Kriter Dergi / sayi

Afganistan’da İkinci Taliban Dönemi

Wed, 01 Sep 2021 0:55:00 GMT

Afganistan ve bir bütün olarak bölge, Talibanlı yeni dönemde ciddi meydan okumalarla karşı karşıya. Bu meydan okumaların bir kısmı doğrudan Taliban’ın atacağı adımlara bağlı olarak ortadan kalkabilecek veya daha kalıcı hale gelecek. Bazıları ise Taliban’ı da aşar durumda ve yapısal nitelikte. Türkiye bu meydan okumaların farkında ve olası senaryolara göre önlemlerini alıyor.

Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer: “Bireysel Olarak Benim Tüm Çabam, Geliri Ne Olursa Olsun Her Bir Ailenin Çocuğunu Devlet Okullarımıza Gönül Rahatlığıyla Gönderebilmesidir.”

Wed, 01 Sep 2021 0:14:00 GMT

Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer ile eğitimde fırsat eşitliğini, pandemi sonrası eğitim-öğretimi ve ihtisas alanı olan mesleki eğitimi konuştuk. Sayın Özer'e bize vakit ayırdığı için teşekkür ediyoruz.

İran’ın Afganistan Siyaseti

Wed, 01 Sep 2021 0:09:00 GMT

İdeolojik olarak Taliban ile ciddi bir kan uyuşmazlığı bulunan İran, son dönemlerde mezkur örgüte yaklaşımında şaşırtıcı bir “U dönüşü” sergilemiş durumda. Bölgenin yeni politik gerçekliği uyarınca İran’ın da kendi pozisyonunu yeniden uyarlaması şaşırtıcı değil aslında. Ancak İran ve Taliban arasındaki geçmiş dikkate alındığında, meseleyi takip eden uzmanlar açısından sürpriz gelişmelerin yaşandığı da bir gerçek.

Dış Politika Bağlamında ABD ve Afganistan’ın Geleceği

Wed, 01 Sep 2021 0:36:00 GMT

ABD tıpkı Vietnam ve Irak coğrafyalarında gerçekleştiği ve gelecekte Suriye bölgesinde gerçekleşeceği gibi başarının garanti edilemediği bölgelerde sürekli kalmayı realist perspektiften kar/zarar analizi çerçevesinde kayıp statüsüne yerleştirdiği anda, bölgedeki ilk istikrar unsuruna yönelecek ve bölge üzerindeki kontrolünü farklı kanallardan temin etme yoluna gidecektir.

Çin’in “Go” Tahtasındaki Yeni Hamlesi: Afganistan

Wed, 01 Sep 2021 0:36:00 GMT

Pekin yönetimi, bugün Taliban’ın en çok ihtiyaç duyduğu altyapı yatırımlarını ve ekonomik iş birliği araçlarını Afganistan’a sunma kapasitesine fazlasıyla sahip. Ancak bu sürecin yönetilememesi sonucunda oluşabilecek muhtemel bir istikrarsızlık dalgası ise Çin’in karşı karşıya kalabileceği en büyük meydan okuma olacak. Sıradaki en önemli soru ise Çin, ABD ile içinde olduğu büyük güç rekabetinde düzen kurucu bir aktör olarak yeni bir safhaya ulaşabilecek mi?

Türkiye’nin Afganistan Politikası

Wed, 01 Sep 2021 0:41:00 GMT

Türk-Afgan dostluğunda tarih, etnisite, din ve kültür önemli ögeler olmakla birlikte, Türkiye’nin 2001 ila 2021 arasında Afganistan’da gösterdiği mevcudiyet, iki gerçeğe işaret edilmesini zaruri kılmaktadır. Birincisi; Türkiye’nin Afganistan’a dair en önemli ve kararlılık sergilediği politikası, “askeri” değil, “yumuşak” güç enstrümanlarını öncelemesidir. İkincisi; mevzubahis politikanın spesifik bir etnik grubu ya da mezhebi önceleyen bir anlayış üzerine kurulu olmamasıdır.

Rusya’nın Afganistan Politikası

Wed, 01 Sep 2021 0:46:00 GMT

Rusya’nın Afganistan politikasına bakıldığında güvenlik odaklı, çok taraflı, esnek ve pragmatik olduğunu görülmektedir. Moskova’nın siyasetini belirleyen asli unsur, bölgede faaliyet gösteren muhtelif radikal grupların ve Taliban unsurlarının Orta Asya ülkelerine oradan da kendi topraklarına yayılmasının engellenmesidir. Kremlin yönetimi, Orta Asya ülkelerinin sınır güvenliğinin sağlanması ve istikrarsızlığın yayılmasının önlenmesi noktasında siyasi ve askeri veçhelerde her türlü adımı atmaktadır.

