Kriter Dergi / sayi

Küresel Sistemde Erdoğan Farkı

Fri, 01 Oct 2021 0:45:00 GMT

Recep Tayyip Erdoğan kitabıyla, Covid-19 salgını sonrası dönemde yeni bir dünyanın doğduğuna işaret ederken, bu yeni dünyanın "çok kutuplu" olduğuna ancak çok kutupluluğun barış, güvenlik ve istikrar getireceğinin garantisi bulunmadığına dikkat çekiyor. Aksine dünyanın büyük savaşlar öncesine benzer bir yerde olduğunu ve ortak hareket edilmezse felaketin geldiğini haber veriyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan: “Dünya Değişiyor, BM Sistemi de Değişmeli”

Fri, 01 Oct 2021 0:49:00 GMT

Sayın Cumhurbaşkanımızla BM çalışmalarına katılmak için bulunduğu New York’ta hem kitabını hem getirdiği eleştiriler ile önerdiği çözüm tekliflerini hem de yakında TBMM’de imzalanacağını açıkladığı Paris İklim Anlaşması ve Suriye krizinde gelinen son durumu konuştuk.

Küresel Sistemde Yükselen Güç Afrika ve BM’deki Yeri

Fri, 01 Oct 2021 0:14:00 GMT

Başta Avrupa ülkeleri açısından kolonyalizm geçmişi olmak üzere, ABD’nin salt enerji ve güvenlik odaklı politikaları, Çin’in “kazan-kazan” olarak adlandırılan ancak neo-kolonyal olarak adlandırılabilecek girişimleri ve Rusya’nın paralı askerler temelinde izlediği politikalar, Afrika ülkelerinin bu ülkelerle kurduğu ilişkilerin çıkar odaklı olmasını ve rasyonel her devlet gibi bir tarafın çıkarının azaldığı yerde ilişkilerin sorunlu hale gelmesini bünyesinde barındırıyor.

21. Yüzyılın Belirleyici Aktörleri Kimler Olacak?

Fri, 01 Oct 2021 0:36:00 GMT

Eğer Türkiye’de uluslararası sistemde yaşanan kısa, orta ve uzun vadeli değişim dalgalarını doğru anlayacak iktidarlar olmayacaksa, o zaman küresel güç mücadelesinin ne yöne evrildiğinden bağımsız olarak, ülkemiz 21. yüzyılın kaybeden aktörleri arasında yer alacaktır. Aksi durumda ise, yani Türkiye’deki iktidarlar dünya siyasetindeki trendleri, tehditleri ve fırsatları doğru analiz edip doğru politikaları geliştirirlerse, ülkemizin 21. yüzyıl dünyasında daha iyi bir yere sahip olma şansı olacaktır.

Bu Kantar Bu Yükü Çekmez

Fri, 01 Oct 2021 0:41:00 GMT

Bugün BM, tarihinde hiç olmadığı kadar derin bir krizle karşı karşıya. BM’nin kuruluş felsefesine yönelik doğrudan bir meydan okuma ortaya çıkaran bu kriz, örgütün meşruiyetine yönelik kapsamlı bir sorgulamayı da beraberinde getiriyor. Meşruiyet krizinin temeli, BM’nin onca jeopolitik değişime rağmen beşli bir yapıya teslim edilmesinin devam ediyor olması. Küresel sistem, Soğuk Savaş sonrası derin bir dönüşümle karşı karşıya ve bu dönüşüm, beş ülkenin söz hakkını sürdürmesinin imkansız olduğunu da gösteriyor.

Birleşmiş Milletler Sisteminde UNESCO

Fri, 01 Oct 2021 0:44:00 GMT

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, beş daimi üyenin bütün süreçleri kontrol etme yetkisi nedeniyle, dünyadaki insani krizlere yetişemediği, politik veya askeri krizleri önleyemediği nedeniyle eleştiriler alıyor. BM’nin kurumlarından biri olan UNESCO’da yönetim veya yönetişim de böyle midir? UNESCO hangi amaçlara hizmet eder; kurucu devletler burada da tüm süreçleri kontrol ederek diğerlerini etkisiz bırakabilirler mi?

Uluslararası Hukuk ve Yeni Bir Birleşmiş Milletler İhtiyacı

Fri, 01 Oct 2021 0:47:00 GMT

BM, kuruluş nitelikleri ve günümüze kadar işleyişi temelinde değerlendirildiğinde, uluslararası barış ve adaletin sağlanmasından ziyade belirli devletlerin çıkarlarının korunması yönünde işleyen siyasi bir yapı görünümü arz etmiştir. Bazı dar alanlarda belirli başarılar gözlemlense de barışın korunması, iklim krizi, küresel salgın, büyük güç rekabeti, ticaret savaşları, ekonomik bunalım ve uluslararası iş birliği alanlarında geniş bir çöküşle karşı karşıya bulunulduğu da bir gerçektir.

