Kriter Dergi / sayi

Yeni Suriye’de Teröre Yer Yok

Thu, 01 Jan 2026 0:03:00 GMT

Suriye'nin savunma ve güvenlik kapasitesinin artırılması için şu ana kadar yürütülen hazırlıkların, yakında somut çıktıları görülmeye başlanacaktır. Bugüne kadar müşterek yol haritalarının oluşturulmasında epeyce mesafe katedildi. İstikrar ve güvenlik için Suriye ordusunun eğitimi ve lojistiği konularında, Türk ordusunun daha sistematik bir katkı vereceğini tahmin etmek gerekir. Ayrıca Ankara, askeri olarak Suriye'nin bütünlüğü ve Türkiye'nin güvenliği için sınır ötesinde farklı şekillerde varlığını tahkim edecektir. Bu bağlamda, 2026’da birçok yeni gelişmenin yaşanacağını kestirmek zor değil.

2025 Aile Yılı Vizyonu ve Faaliyetleri

Thu, 01 Jan 2026 0:11:00 GMT

2025 Aile Yılı vizyonu; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın stratejik koordinasyon ve sorumluluğunda, devletin tüm kademelerini kapsayan çok katmanlı bir seferberlik ruhuyla hayata geçirilmiştir. Bakanlığın öncü rolüyle yürütülen bu süreçte, bakanlıklara ek olarak; Diyanet İşleri Başkanlığı’na, Yeşilay’a, AFAD’a, KOSGEB’e ve yerel yönetimlere kadar toplamda 29 kurum/kuruluş “doğrudan sorumlu” muhatap, 57 kurum/kuruluş ise “ilgili dış paydaş” olarak konumlandırılmıştır.

Türkiye’de Yastıkaltı Altın Sorunu ve Ekonomiye Kazandırılması

Thu, 01 Jan 2026 0:21:00 GMT

Türkiye’de yastıkaltında tahminen 3 bin ton altın var bunun da iktisadi değeri 415 milyar dolar! Bu rakam ne demek derseniz; 30 civarı KAAN ölçeğinde savunma sanayii projesi demek. 8 bin 300 fabrika ve 4 milyon insanın istihdamı ile Türkiye’de işsizliğin yapısal olarak son bulması demek. 500 civarı dünya çapında üniversite demek. Bin 400 tane bin yataklı şehir hastanesi demek. 400 Avrasya Tüneli, 185 Çanakkale Köprüsü, 350 Osmangazi Köprüsü demek.

Sağlıklı Şehirler, Sağlıklı Bireyler

Thu, 01 Jan 2026 0:31:00 GMT

Şehirler, insanların sadece barındığı ve çalıştığı fiziksel alanlar değil; bireylerin gündelik alışkanlıklarını, sosyal ilişkilerini ve yaşam biçimlerini şekillendiren kompleks yapılardır. Şehirlerin gelişmişliği, büyüklükleri ve ekonomik çıktılarıyla değil, en dezavantajlı bireylerine ne kadar sağlıklı, adil ve güvenli bir yaşam sunabildikleriyle ölçülür ve sağlıkta mekânsal adalet sağlanmadıkça, bu büyüme insanlara beden ve ruh sağlığı üzerinden bedel ödetmeye devam eder.

Türkiye’nin Yeşil Hafızası: Orman Örtüsü

Thu, 01 Jan 2026 0:22:00 GMT

Son on beş yıllık dönemde, Türkiye’nin orman alanı yaklaşık yüzde 5 oranında artarak 23 milyon hektarın üzerine çıktı. Bu artış, nicel olarak değerlendirildiğinde Türkiye’yi Avrupa kıtasında orman alanı büyüklüğü bakımından ilk on ülke arasına yerleştiriyor. Daha da önemlisi, bu artış Avrupa genelinde orman alanlarının durağanlaştığı, bazı ülkelerde ise gerileme eğilimi gösterdiği bir dönemde gerçekleşti.

Yapay Zekâ Çağında Parasosyal İlişkiler

Thu, 01 Jan 2026 0:35:00 GMT

Cambridge Sözlüğü, parasosyal ilişkilerin günümüzde yalnızca ünlülerle sınırlı kalmadığını; kullanıcıların yapay zekâ destekli sohbet botlarıyla kurdukları duygusal bağların da bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor. Bu durum, dijital çağda yalnızlık deneyiminin yeni biçimler aldığını ve bireylerin aidiyet arayışının giderek daha fazla simülatif ilişki biçimleri üzerinden karşılandığını gösteriyor. Parasosyal ilişki, artık yapay zekâ uygulamalarıyla sürekli bir biçimde sürdürülen karşılıklı iletişim illüzyonuna evrilmiştir.