Pakistan-Afganistan İlişkileri

Wed, 01 Sep 2021 0:52:00 GMT

Afganistan’a barış ve istikrarın gelmesi noktasında, Pakistan’ın askeri yöntemler yerine barış müzakerelerini desteklediği söylenebilir. Pakistan’ın başından beri savunduğu bu yöntemi ABD’nin benimsemesi ve Taliban ile barış anlaşması imzalaması, Pakistan ve bölge ülkeleri tarafından olumlu karşılanmıştır. Fakat ABD’nin çekilmesiyle birlikte oluşacak güç boşluğunun nasıl doldurulacağı ve istikrarsızlığın, siyasi çekişmenin, güvenlik ve ekonomik problemlerin nasıl aşılacağı gibi noktalarda halen bir belirsizlik hakim.

Afganistan’ın Ekonomi Politiği

Wed, 01 Sep 2021 0:57:00 GMT

Afganistan’ın işlenmemiş doğal kaynakları ve insan gücü potansiyeli, ülkeye olan ilgiyi artırıyor. 3 trilyon dolarlık doğal kaynak rezervine sahip olduğu vurgulanan ülke 20 milyonun üzerinde genç nüfusa sahip. Ülkenin genç nüfus potansiyelini değerlendirmesi ise mevcut yaşanılan süreçte mümkün gözükmüyor. Fakat dünyada ispatlanmış ikinci büyük bakır rezervine ve ispatlanmamış ikinci büyük lityum rezervine sahip olduğu bilinen ülkenin yeniden inşa sürecinde, doğal kaynakların değerlendirilmesi kuvvetli bir ihtimal.

İsrail’in Stratejik Siber Silahı: Pegasus

Wed, 01 Sep 2021 0:54:00 GMT

Başarılı bir şekilde sızdıktan sonra Pegasus’un hedef cihazdan elde ettiği verilere bakıldığında, dünyanın en spesifik siber silahıyla karşı karşıya olduğumuzu görmekteyiz. Mevcut kullanımda olan tüm akıllı telefonlara sızabilen Pegasus, sızdığı cihazdan bütün verileri elde edip operatörlere iletebiliyor. Bu konuda uzun bir listeden söz ettiğimiz için, toplanan veriler hakkında yapılan bir yorumda şu cümle her şeyi özetler niteliktedir: “Pegasus cihazınıza sızdığında, o cihaz artık sizin değildir”.

ABD Grand Stratejisinde Düzen Kurma Yaklaşımından Kaos Yönetimine Geçiş

Wed, 01 Sep 2021 0:02:00 GMT

11 Eylül sonrası NATO ittifakı tarafından işgal edilen Afganistan’da NATO’nun askeri varlığını sonlandırılması, “teröre karşı küresel savaş” parantezinin kapatıldığının en somut göstergesi. Bu çekilme diğer noktalarda da kademeli olarak gerçekleşecek gibi… ABD bundan sonrası için yeni önceliğine, yani Çin ile stratejik rekabete ve Çin’i sınırlandırma hedefine odaklanacak. Afganistan’dan çekilme ve benzeri adımları, bu çerçevede stratejik bir planın parçası olarak ele almak daha yerinde olacak. Kendisi açısından gereksiz maliyet üreten mücadelelerden stratejik olarak çekilerek, gücünü daha planlı ve kararında yansıtmak, ABD’nin yeni grand stratejisi görünümünde.

Türk Savunma Sanayiinin Yükselen Değeri: IDEF

Wed, 01 Sep 2021 0:43:00 GMT

IDEF’21’de Türkiye’nin yerli ürünleri ve fuara gelen yabancı heyetler ağırlıktaydı. Geçmiş fuarlarda yabancı firmaların çözümlerini sergiledikleri stantlar ağırlıktayken, IDEF’21’de Türk katılımcıların daha geniş alanda yerli çözümlerini ve daha önemlisi “konseptlerini” sergilediklerini gördük. Yabancı stant alanlarındaki azalış firmaların çözüm sunamamasından veya politik sebeplerden değil; sunabilecekleri her çözüme karşılık Türk savunma sanayiinin, yerli çözümlerini halihazırda sergiliyor olmasından kaynaklıydı.