Dönüşen Sistemde Türkiye’yi Yeniden Konumlamak

Fri, 01 Oct 2021 0:47:00 GMT

Son 10 yılda mücavir coğrafyasında meydana gelen gelişmeler, uluslararası sistemdeki dönüşümün Türkiye’yi nasıl etkilediğine ve etkileyeceğine örnekler teşkil ediyor. Bunun yanı sıra küresel düzeyde meydana gelen gelişmeler de kaçınılmaz olarak bölgesel politikaları ve dolayısıyla Türkiye’yi yakından ilgilendiriyor. Yeni dinamikleri dikkate almayan ve dönüşüme ayak uyduramayan bir Türkiye edilgen, içine kapanık ve meydan okumalardan oldukça olumsuz etkilenen bir görünümde olacak.

Küresel Tahakküm Düzeni ve Birleşmiş Milletler: Reformsuz Olmaz

Fri, 01 Oct 2021 0:50:00 GMT

Tahakkümcü niteliği çok belirgin olan mevcut küresel sistemin sacayaklarından birisi olan Birleşmiş Milletler’in bu haliyle kalması, mevcut küresel adaletsizliğin devamına hizmet edecektir. İnsanlığın ortak beklentisi, dünyada daha adil ve barışçıl bir uluslararası düzenin tesis edilmesidir. Bunun önemli bir unsuru, BM Güvenlik Konseyi bünyesindeki daimi üyelik ve veto mekanizmalarının iptal edilmesidir.

Uluslararası Sistem Krizinin Dört Farklı Bağlamı

Fri, 01 Oct 2021 0:51:00 GMT

Uluslararası sistem, dünyanın önemli bir kısmını doğrudan etkileyen küresel bir kriz veya savaş olmadan değişmez. Bundan dolayı sistemik krizler ve savaşlar uluslararası sistemdeki değişimin en önemli araçları olarak ön plana çıkarlar. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından, özellikle ABD’nin 2001’de maruz kaldığı 11 Eylül saldırılarından bu yana uluslararası sistem ciddi bir krizdedir. Bugün yaşanan uluslararası sistem krizini dört farklı bağlamda tanımlamak mümkündür.

Kuzey Afrika’da Kritik Dönemeç: Mağrip’te Neler Oluyor?

Fri, 01 Oct 2021 0:43:00 GMT

Mağrip; Cezayir, Fas, Tunus ve bir nebze de Libya’nın dahil edildiği ve son zamanlarda etkileşimimizin oldukça yükseldiği Kuzey Batı Afrika bölgesi. Batı Sahra sorununun Cezayir ile Fas arasındaki gerginliğin ana sebebini oluşturduğu bölge, son olarak bu iki ülke arasındaki restleşme ve Cezayir’in Fas’tan havalanan uçaklara hava sahasını kapatmasıyla gündeme geldi. Bölge ülkeleri son dönemde, ülkelerindeki siyasi krizlerle de anılıyor. Peki Mağrip ülkelerinde neler oluyor?

Libya’da Taht Oyunları

Fri, 01 Oct 2021 0:41:00 GMT

Geçmişte olduğu gibi bugün de bazı yerel, bölgesel ve küresel aktörlerin değişmeyen pozisyonları, Libya’da çözümün önündeki en büyük engel. Libya’da Hafter öncülüğünde bir “otoriter proje”ye yatırım yapmış olan aktörler, bir siyasi geçiş süreci başlatılmış olmasına rağmen proje ve ısrarlarından vazgeçmiş değiller. Bir yandan zahiren ve söylem düzeyinde siyasi geçiş sürecine destek verirken, öte yandan siyasi geçiş ve çözümün önündeki bütün yolları tıkıyorlar.

Türk Dış Politikası ve Afganistan

Fri, 01 Oct 2021 0:56:00 GMT

Diğer ülkeler gibi Türkiye’nin de Afganistan ve Taliban algısında bir dönüşüm yaşanmakta. Türkiye, uluslararası toplumun bir parçası olmakla birlikte tarihi ve kültürel ortak noktalar üzerinden Afganistan’a yönelik dış politikasını şekillendiriyor. Ancak Türk dış politikasının müteakip sürecini anlamak ve açıklamak için zamana ihtiyaç var. Öte yandan Türk dış politikasını Afgan örneğinden çözümlemek için belirgin parametreler seçmek ve öngörülebilirlik için sahadaki gelişmelerle karşılaştırmak gerekir.

