Kriter Dergi / sayi

15 Temmuz Ruhunu Güçlü Tutmak

Thu, 01 Jul 2021 0:52:00 GMT

Yurtdışında bazı ülkelerdeki ağları kısmen tasfiye edilmiş olsa da FETÖ, istihbarat örgütlerinin aparatı olma özelliğini yitirmemiştir. Elebaşı Gülen’in hala Pensilvanya’da ikamet edebiliyor olması can sıkıcı bir gerçeklik. Kripto üyelerinin ise olası bir iktidar değişikliğinde, yeniden eski paralel yapılanmalara hız verebileceği hatırda tutulmalı. Adaletin gerçekleşmesi için titiz olunduğu gibi, FETÖ’nün eski konumuna dönmemesi için uzun süreli bir devlet aklının teyakkuzuna ihtiyaç var.

Beşinci Yılında 15 Temmuz Darbe Davaları ve FETÖ ile Mücadele

Thu, 01 Jul 2021 0:09:00 GMT

Bugüne kadar açılan 289 darbe davasından 287’si ilk derece mahkemesinde karara bağlandı. Karara bağlanan davaların önemli bir kısmı bölge adliye mahkemelerinde istinaf incelemesinden de geçmiş ve Yargıtay’da temyiz aşamasında bulunuyor. Yargıtay ise önüne gelen dosyalardan 74’ünü hukuka uygun bularak onamış durumda. Görüldüğü gibi, beşinci yılında darbe davlarında önemli bir ilerleme sağlanmış ve yargı süreçlerinin sonuna yaklaşılmıştır.

Beşinci Yılında Türkiye Maarif Vakfı

Thu, 01 Jul 2021 0:18:00 GMT

Kurulduğu ilk yıl beş ülkede eğitim-öğretim faaliyetlerine başlayan Maarif Vakfı, bugün Asya’dan Afrika’ya, Kuzey Amerika’dan Avrupa’ya, Güney Amerika’dan Avustralya’ya 44 ülkede kapsamlı eğitim faaliyetleri yürütmektedir. Vakıf beşinci yılında 357 eğitim kurumuyla okul öncesinden yükseköğretime kadar her kademede eğitim-öğretim hizmeti sunarken, diğer birçok ülkede eğitici desteği, barınma ve kültürel etkinlikler gibi destekleyici faaliyetlerle eğitim ağını her geçen gün genişletmektedir.

Tarihin Seyrini Değiştiren Bir İhbar ve Darbenin Erkene Alınması

Thu, 01 Jul 2021 0:23:00 GMT

Gelişmeler, Akıncı’daki sivil imamlar ve yönetici darbeci askerler tarafından darbenin deşifre olduğu şeklinde yorumlanmıştı. Bu koşullarda beklemek çok riskli gözüküyordu. Darbenin erkene alınmasına ve hemen harekete geçilmesini kararlaştırdılar. Ama yapılan analiz hatalıydı. Darbe deşifre olmamıştı. Darbeyi erkene almakla stratejik bir hata yapmışlardı. Gece boyunca hiçbir taktik hamleyle, bu hatayı telafi edemediler ve başarısız oldular.

FETÖ’nün Kriminal Yapısı

Thu, 01 Jul 2021 0:30:00 GMT

Eyleme dönüşen örgüt faaliyetleri, darbe teşebbüsü ile sınırlı değil. Örgütün kriminal yapılanmasıyla ilgili olarak da 81 ilde görülen davalar mevcut. Bu davalarda önemli aşamalar kat edildi, pek çoğunda karar verildi. Bu yolla örgütün yeni adam kazanma, finansal kaynak üretme faaliyetlerine büyük bir darbe vurulduğunun ve yapılanmasının büyük oranda çökertildiğinin altını çizmek faydalı olacaktır.

40 Yıllık Örgütle Mücadelenin Zorluğu

Thu, 01 Jul 2021 0:38:00 GMT

40 yıl önce İzmir’de başlayan, ülkemizin tüm kurumlarına sızan ve yurt dışında da çok etkili olan örgütün kökünün kazınması zordur. Bu mücadele çok uzun yıllar sürecektir. Elebaşılığını Fetullah Gülen’in yaptığı Fetullahçı Terör Örgütü; 15 Temmuz Darbe Girişimi’nde kendisini gizleyen unsurlarıyla, ülkemizde faaliyetine devam etmektedir. Darbe girişimi 6. yılına girerken, örgüte yönelik soruşturmaların devam etmesi, üst düzey örgüt mensuplarının gözaltına alınması ve tutuklanması, FETÖ ile mücadelenin zorlu olduğunu gözler önüne sermektedir.