“Afganlar”, “Suriyeliler” ve Türkiye’nin Sınır Güvenliği (1)

Wed, 01 Sep 2021 0:55:00 GMT

Meselenin kabaca bir suni bir de sahici veçhesi bulunuyor. Sahici kısım, Türkiye’nin hava bombardımanları, kimyasal saldırılar, DEAŞ ve PKK teröründen kaçan dört milyona yakın Suriyeli sığınmacıya ev sahipliği yaptığı gerçeği; suni veçhesi ise Türkiye’nin adeta büyük bir “barbar istilası” altında olduğu, sınırlarımızın korunmadığı, Türkiye’nin kimliği, demografisi ve ekonomisinin “doğulu barbar tehdidi” altında olduğu algısıdır.

İç Siyasette Göçmenler Nasıl Tartışılıyor?

Wed, 01 Sep 2021 0:36:00 GMT

2018 seçimleriyle birlikte iç siyasi tartışmaların ve siyasal gündemin ana maddelerinden birisi olan göçmen meselesi, 2019 yerel seçimleriyle birlikte iç siyasi tartışmalardaki yerini sağlamlaştırdı. Her iki seçimde de özellikle sosyal medya üzerinden “Suriyeli göçmenlerin tamamına vatandaşlık verilerek seçimlerde oy kullandırılacağı" ve “muhalefet partileri seçimleri kazandığı takdirde Suriyelilerin seçimlerin akabinde ülkelerine gönderileceği” şeklinde dezenformasyon yapılmaya başlandı.

11 Eylül’ün 20. Yılında Amerikan Dış Politikası

Wed, 01 Sep 2021 0:51:00 GMT

Sonrasında hiçbir şeyin aynı kalmadığı 11 Eylül terör saldırılarının adeta peşinden sürüklediği Amerikan dış politikasının epey zamandır yeni bir doktrine ihtiyacı var. Ancak son 20 yılda yaşananlar Amerikan siyasi liderlerine küresel bir vizyon ortaya koyma konusunda ciddi bir handikap teşkil ediyor. Bitmeyen savaşlar ve ulaşılamayan hedeflerden yorulan Amerikan kamuoyu, artık içinde Amerikan üstünlüğüne ilişkin kibirli bir inanışı da barındıran dünyaya liderlik etme önerisine hiç de sıcak bakmıyor.

Türkiye’nin Savunma Sanayii İhracatı

Wed, 01 Sep 2021 0:38:00 GMT

Türkiye’nin yerli savunma sanayii, TSK’nın çok çeşitli görev ihtiyaçlarına sofistike çözümler getirmeyi başarırken, uluslararası müşterilerin de artan oranda ilgisini çekiyor. Son on yılın verilerine göre savunma sanayii sektörünün yaptığı ihracat yüzde 200’den fazla arttı. Halihazırda genel ihracat içindeki payı yüzde 3,5 civarında olan savunma ve havacılık ihracatının, önümüzdeki yıllarda payını en hızlı artıracak sektör olması bekleniyor.

2021 Almanya Federal Meclis Seçimleri

Wed, 01 Sep 2021 0:32:00 GMT

Önümüzdeki seçimlerde eskiye kıyasla iki siyasi partinin bir koalisyon hükümeti kuracak çoğunluğa ulaşamayacak olması şimdiden kesin olarak öngörülmektedir. Bu bağlamda üçlü koalisyon ihtimallerinin olağanlaşması ve partilerin yüzde 30 bandını geçmeleri dahi zor olarak değerlendirilmektedir. Ana akım partilerin seçmenler nezdinde destek kaybettiğini, son beş yılda üçlü koalisyon trendinin Almanya eyalet hükümetleri nezdinde çoğalmasıyla görmekteyiz.

Yeni Bir Göç Siyasetinin Dinamikleri

Wed, 01 Sep 2021 0:01:00 GMT

10 yıldır milyonlarca Suriyeliye ev sahipliği yapan Türkiye’de Türkler ve Suriyeliler arasında münferit hadiseler dışında bir çatışma yaşanmamıştı. Ancak Altındağ olayları göçmenlere dair toplumsal bir kırılmanın ilk işareti olduğu gibi toplumdaki “sıkışmışlığın” da alarmını verdi. Toplumdaki göçmen karşıtlığı ve ırkçılığın özellikle üst ve orta sınıflarda ideolojik korkularla beraber bir sahtelik taşıdığı açıktır.

“Doğru”nun Yalan ile İmtihanı

Wed, 01 Sep 2021 0:23:00 GMT

“Yanlış bilgiden” kaynaklı “yanlış haber” ile dezenformasyonu karıştırmak çok masumca olur. Dezenformasyon ile; bilinçli bir şekilde kurgulanmış, üzerinde çalışılmış, üretilmiş, servis edilecek mecraları planlanmış, sonuçları düşünülmüş bir üretim silsilesinden bahsediyoruz. Bu üretim silsilesinin arka planında; hedefe koyduğu kişileri, kurumları hatta devletleri tehdit eden bir motivasyon var.