Lafarge, Fransa İstihbaratı ve DEAŞ İlişkisi

Fri, 01 Oct 2021 0:34:00 GMT

Fransa’nın Mağrip el-Kaidesi ve el-Cemaa el-İslamiyye el-Müsellaha, Azavad Ulusal Kurtuluş Hareketi gibi örgütlerle ilişkisi ve Ruanda Soykırımı’ndaki rolü, Sahra Altı Afrika Sahil bölgesi üzerine çalışan güvenlik ve terör uzmanları tarafından sık sık dile getiriliyor. PKK, ASALA ve FETÖ ile ilişkisini zaten gizlemeyen Fransa’nın, ideolojik rengine bakmaksızın her türlü terör örgütünü çıkarları için bir enstrüman haline getirmekten çekinmediğine bir kez daha tanık olundu.

Türkiye-Ermenistan Sınırı Çıkmaz Sokak Değildir

Fri, 01 Oct 2021 0:41:00 GMT

Ermenistan’ın bağımsızlığını kazandığı günden bu yana Türkiye ile ilişkileri konusu, ülke içinde farklı gruplar arasında çekişme konusu oldu. Dönemin cumhurbaşkanı aynı zamanda Azerbaycan topraklarının işgalinde doğrudan rol oynayan Ermenistan’ın Karabağ komitesinin üyesi Levon Ter Petrosyan, 90’ların başında Ermenistan’ın iki cephede birden savaşmasına karşı çıkmış, bu anlamda Azerbaycan’la savaşırken Türkiye ile ilişkilerin geliştirilmesinden yana olmuştu. Ermenistan’da ve diasporada bazı gruplar ise aynı zamanda Türkiye’ye karşı toprak ve sözde soykırım iddiasını sürdürmüşlerdi.

Milli Teknoloji Hamlesinden Küresel Markaya: TEKNOFEST

Fri, 01 Oct 2021 0:36:00 GMT

Uluslararası teknoloji festivalleri belli alanlarda ve sınırlı bir konseptte gerçekleştirilirken TEKNOFEST, ziyaretçi sayısının yanı sıra etkinlik çeşitliliğiyle de ön plana çıkıyor. Dördüncüsü düzenlenen TEKNOFEST’in dünyadan ve Türkiye’den toplumun her kesiminden ilgi görmesi, tarihimizdeki havacılık ve uzay girişimlerinin yakın gelecekte daha güçlü bir şekilde bu topraklardan tekrar filizleneceğine yönelik ümidi artırıyor.

İklim Krizi ve Türkiye

Fri, 01 Oct 2021 0:03:00 GMT

Akdeniz kuşağı küresel ısınma ve iklim değişikliğinden en fazla zarar görecek bölgeler arasında ilk sıralarda. Akdeniz’de yer alması nedeniyle Türkiye de iklim krizinden en fazla etkilenmesi beklenen ülkeler arasında yer alıyor. Bilhassa son yıllarda tecrübe ettiği aşırı hava olayları, kuraklık, sel baskınları, orman yangınları ve artan kirlilik gibi küresel ısınma ile doğrudan bağlantılı gelişmeler, Türkiye’nin iklim değişikliği konusunda hızlıca eyleme geçmesi gerekliliğini ortaya çıkarıyor.

Yapay Zeka Yarışı ve Türkiye

Fri, 01 Oct 2021 0:30:00 GMT

Şu anda, özellikle askeri uygulamalarda, ilerleyen yıllarda hızlanacak ve daha belirleyici hale gelecek bir yapay zeka yarışına tanık oluyoruz. ABD, Çin ve bir dereceye kadar Rusya, bu alanda lider devletler olarak kabul edilirken, yarışa girmeyi ve yapay zeka uygulamalarının geleceğinde söz sahibi olmayı hedefleyen birçok devlet görmekteyiz. Türkiye de bu devletlerden biri.

Bir Hibrit Silah Olarak Bilgi Kirliliği ve Yalan Haberin Yayımı

Fri, 01 Oct 2021 0:00:00 GMT

Bugünün mekan ve zamanı sınırsızlaştıran dijital alanında, artık eskinin klasik propaganda faaliyetleri hem daha fazla maliyetli hem verimsiz hem de alıcısı olmayan bir yöntem olarak karşımızda durmaktadır. Artık propaganda ilanlarının, radyolardan okunan tek bir yerden üretilmiş ezber haberlerin yerini daha sofistike yöntemler ve teknolojiler almış, savaşların bu yeni biçimi de bireyselleşmiş ve hibritleşmiştir.