Yapay Zekâ Kıskacında Küresel Tüketici Elektroniği Piyasası

Thu, 01 Jan 2026 0:09:00 GMT

Bugün endüstriyel çevrelerde Büyük Donanım Ayrışması olarak tanımlanan bu süreç, sadece basit bir arz talep dengesizliği değil, bilişim dünyasının temellerinin yeniden atıldığı bir dönüm noktasını temsil ediyor. Bu ayrışmanın bir tarafında yapay zekâ sektörünün doyumsuz sermaye harcamaları ve yüksek performanslı bilgi işlem kapasitesine olan devasa açlığı yer alırken, diğer tarafında geleneksel tüketici elektroniği pazarının kaynak yetersizliği ile karşı karşıya kalması bulunuyor.

Jeopolitiğin Teknolojik Tasarımı: 2025 ABD Ulusal Güvenlik Stratejisi

Thu, 01 Jan 2026 0:05:00 GMT

2025 Ulusal Güvenlik Stratejisi belgesi, ABD’nin ulusal çıkar tanımını somut ekonomik ve güvenlik sonuçlarına odaklanacak biçimde daraltmakta ve bu hesaplamanın merkezine ise teknolojiyi yerleştirmektedir. YZ, kuantum bilişim, otonom sistemler ve bu alanları mümkün kılan dijital altyapılarda liderlik, yalnızca inovasyon açısından değil, aynı zamanda askeri üstünlük ve küresel etki bakımından da vazgeçilmez olarak çerçevelendirilmektedir.

Dijital Kamusal Alanda Yaş Sınırı: Avustralya’nın Sosyal Medya Düzenlemesi Üzerine

Thu, 01 Jan 2026 0:39:00 GMT

Ebeveyn ve eğitimcilerin artan endişelerine bir cevap niteliğindeki bu düzenleme, sosyal medya kullanımını "ehliyet" veya "alkol" kullanımı gibi belirli bir olgunluk düzeyine ve yasal sınıra tabi tutmayı hedefliyor. Avustralya hükümeti tarafından teknoloji devlerine karşı devletin düzenleyici rolünü yeniden tanımlayan bu yaklaşım, "ulusun karşılaştığı en büyük sosyal ve kültürel değişimlerden biri" olarak nitelendiriliyor.

Herkese Aynı "Sana Özel": X Algoritmasının Siyaset, Etkileşim ve Dezenformasyon Sınavı

Thu, 01 Jan 2026 0:19:00 GMT

X’in içerik öneri algoritması, Türkiye’de gerçekten de siyasi açıdan taraflı mı çalışıyor? Bu soruları cevaplamak için 2025 sonunda bir dizi deney gerçekleştirildi. Kasım 2025’in son günlerinden Aralık 2025 başına dek, tamamen yeni cihazlar kullanılarak sıfırdan açılmış, lokasyonları farklı ve belli siyasi eğilimlere göre yapılandırılmış toplam 8 hesapla X’in “Sana Özel” akışı mercek altına alındı. Elde edilen bulgular, X öneri algoritmasının teknik ve toplumsal boyutları olan ciddi sorunlar barındırdığını gösteriyor.

Pax Silica: Silikon Barışı Geldi Ama Mıknatıslar Hâlâ Çin’in Elinde (mi?)

Thu, 01 Jan 2026 0:38:00 GMT

2026’ya ilerlerken, yeni dünyanın şekli netleşiyor. “Tarihin Sonu”ndan çıkıyor ve “Tekno-Politik Çağ”a giriyoruz. Küresel sistem iki farklı işletim sistemine ayrılıyor. Biri; standartları, tedarik zincirlerini ve güvenlik garantilerini paylaşan gelişmiş ülkeler ve stratejik ortaklardan oluşan, ABD liderliğindeki, yüksek güvenli bir ağ olan Pax Silica küresi. Diğeri ise Çin liderliğindeki; devlet seferberliği, sivil-askeri füzyon ve kapanan fırsat penceresine karşı bir kendi kendine yeterlilik dürtüsüyle ortaya konan alternatif küre. Bu iki küre arasındaki sürtüşme, önümüzdeki on yılı tanımlayacak.