Mahrem Teröristler ve Ankesör Soruşturmaları

Thu, 01 Jul 2021 0:40:00 GMT

FETÖ’nün mahrem yapı birimlerinin en dikkat çekenleri “generaller hücresi” olmuştur. Ankesör soruşturmaları ile adeta iğneyle kuyu kazarcasına yürütülen soruşturmalar, 15 Temmuz’dan sonra bile bu hücrelerin TSK içerisinde varlıklarını koruyabildiğini ve hatta sistemli bir şekilde rütbe alarak yükselebildiğini göstermiştir.

Eski Türkiye ve FETÖ’nün İstismar Zemini

Thu, 01 Jul 2021 0:43:00 GMT

FETÖ’nün tarihsel sürecinin analizinde, bütüncül bir bakış açısıyla örgütü önce var eden, sonra onun gelişimine zemin sağlayan koşullara odaklanmak gerekir. Bunların başında devlete egemen olan jakoben anlayışın, toplumun değerleriyle çetin bir mücadele içine girerek onu dönüştürmeye çalışması ve bunun sonucu olarak, halkın devletle arasında istismara açık bir mesafenin oluşmasıdır. Bundan en fazla mütedeyyin kesimler etkilenmiştir ki FETÖ ve benzeri oluşumların hedeflediği sosyal tabaka da budur.

Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum “Cumhurbaşkanlığı Sistemi Milletin Demokratik Kazanımlarını Güvence Altına Aldı”

Thu, 01 Jul 2021 0:57:00 GMT

Temmuz itibarıyla, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, üç yılını doldurdu. Bu üç yılda gelinen noktayı ve eski sistemle arasındaki farkları, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum’la konuştuk. Yeni sisteme geçilmesi sırasındaki hazırlıkların da içinde yer alan Uçum, sistemin üç yıllık performansını değerlendirirken, olması ve yapılması gerekenler ile hedefleri de anlattı.

Türk Ordusu Irak’ta İlerlerken Peşmerge-PKK Çatışması Tırmanıyor

Thu, 01 Jul 2021 0:41:00 GMT

Atılan askeri adımların yanı sıra Erbil ve Bağdat arasında PKK’nın Sicnar’dan çıkartılmasına ilişkin yapılan anlaşma ile de sıkıştırılan terör örgütü PKK, KDP ve Peşmerge’yi de TSK gibi birincil tehdit olarak görüyor. Örgütün Sincar’ı kaybetmesi, KCK üst yönetimi ve HPG’nin Suriye ile bağının tamamen kopması anlamına geliyor. Bu, onlar için tolere edemeyecekleri stratejik bir kayıp demek.

Kardeşliğin Mührü “Şuşa Beyannamesi”

Thu, 01 Jul 2021 0:14:00 GMT

Türkiye-Azerbaycan ilişkilerini alışılagelmiş ittifak kategorisine sokmak kolaycı bir yaklaşım olur. Zira unutulmamalıdır ki nev-i şahsına münhasır niteliği nedeniyle Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin dünyada bir benzeri bulunmamaktadır. Kurulan ittifak ne asimetrik ne bir tarafın diğerini himaye/etki altına alması ne de salt çıkar odaklıdır. Şuşa Beyannamesi iki ülke arasında var olan kardeşliğin güçlü bir şekilde mühürlenmesi ve bu mührün dünyaya deklare edilmesidir.

21. Yüzyılda NATO Türkiye’ye Ne Sunuyor?

Thu, 01 Jul 2021 0:34:00 GMT

Türkiye sabırla “müttefiki” ABD’nin, 21. yüzyılın 20. yüzyılın ikinci yarısına göre çok farklı şartlara sahip olduğunu anlamasını bekliyor. Artık ABD’nin dünya güç dengelerindeki ağırlığı değişti, Türkiye de dış müdahale ve manipülasyonlara karşı ciddi bir direnç geliştirdi, Çin yeni bir küresel aktör olarak uluslararası politikada kendine yer edindi ve en önemlisi de yaklaşık 250 yıldır devam eden uluslararası siyasal sistemde “Batı’nın üstünlüğü” olarak adlandırılan olgu sona eriyor.