Tokyo Olimpiyatlarındaki Türkiye Özeti: Artan Tesislerle Gelen Başarı

Wed, 01 Sep 2021 0:08:00 GMT

Türkiye'nin olimpiyat madalyası alan branş sayısına Tokyo 2020'de 3 branş eklendi. Tokyo 2020'ye kadar Türkiye adına olimpiyatlarda kazanılan toplam 93 madalyanın tamamı atletizm, boks, güreş, halter, judo ve tekvando branşlarında gelmişti. Tokyo'da bu spor dallarına okçuluk, artistik jimnastik ve karate de eklendi. Toplam madalya sayısı 104'e, Türkiye'nin olimpik madalya koleksiyonuna katkı yapan branş sayısı ise 9'a yükseldi.

Gör(ül)menin İktidarı Olarak Hakikat-Sonrası

Wed, 01 Sep 2021 0:48:00 GMT

“Hakikat-sonrası”nın oluşumunu sağlayan en önemli stratejik araç yalan ise de ikisi arasında bir özdeşlikten bahsedilemez; çünkü esas olan kitlelerin yalan olanı doğru kabul etmesi, yalana inanması, giderek onu sahiplenmesi ve savunmasıdır. Bu bağlamda, temel soru, yalanın kitleler nezdinde nasıl olup da doğru kabul edilen bir “itibar” mertebesine çıktığıdır? Veya yalan olan bir iddianın, gerekçenin mevcut bir hakikatin yerini alması, giderek hakikat-sonrası yeni bir durumu inşa edişi hangi mekanizmalarla mümkün olmaktadır ve ne gibi sonuçlara yol açmaktadır?

İttihatçı Jakoben Partilerin Kürt Seçmenle İmtihanı

Wed, 01 Sep 2021 0:46:00 GMT

HDP siyaseten Türkiye partisi olmak yerine hem kendisini teröre teslim etmiş hem de Türkiye’nin jakoben partileri ile ittifaka girmiştir. Bugün, HDP’nin içerisine düştüğü duruma bakacak olursak, kaderin cilvesi midir bilinmez, zulme uğrayanlarla zulmedenler ittifak etmiş, demokrasiyi getiren Recep Tayyip Erdoğan’a karşı düşmanlık yapmaktadırlar. Ebetteki bu durumun sosyolojik, siyasi ve tarihi sebepleri vardır.

Yeni Nesil Terör Aygıtı: Sosyal Medya

Wed, 01 Sep 2021 0:15:00 GMT

“Dijital terör” ülkemizin çözmesi gereken en önemli milli güvenlik sorunu haline gelmiş durumda. İktidarda olan partiler hakkında kapatma davası açılmasıyla başlayan yalan haber terörüyle, daha sonra sosyal medya üzerinden darbe girişimi planlandı. Son dönemde ana muhalefet partisinin genel başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, yalan haberler üzerinden gündem oluşturmaya çalışırken, üniversite giriş sınavları öncesinde yayınlanan bir yalan haberle, sınava girecek öğrenciler ile anne babaları hedef alınarak, kışkırtılmaya çalışıldı.

12 Eylül ve Seçimler

Wed, 01 Sep 2021 0:33:00 GMT

12 Eylül müdahalesiyle ordu, modernleşmeyi ve Cumhuriyeti kontrol etmek düşüncesinden, modernleşmenin ve demokratik bir Cumhuriyet rejiminin karşısında engel olmaya savrulmuştur. Müdahaleyi yapan ordu, toplumu ve buna bağlı olarak siyaseti Kemalizm’in ikna kabiliyetiyle yeniden kurmaya yönelmiştir.

Okulların Yeniden Açılması: Eğitimde Telafi Dönemi

Wed, 01 Sep 2021 0:43:00 GMT

Bir buçuk yıllık eğitimde duraklama döneminden sonra nihayet okullar yeniden açılacak. Ancak henüz pandeminin son bulmadığı dahası delta gibi farklı varyantlarla yayılma hızının arttığı bir dönemde okulları açmaya çalışmak kapatmaktan çok daha karmaşık ve zor bir süreç olacaktır. Hem okulların fiziki alt yapısının pandemi koşullarına göre hazırlanması hem öğrencilerin okula dönüş adaptasyonlarının sağlanması şüphesiz yoğun bir çalışma gerektirecektir.