Diyarbakır Annelerinin Terör Örgütüne Karşı Cesur Direnişi

Fri, 01 Oct 2021 0:10:00 GMT

Diyarbakır’da Hacire Akar’ın başlattığı oturma eylemi, bugün için terörle mücadele konusunda hem etkili hem de barışçıl bir direniş haline gelmiş durumda. Bu eylemlerin belki de en önemli etkisi, örgüt ve uzantılarının oluşturduğu tehdit, şantaj ve propaganda ortamında gedik açmış olmasıdır. Bu gedik zamanla daha da büyüyerek terörün toplumsal zemini ve operasyonel alanını ve kabiliyetlerini daraltacaktır. Bu etki, terörle mücadelenin silahsız boyutunun en önemli ayağını oluşturmaktadır.

2023’e Doğru Siyaset

Fri, 01 Oct 2021 0:35:00 GMT

İki yıldan az bir süre kalan seçimlere hem iktidar hem de muhalefet bloku, hayati derecede önem atfediyor. Seçimlere AK Parti 21 yıldır iktidarda olmanın pratiği ve sorumluluğu ile gidecek. Muhalefet ise cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ile yeniden şekillenen siyasi alanın imkanlarından yararlanarak, siyasi mühendislikle seçimleri kazanmak istiyor.

Nedenleri ve Çözüm Önerileriyle Gıda Enflasyonu

Fri, 01 Oct 2021 0:25:00 GMT

Türkiye’de son yıllarda gıda enflasyonunun nedenlerini incelediğimizde, dünya piyasalarındaki gıda enflasyonunun nedenleri ile benzerliklerin yanı sıra, önemli bir başka neden olarak gıda tedarik zincirindeki bozulmalar karşımıza çıkıyor. Bu bağlamda en ciddi problem, tüketicinin ödediği fiyat ile üreticinin eline geçen fiyat arasındaki farkın, yani tüketicinin ödediği fiyata oranı olan “pazarlama marjının” yüksek olmasıdır. Yüksek pazarlama marjı hem gıda fiyatlarının artmasına hem de çiftçinin eline geçen payın giderek azalmasına neden oluyor.

Manşet-Çekirdek Enflasyon Tartışması ve Merkez’in Faizi İndirim Kararı

Fri, 01 Oct 2021 0:05:00 GMT

Enerji ve gıda fiyatlarının küresel piyasalarda önümüzdeki aylarda da yüksek seyretmesi bekleniyor. Avrupa büyük bir enerji krizinin eşiğinde. Kömür ve doğalgaz fiyatları artıyor. Bu artışların Türkiye’ye yansımalarının olması muhtemel. Bir taraftan da aşırı hava olayları ve yüksek talep gibi faktörler, küresel gıda fiyatlarını zorluyor. Enerji ve gıdada fiyatlar artmaya devam ederse, manşet ve çekirdek enflasyon arasındaki makas açılır. TCMB’nin bu senaryonun gerçekleşmesi ihtimaline karşı nasıl bir politika izleyeceği üzerine çalışmalar yapması gerekir.

“Kaprissiz” Bir Düzen Arayışı: Daha Adil Bir Dünya Mümkün

Fri, 01 Oct 2021 0:17:00 GMT

Cumhurbaşkanı Erdoğan, küresel sistemin çarklarının durduğu günümüz dünyasının, yeni ve daha adil bir uluslararası sisteme ihtiyaç duyduğunu belirterek, bu amaca yönelik bir sistem önerisi sunuyor. “Daha Adil Bir Dünya Mümkün” isimli eser, dünya çapında vicdanları rahatsız eden trajedileri bizlere hatırlatarak, bu trajik durumları düzeltmesi gereken uluslararası sistemin nasıl tıkandığını ve bu tıkanmışlığın ana sebeplerini detaylıca anlatıyor.

A’dan Z’ye “Dünya Enerji Trendleri”

Fri, 01 Oct 2021 0:00:00 GMT

Prof. Dr. Kemal İnat ve Büşra Zeynep Özdemir’in editörlüğünde hazırlanan “Dünya Enerji Trendleri: Rezervler, Kaynaklar ve Politikalar” adlı kitap, SETA Vakfı tarafından yayımlandı. Kitap, dünyanın önde gelen bölge ve ülkelerinin enerji kaynakları ve politikalarını mercek altına alırken, konuyla ilgili tartışmalara da ışık tutuyor. Alana dair çalışmalara başvuru kaynağı olmayı hedefleyen kitap, güncel gelişmeleri takip edenler için de önemli bir referans niteliğinde.

Kriter'in Ekim Sayısı Çıktı!

Fri, 01 Oct 2021 0:17:00 GMT

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) bünyesinde hazırlanan Kriter dergisinin 61. sayısı yayında.