Kızıldeniz’in Güney Kapısında Yeni Oyun: Somaliland Tanımasının Stratejik Okuması

Thu, 01 Jan 2026 0:05:00 GMT

Somaliland tanıması, tekil bir dosya gibi sunulsa da aslında daha geniş bir bölgesel satrancın parçası olarak okunmalıdır. Doğu Akdeniz’de Türkiye karşıtı koordinasyonun görünürleşmesi, Körfez’de liman ve lojistik gücü üzerinden kurulan etki alanları, Sudan ve Suriye dosyalarında örtüşen hamleler, Afrika Boynuzu’nda petrol, liman ve uzay projeleri çevresinde yoğunlaşan rekabet en çok öne çıkan dosyalar. Tüm bunlar, Somaliland hamlesini bir tanımadan çok Türkiye’nin kapasite artırımının söz konusu olduğu bölgelere yönelik bir baskı hattı olarak okumaya elverişli hale getiriyor.

Türkiye'nin AB’nin Dış ve Güvenlik Politikasında Gelecekteki Stratejik Özerkliği İçin Kritik Rolü

Thu, 01 Jan 2026 0:18:00 GMT

Yapısal zayıflıklar, Avrupa Birliği’nin stratejik özerkliğini erozyona uğratmaktadır. Türkiye’nin hızlı karar alma, etkin müdahale kapasitesi ve geniş bölgesel etkisi, bu tıkanıklıkları aşmada önemli bir avantaj sağlayabilir; zira Türkiye’nin katılımı, AB’nin karar alma süreçlerini daha esnek, çeşitli ve etkili kılabilir, böylece Avrupa’nın küresel arenadaki konumunu güçlendirebilir ve jeopolitik ağırlığını artırabilir.

Karadeniz’de Ticaret Gemilerine Saldırılar ve Hukuki Durum

Thu, 01 Jan 2026 0:24:00 GMT

Karadeniz’de Ukrayna ve Rusya tarafından gerçekleştirilen ve sivil ticaret gemilerini hedef alan saldırılar bazı açılardan hukuki değerlendirmelere tâbi tutulmalıdır. Öncelikle savaş şartlarında da olsa, hatta abluka uygulanıyor olsa dahi sivil gemilerin saldırı hedefi yapılması, silahlı çatışmalar hukukun temel kurallarının ihlali anlamına gelmektedir.

2025 Biterken Doğu Akdeniz Toz Duman

Thu, 01 Jan 2026 0:26:00 GMT

Ortadoğu’da mücadele alanları, kapanmamış dosyalar olarak açık kalmaya devam ederken; Doğu Akdeniz, 2017-2021 dönemindeki kutuplaşma eksenine geri dönüş sinyalleri vermeye başladı. Bu kutuplaşma havasını besleyen küçüklü büyüklü pek çok gelişme var. Bu gelişmelerin bir kısmı kendi dinamiklerine sahip ve belki de temel hedefleri kutuplaşmayı beslemek değil ama kutuplaşma atmosferini hâkim kılmaya çalışan aktörler tarafından kullanılmaya uygun bir ortamın doğmasına katkıda bulunuyorlar.

Avrupa’nın Yeni Lokomotifi Polonya Olabilir mi?

Thu, 01 Jan 2026 0:29:00 GMT

Polonya’nın son yıllardaki ekonomik ve diplomatik atılımları, savaşın gölgesinde değişen jeopolitikle birlikte, AB içerisinde kendisine dair yükselen yıldız ve lokomotif tartışmalarını ortaya çıkarmıştır. Bu bağlamda ortaya konan argümanların temelinde ekonomik büyüme, demografik üstünlük ve güvenlik paradigmasındaki rolü güçlü bir şekilde dillendirilmektedir. Polonya, bu politika alanlarında somut ve olumlu politikalar izlese de önünde bazı sınamaların da olduğunun altını çizmek gerekir.