Kadim Afganistan: Huzura Hazır mı?

Thu, 01 Jul 2021 0:56:00 GMT

ABD’nin Afganistan’dan çekilmesi, Taliban ve diğer muhalif örgütlerine tavrına bağlı olarak ya bir şans olacak ya da bir felakete yol açacak. Taliban’ın ülke siyasi hayatında nasıl konumlanacağı ve Afgan hükümetiyle iş birliği veya çatışma tercihlerinden hangisine yöneleceği, belirleyici bir husus. Böyle bir ortamda Türkiye’nin sadece Kabil havaalanı ile sınırlandırılmayacak bir misyonu benimsemesi ve iç aktörlerin tasvibi ile Afgan halkına yardım elini uzatması beklenmelidir.

İran’da Yeni Dönem: Reisi’nin Cumhurbaşkanlığı

Thu, 01 Jul 2021 0:01:00 GMT

Reisi’nin cumhurbaşkanlığıyla birlikte Hamaney, ilk kez üç kuvvet üzerinde de yani yasama, yürütme ve yargıda yüksek oranda kontrole kavuşmuş oldu. Bundan sonraki aşamada ekonomi, siyasal haklar, medya, insan hakları gibi konularda ipler tamamen Hamaney ve ekibinin elinde olacak. Örneğin, ekonomide reformcuların serbest piyasaya olan temayüllerinin aksine devletçi bir ekonominin söz konusu olacağı söylenebilir. Siyasal alanın kontrolü tamamen Hamaney’in elinde olacağından alternatif siyasal temsillerin bu tabloda yer bulmaları zor görünüyor.

Büyük Güç Rekabetinde Afganistan

Thu, 01 Jul 2021 0:12:00 GMT

Bölgedeki aktörlerin fazlalığı ve bu ülkelerin bölgeye yönelik hedefleri ve istikrar istekleri, bir yandan barış inşasına yoğunlaşılmasını kolaylaştırıcı rol oynayabilirken, öte yandan çatışan çıkarların ortaya çıkmasına da yol açabilir. Bu açıdan başat aktörler Çin ve Rusya bölgedeki nüfuz alanlarını arttırmak isterken, Hindistan ve Pakistan gibi ülkeler de bu süreçte göz ardı edilmemelidir. Dahası İran, Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan da muhtemel bir istikrarsızlık dalgasından ilk etkilenecek ülkeler arasında yer almaktadır.

Dünya Siyasetinde Büyük Güç Rekabetinin Değişen Doğası

Thu, 01 Jul 2021 0:35:00 GMT

Özellikle 2008 ekonomik krizi sonrası, sıklet merkezinin Asya Pasifiğe kaydığını, ABD gücü ve statüsünün uluslararası siyasette artık etkisini kaybetmeye başladığını, ABD’nin müttefikleri de görüyor. Elbette ABD gücünün, sistemde bir müddet daha varlığını koruyacağı doğrudur, ABD düşüşüyle ilgili yapılan abartılı yorumlara da ititbar etmemek gerek. Ancak yine de bu düşüşün büyük güçler rekabetine etkilerini iyi hesaplamak şart.

AB, Türkiye ile İlişkilerde Samimiyet Testini Geçememekte

Thu, 01 Jul 2021 0:03:00 GMT

AB’nin uzun vadeli güvenliği açısından muhatap olduğu sorun alanlarının çoğu, bir şekilde Türkiye ile kesişiyor. Bu konularla Türkiye ile samimi bir iş birliği ve strateji yaklaşımı, AB’nin de çıkarlarına büyük katkı sağlayacak. Ancak AB’nin Türkiye’ye dair yaklaşımları, vizyonsuz bürokrasi, İslam ve Türk düşmanı siyasetçiler, dar çıkarlara hapsolmuş Yunan ve Rum aktörler ve kendi yerel siyaset dinamiklerine hapsolmuş siyasetçilerin inisiyatifine terkedilmiştir.

Türk-Amerikan İlişkilerinde Tarihsel Döngü

Thu, 01 Jul 2021 0:46:00 GMT

Suriye krizindeki ABD’nin tavrı, Türkiye’yi askeri operasyonel düzeyde Rusya ile birlikte çalışmaya zorlarken, S-400 ise Moskova-Ankara ilişkilerini birçok konuda uzlaşı olmasa da siyasi olarak yakınlaştırmıştır. Dolayısıyla Soğuk Savaş’ta güvensizliğin ana kaynağı Sovyet Rusya iken Arap Baharı sonrası güvensizliğin kaynağı bizatihi ABD olmuştur. Var olan sorunların neden olduğu hasara bakıldığında, Türk-Amerikan ilişkilerinin nasıl tamir edileceği hala önemini koruyan bir soru olarak ortada durmaktadır.