Seçim Sistemi ve Siyasi Partilerin Geleceği

Wed, 01 Sep 2021 0:32:00 GMT

Seçim sistemi aynı zamanda seçmenin oy verme davranışını, seçmen kümelerinin mecliste temsil edilme oranını ve hükümetlerin kuruluş modellerini etkiler. Aslında meselenin özü, seçim sisteminin bir ülkede faaliyet gösteren siyasi parti sistemlerine nasıl etki ettiğine gelip odaklanmaktadır. Türkiye’nin siyasi kültürü geçmişten bugüne bir analize tabi tutulduğunda, parti sisteminde oynaklık ve parçalanmışlık düzeyinin yüksek olduğunu kolayca tespit etmek mümkündür.

İklim Değişikliği ile Gıda Enflasyonu İlişkisi Üzerine

Wed, 01 Sep 2021 0:48:00 GMT

İklim değişikliği; yağış düzenlerindeki farklılaşmalar, yüksek sıcaklık ve kuraklık dahil daha sık meydana gelen iklim aşırılıkları, değişen haşere baskısı modelleri ve mevsimlik ve günlük sıcaklık düzenlerindeki değişiklikler yoluyla yerel ve bölgesel ölçeklerde tarımsal üretkenliği olumsuz etkileme potansiyeline sahiptir. İklim değişikliği, verimliliği düşürerek gıda üretimini azaltabilir, gıdaya erişimi sınırlayabilir ve gıda kalitesini olumsuz etkileyebilir. Aşırı hava olaylarının sıklığı ve şiddetindeki artışlar gıda dağıtımını da kesintiye uğratabilir. Tüm bunların sonucu olarak gıda fiyatlarında ortaya çıkan artışlar gelecekte daha sık yaşanabilir.

Spekülatif Bir Yatırım Aracı Olarak Kripto Paralar

Wed, 01 Sep 2021 0:29:00 GMT

Pek çok riskine ve olumsuzluğuna rağmen bazı dönemler sağladığı yüksek getiriler kripto paraları, portföyünü çeşitlendirmek isteyen yatırımcılar için fazlasıyla gözde birer araç haline getirdi. Kripto paraların fiyat değişimlerindeki kazanç fırsatları özellikle spekülatif yatırımcıların dikkatini bir hayli çekmiş durumda. Bu nedenle birçok kripto para bir ödeme aracından ziyade daha çok “yatırım” veya “spekülasyon aracı” olarak kullanılmakta.

Kripto Paraya Vergi Gelecek mi?

Wed, 01 Sep 2021 0:26:00 GMT

Kripto paraların vergilendirilmesi konusundaki temel sorun, bu işlemlerin vergilendirilirken bir varlık olarak mı, yoksa bir para birimi mi olarak kabul edileceği konusundaki belirsizliktir. Diğer bir ifadeyle kripto paraların, emtia olarak mı, para olarak mı, elektronik evrak/varlık olarak mı yoksa başka bir varlık olarak mı kabul edilecekleri konusunda bir konsensüs sağlanamamıştır.

Türk Akademisinde Yeni Bir Ekol: Türk Dış Politikası Yıllığı

Wed, 01 Sep 2021 0:01:00 GMT

SETA, 2009’dan bu yana düzenli olarak her yılın Türkiye açısından önemli dış politika gelişmelerini “Türk Dış Politikası Yıllığı” isimli eserde bir araya getirerek yayınlıyor. Türk Dış Politikası Yıllığı 2020, dış politikayla ilgilenenler için bir referans kaynak niteliğinde. On iki yıldır her sene yaşanan gelişmelerin alanlarında uzman isimler tarafından yorumlandığı yayının bu son sayısında da diğer sayılarda olduğu gibi dış politika iki bölümde inceleniyor.

Sosyo-Ekonomik Yönüyle Kırgızistan ve Kırgız Türkleri

Wed, 01 Sep 2021 0:47:00 GMT

Kırgızistan ve Kırgız Türklerinin birçok yönüyle ele alındığı, sade ve akıcı bir dil ile anlatıldığı kitap, içerik itibarıyla da oldukça zengin. Hoca, literatür araştırmasını, ülkede yaşamasının da verdiği tecrübeyle sentezleyerek, kendine özgü bir bakış açısıyla sunarken; yer yer alanında tecrübeli Kırgızlarla görüşerek onların bakış şeklini de yansıtıyor.

Kriter'in Eylül Sayısı Çıktı!

Wed, 01 Sep 2021 0:50:00 GMT

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) bünyesinde hazırlanan Kriter dergisinin 60. sayısı yayında.