Şili'de 30 Yılı Aşkın Bir Süreden Sonra, İlk Defa Aşırı Sağ Doğrudan İktidara Geldi

Thu, 01 Jan 2026 0:35:00 GMT

Şili’deki seçim sonucu, toplumun bütünüyle sağcılaştığını değil; aksine 2019’daki geniş çaplı toplumsal isyanın ardından iktidara gelen reformist solun beklenen köklü değişimleri hayata geçirememesinin sebep olduğu hayal kırıklığını yansıtıyor. Yeni seçilen başkan Kast’ın başarısı, yalnızca kendi partisinin değil, sağın diğer önemli kesimlerinin de desteğini alabilen geniş bir koalisyon kurmasından kaynaklandı.

SDG-Şam Müzakere Süreci ve Türkiye’nin Pozisyonu

Thu, 01 Jan 2026 0:44:00 GMT

Şam hükümeti, YPG/SDG'nin entegrasyonunu ABD'nin arabuluculuğunda müzakereler yoluyla sağlamak istiyor. Ancak YPG/SDG'nin dağılmadan ordunun özerk bir parçası olma talebi, Irak'taki Haşdi Şabi ya da Sudan'daki RSF gibi olumsuz örnekleri akla getiriyor. Her iki ülkede de ordu içindeki özerk yapılar merkezi hükümetin ve ordunun otoritesini sarsacak hamleler yaparak, merkezi idarenin “egemenliğini” tehdit edebilmektedir.

ABD Dünya Haritasını Yeniden Çizdi

Thu, 01 Jan 2026 0:47:00 GMT

ABD’nin kendisinin bulunduğu Batı Yarımküreyi dünyanın geri kalanından özellikle de Avrupa ve Transatlantik ilişkilerinden soyutlayan söyleminin, Avrupa tarafından kabul edilmesi muhakkak kolay olmayacak. Çünkü ABD, yalnızca Avrupa ile yollarını ayırmakla kalmıyor. ABD Ulusal Güvenlik ve Strateji Belgesi, Avrupa medeniyetine 20 yıl ömür biçiyor. ABD bakış açısına göre, Avrupa Birliği’nin bürokratik oligarşisi, artan göç ve yetersiz ekonomik kaynaklar gibi sorunlar çağdaş Avrupa medeniyetinin sonunu hazırlamakta.

Hindistan-Umman İlişkilerinde Yeni Dönem: Stratejik Ortaklık ve Ekonomik Entegrasyon

Thu, 01 Jan 2026 0:52:00 GMT

Modi’nin ziyareti; bölgesel ve küresel belirsizliklerin arttığı, jeopolitik kırılganlıkların derinleştiği bir dönemde iki ülke arasında hâlihazırda var olan ortaklık vizyonunu güçlendirerek yeni dönemin gerekliliklerine uygun bir formata dönüştürmeyi de amaçlamaktadır. Umman, küresel petrol ticaretinin ve Hindistan’ın enerji ithalatının önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinde kritik önemdedir. Bu yönüyle özellikle çatışma ve istikrarsızlıkların yoğunlaştığı bir bölgede, güvenilir bir ortak olarak Umman, Hindistan’ın enerji güvenliği için vazgeçilmezdir.

Gazze’de Ateşkesin İkinci Safhasına Doğru: Beklentiler ve Zorluklar

Thu, 01 Jan 2026 0:56:00 GMT

İsrail, ateşkesin kendine yüklediği sorumlulukları ya hiç yerine getirmemiş ya da tercihli olarak bazılarını görmezden gelmiştir. HAMAS’ın ölü rehine bedenlerini zamanında teslim etmediği, silah bırakmadığı, insani yardımları çaldığı veya sarı hatta yönelik saldırılar gerçekleştirdiği gibi tamamen uydurma gerekçelerle ateşkes sürecini sabote etmeye çalışan İsrail’in, ikinci safhaya geçilmesinin önünü tıkayan son itirazı ise Türkiye’nin kurulacak istikrar gücünde yer almasına yönelik olmuştur.

Japonya–Çin İlişkilerinde Kasım 2025 Kırılması

Thu, 01 Jan 2026 0:01:00 GMT

Krizin Asya-Pasifik’te hazırladığı etki, Tayvan odaklı güvenlik mimarisinin daha da sertleşmesi ve bölgesel aktörlerin pozisyon alma baskısının artmasıdır. Tokyo’nun açık caydırıcılık sinyali, Pekin’in stratejik hesaplarını karmaşıklaştırır: Tayvan’a yönelik bir güç kullanımının yalnızca ABD’yi değil, Japonya’yı da daha görünür biçimde devreye sokma ihtimali güçlenmiştir. Bu, kısa vadede caydırıcılığı artırabilir; fakat aynı anda Çin’in sertleşen tepkisini besleyerek krizlerin daha sık tekrarlanacağı bir “yeni normal” doğurabilir.