BAE’nin Libya Politikasının Sınırlılıkları

Thu, 01 Jul 2021 0:19:00 GMT

Biden yönetimi ile beraber Libya krizine doğrudan angaje olan ABD’nin artan baskıları, Mısır ve Türkiye arasında atılan normalleşme adımları ve Mısır’ın değişen öncelikleri, yeniden yapılanma sürecinde Avrupa Birliği ülkelerinin ortak desteği ve Halife Hafter kanadında etki alanını kaybetmeye başlayan Medhali Selefilik akımı, BAE’nin önümüzdeki dönemde Libya özelinde karşılaşacağı sınırlılıklar olarak görülebilir.

Kıbrıs’ta İki Devletli Çözümün Stratejik Kaçınılmazlığı

Sun, 18 Jul 2021 23:52:00 GMT

Bugün bu satırları, Sayın Cumhurbaşkanımızın 20 Temmuz’da KKTC Meclisine hitabında dillendireceği müjde senaryolarını önüme alarak kaleme alıyorum. Bir beklenti yok, pek çok beklenti var, hiçbiri de hayal değil. Birer birer gerçekleşebilir ümitler. Öyleyse mesele Kıbrıs Türkünün ve devletinin GKRY karşısında var olması meselesi değildir. Bu müjdelerden bir tanesi dahi, hatta 20 Temmuz’da KKTC’ye yapılan üst düzey ziyaret bile Kıbrıs Türkünün, devletinin, egemenliğinin var olduğunu, daima var olacağını gösterir.

HDP’ye Kapatma Davası ve İspanya’nın Çözümü

Tue, 13 Jul 2021 19:13:00 GMT

HDP’ye açılan dava hem güncel siyasi gündemi hem de partilerin 2023’e yönelik stratejilerini etkileyebilecek niteliktedir. Ancak kapatma davasıyla birlikte tartışılması gereken en önemli mesele, HDP’nin ve temsil ettiği siyasi hareketin, yıllardır Türkiye siyasetinde sebep olduğu sorundur. Bu sorun ise parti kapatma basitliğinde tartışılamayacak kadar karmaşıktır.

Pandeminin Gölgesinde Gençlik

Thu, 01 Jul 2021 0:18:00 GMT

Türkiye’de gençlik üzerine tartışmalar daha çok “ekonomik yoksunluk”, “genç işsizliği”, “güvencesizlik” ve “beyin göçü” temaları etrafında yürütülüyor. Bu kavramlar etrafında yürütülen tartışmanın “biz ve diğerleri” eksenine sıkıştırılması, gençlik üzerine objektif ve yapıcı bir tartışma yürütülmesini de zorlaştırıyor. Ayrıca tartışma yerel ve ulusal dinamikler etrafında ele alınırken, uluslararası alanda gençlik kavramının ve muhteviyatının dönüşümü göz ardı ediliyor.

İkinci Yirmi Yılın AK Partisi

Thu, 01 Jul 2021 0:30:00 GMT

AK Parti’yi oluşturan omurga, sağcı partilerden bütünüyle farklıdır. Türkiye sosyolojisinde önemli bir yer tutan Refah Partisi kültürünün inşacı ve örgütlü yapısı, partinin omurgasını oluşturmaktadır. Kalkınmacı sağcılar ve vatanperver milliyetçiler, geleneksel tarikatlar, Soğuk Savaş cemaatleri, geniş halk kitleleri bu çatının altında temsil edilmektedir. Bu yelpazenin bütününün, siyaseti sokaktan, siyaset yönetiminden uluslararası ilişkilere kadar bütün detayları ile bilen bir lider tarafından deruhte edilmesi de tamamlayıcı bir güçtür.

Üçüncü Yılında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi

Thu, 01 Jul 2021 0:25:00 GMT

Yüz yıldan fazla sürede uygulanan bir sistemi değiştirmenin ve yeni sisteme geçmenin bizatihi kendisi çok zorlu bir süreçtir. Böyle olduğu için 1970’lerden itibaren 40 yıldan fazla bir zaman diliminde, yönetimde söz sahibi olan başbakanlar, cumhurbaşkanları, siyasi parti liderleri, siyaset bilimciler, hukukçular, gazeteciler ve kanaat önderleri siyasal sistemin değişimini gündeme getirmelerine ve bu uğurda uğraş vermelerine rağmen, bu çabalarında başarılı olamamışlardı.

