuz şekilde- devam etti. Balkanlar, Ortadoğu, Afrika ve okyanus aşırı sorunlara geliştirdiği reaksiyon biçimi ve politik etkisizliği, dünya ulusları nezdinde olduğu kadar zamanla Avrupa’nın kendi toplumsal grupları nezdinde de biriken bir hayal kırıklığına ve gelişen bir tepkisel dip dalgaya evrildi.

Biraz Özlem Biraz da Gururla…

Tue, 01 Apr 2025 0:32:00 GMT

Kriter'in 100. sayısına özel içerikler...

Kriter Hikayem

Tue, 01 Apr 2025 0:32:00 GMT

Kriter'in 100. sayısına özel içerikler...

Dergiler Hâlâ Hür Tefekkürün Kalesi

Tue, 01 Apr 2025 0:34:00 GMT

Kriter'in 100. sayısına özel içerikler...

Okur Köşesi

Tue, 01 Apr 2025 0:42:00 GMT

Mayıs 2016'dan beri bizleri yalnız bırakmayan okuyucularımıza 100. sayıya özel düşüncelerini bizlerle paylaştıkları için teşekkür ederiz.

100 Sayıda Kriter

Tue, 01 Apr 2025 0:39:00 GMT

100 sayıda Kriter'in özeti... Yazarlar, yazılar, kategoriler, söyleşiler ve kapaklar...

Kriter'in Nisan Sayısı Çıktı!

Tue, 01 Apr 2025 0:19:00 GMT

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) bünyesinde hazırlanan Kriter Dergi'nin 100. sayısı yayında...