Kısır Döngüde Yeni Eşik: AB Menziline “Güney Kıbrıs” Molası mı?

Thu, 01 Jan 2026 0:14:00 GMT

Olağan bir şekilde her 6 ayda bir 27 AB ülkesinden biri dönem başkanlığı yapıyor. 1 Ocak itibariyle bu ülke GKRY oldu. Belki de adaylık maratonu boyunca Türkiye’nin en çok başını ağrıtan aktörün ilişkilerin olumlu seyir kazandığı bir dönemde, bu görevi üstlenmesi ilginç bir tesadüf oluşturdu. Kurumsal anlamda çok da belirleyici bir işleve sahip olmayan dönem başkanları, konseyin gündemini belirleyebiliyor. Üyelerin ortak kanaate sahip oldukları mikro ölçekli politikalarda kazanım elde edilebiliyor. GKRY’nin yapacağı bazı hamleler, Türkiye’yi köşeye sıkıştırmak amacıyla atılacak.

Hindistan-Rusya Bağları Kaya Gibi Sağlam Ancak Zorlu ve Riskli

Thu, 01 Jan 2026 0:25:00 GMT

Her iki ülke de Trump'ın ikinci döneminden itibaren ABD ile yaşadıkları mevcut sorunlar nedeniyle birbirlerine yöneliyor. Hindistan-Rusya ilişkilerinin güçlü yanları, izolasyona ve Çin hâkimiyetine karşı tampon görevi gören güvenilir silah tedariki ve enerji erişiminde yatıyor. Rusya'nın Hindistan'ın Çin ile sınır anlaşmazlıklarını çözmesine yardımcı olacağını beklemek, Rusya'dan çok fazla şey beklemek olur. Ancak Rusya ile bağlar ABD'yi daha iyi şartlar sunmaya zorlarken, ABD ile etkileşim Rusya'yı Hindistan'ı ortak olarak tutmaya zorluyor.

Yoldaş Dayanışmasıyla Yol Olan Silivri mi, Ötesi mi?

Thu, 01 Jan 2026 0:15:00 GMT

Özgür Özel’in İmamoğlu çırpınışları bir yoldaş dayanışması olarak görülebilir mi? Özgür Özel’in söz konusu tutumunu savunmak için en sık başvurulan çok masum bir gerekçe, bunun bir “yoldaş dayanışması” olduğu iddiasıdır. Ancak bu açıklama, başta belirttiğimiz yoğunluk, süreklilik ve sembolik düzey, itiraz eden partililere yönelik şiddetli ve hiddetli tutum dikkate alındığında analitik olarak yetersiz kalmaktadır. Bir yoldaş için yüzlerce yoldaşla yolları ayırmanın izahı zor görünmektedir.

Sevgiyle Hükümet Devrilir mi?

Thu, 01 Jan 2026 0:29:00 GMT

Dünyada düzen yeniden kuruluyor. Yaklaşık dört asırlık Batı hegemonyası sarsılıyor. Avrupa artık dünyaya kurallar ve değerler bütünü pazarlayabilecek pozisyonunu kaybediyor, kendi derdine çareler arıyor. Çatlamakta olan Atlantik ittifakının yerine ne koyabileceğini tartışıyor. Yeni güç dengeleri, yeni ittifaklar oluşuyor. Bizde ise CHP ve başını çektiği muhalif gruplar olan bitenin farkında değiller gibi. Avrupa'yı geçen yüzyılın Avrupası, dünya düzenini geçen yüzyılın düzeni olarak görmeye devam ediyorlar. O yüzden de eski ezberlerle Batılı ülkelerin eşiğinde hazırolda bekleyerek ikbal elde edebileceklerini sanıyorlar.

2025 Almanak

Thu, 01 Jan 2026 0:48:00 GMT

Türkiye ve dünyada siyasetten ekonomiye, spordan teknolojiye kadar hemen her alanda önemli gelişmelerin yaşandığı bir yılı geride bıraktık…

Kriter'in Ocak Sayısı Çıktı!

Thu, 01 Jan 2026 0:10:00 GMT

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) bünyesinde hazırlanan Kriter Dergi'nin 108. sayısı yayında...