Zengin Ülkeler Aslında Ne Kadar Zengin?

Thu, 01 Jul 2021 0:53:00 GMT

2019 itibariyle ABD’de kişi başı milli gelir 65 bin dolar. Türkiye’de ise 9 bin dolar. Bu rakamlar bize ABD’nin ortalamada Türkiye’nin yaklaşık 7 katı kadar zengin olduğuna işaret ediyor. ABD Türkiye’den 7 kat daha mı zengin? Hayır. Peki, aradaki fark ne kadar? İşte bunun için Satınalma Gücü Paritesi SGP’yi kullanıyoruz. ABD’nin SGP’ye göre kişi başı milli geliri değişmiyor, yine 65 bin dolar. Çünkü ABD referans ülke. Türkiye’nin SGP’ye göre kişi başı milli geliri ise 28 bin dolar.

Orta Gelir Tuzağından Kurtulmak

Thu, 01 Jul 2021 0:08:00 GMT

Üretim zincirlerindeki değişimler, akıllı otomasyon teknolojileri, yeşil mutabakat ve yeni ticaret anlaşmaları yoluyla küresel ekonomi dönüşüyor. Böylesi dönemler, bizim gibi gelişen ekonomiler için çeşitli riskler barındırmakla birlikte yeni fırsatlara da gebedir. Doğru politika adımlarını attığımız ve sabır gösterdiğimiz takdirde, Türkiye’nin bu fırsat penceresini değerlendirerek orta gelir tuzağından kurtulması sürpriz olmaz.

“Asırlık Gece”de Neler Yaşandı?

Thu, 01 Jul 2021 0:49:00 GMT

Darbe davalarını Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın avukatı olarak takip eden Hüseyin Aydın’ın kitabı “Asırlık Gece”, 15 Temmuz darbesinin gün yüzüne çıkan yeni ayrıntılarını da havi bir şekilde yayımlandı. Kaos gecesinin, tarihi bir direnişle nasıl aydınlığa dönüştürüldüğünün anlatıldığı eser, özellikle darbe teşebbüsünün hazırlık ve icra aşamasını, yargısal süreçlerde elde edilen bilgi ve belgeler ışığında ele alıyor.

“Arap Devrimleri: Değişim ve Süreklilik”

Thu, 01 Jul 2021 0:22:00 GMT

Tunus’ta üniversite mezunu bir işportacının kendini yakmasıyla başlayan, sonrasında ise Libya ve Mısır’a sirayet eden, en son gittiği iki ülkede, Yemen ve Suriye’de ise halen süren iç savaşın yaşandığı Arap Baharı, bugünden nasıl görünüyor; başarıları, hataları neler ve edinilen tecrübe ile Arap halkları bundan sonra nasıl davranacak? Tüm bu soruların cevapları ve başlangıcının üzerinden 10 yıl geçen Arap Baharı’nın küresel, bölgesel ve yerel sonuçları, bizzat devrimlerin içinde de bulunan tanıklarının anlatımıyla Arap Devrimleri kitabında aktarılıyor.

15 Temmuz Darbe Girişiminde Batı Medyası

Thu, 15 Jul 2021 12:18:00 GMT

15 Temmuz darbe girişimi ve sonrasında yaşananların Batı medyasında haberleştirilme tarzı, iki özelliği ortaya çıkardı. Öncelikle darbe girişimini olgusal bağlamından çıkarıp, geçmişte yaşanan olaylar ya da kanaatler ile bağlantı kuruldu. İkinci olarak da, darbe girişiminin oluşu doğal akışından koparıldı ve örtük bir neden-sonuç ilişkisi içinde, AK Parti hükümetinin “baskıcı” politikalarının doğal sonucu olarak yeniden kurgulandı. Bu da olay örgüsünün bulanıklaşmasına ve gerçeklik ile ideolojinin yer değiştirmesine neden oldu.

Kriter'in Temmuz-Ağustos Sayısı Çıktı!

Thu, 01 Jul 2021 0:52:00 GMT

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) bünyesinde hazırlanan Kriter dergisinin 59. sayısı yayında.