Kriter Dergi / sayi

Seçim Sonrası Stratejiler ve Türkiye’nin Ortadoğu Siyaseti

Wed, 01 May 2024 0:51:00 GMT

Kimlik, gelir dağılımı, siyasal sistem, demokrasi ve Türkiye'nin uluslararası sistemdeki yeri gibi birçok konu, "Yeni Anayasa" tartışması başlığı altında çok sayıda rakip söylem üretmeye aday. Ülkemizin dinamizmi, değişen sosyolojisi ve gelen dünyanın belirsizlikleri, iktidar ve muhalefeti yeni etkin politikalar oluşturmaya zorluyor.

Netanyahu’nun Nihai Hedefi

Wed, 01 May 2024 0:00:00 GMT

Netanyahu ve diğer Siyonistler, İran’ın doğrudan İsrail’e saldırmasını sağlasalar da ABD ile İran arasında bir savaş çıkarma hedeflerine ulaşamadılar. Ancak bu hedeflerinden vazgeçmeyecekleri ve bundan sonra da başka provokasyonlarla İran’ı ve ABD’yi savaşın içine çekmeye çalışacakları söylenebilir. Bunun için hangi yollara başvuracaklarını ise zaman gösterecek.

İran-İsrail Geriliminde Suudi Arabistan ve BAE’nin Diplomatik Cambazlığı

Wed, 01 May 2024 0:08:00 GMT

Körfez ülkeleri, İsrail-İran geriliminde iki aktöre yakın olmayan fakat iki aktörü de marjinalize etmeyen bir politika tercih etmektedir. Nitekim İsrail ve İran’ın bölgesel etkinlikleri, Körfez ülkelerinin dikkate alması gereken önemli bir faktördür. İran’ın bölgedeki genişleyen nüfuzu ve İsrail’in güvenlik politikalarındaki agresif tavrı, Körfez monarşilerini endişelendirmekte ve bir dizi diplomatik zorlukla karşı karşıya bırakmaktadır.

İsrail-İran Geriliminin İsrail İç Siyasetine Yansımaları

Wed, 01 May 2024 19:55:00 GMT

13-14 Nisan İran saldırısının, İsrail açısından Netanyahu'nun erozyona uğramış siyasi desteğini bir nebze de olsa rehabilite etmiş olduğu söylenebilir. Ancak son günlerde İsrail'de Netanyahu hükümetinin istifasına yönelik halk hareketliliğinin konsolide olduğu gözlemleniyor. Bu durum, Netanyahu'nun kamu desteğinin sınırlı olduğunu ve dış politikada da çok geniş adımlar atamayacağının bir göstergesi olarak okunabilir.

İran-İsrail Çatışması ve Asimetrik Kapasite Analizi

Wed, 01 May 2024 0:48:00 GMT

7 Ekim sonrası süreçte İran, DMO askeri tatbikatlarında 13 Nisan saldırısında kullanılan balistik füzeleri istikrarlı bir şekilde test etmiştir. Bu tatbikatlarda 13 Nisan asimetrik saldırısında hedef alınan Ramon hava üssü, Nevatim hava üssü ve Dimona nükleer tesisleri simüle edilmiştir. Tüm bunlar, İran’ın 13 Nisan saldırısına uzun bir süredir hazırlandığına işaret etmektedir.

Sadık Vaat Operasyonu’na İran Kamuoyundan Tepkiler

Wed, 01 May 2024 0:07:00 GMT

İsrail’in saldırısından İran’ın cevabına kadar geçen sürede ülke basınında gerekli karşılığın İran tarafından verileceği vurgusu hakimdi. Bunun dışında İran basınında İsrail’in bu saldırıyı neden gerçekleştirdiğine dair de birçok köşe yazısı ve haber yayınlandı. Bu yazıların savunduğu fikre göre İsrail’de Netanyahu hükümeti dünya kamuoyu ve iç politikada zora giren pozisyon ve imajını düzeltmek için İsrail-Gazze denklemini genişleterek bir İran-ABD denklemi oluşturmak istedi.

İran-İsrail Savaşına Doğru mu?

Wed, 01 May 2024 0:35:00 GMT

Tarihsel süreklilik göz önüne alındığında iki ülke arasındaki gerilim, doğrudan karşılaşma haline dönüşmüş bulunuyor. Eğer ABD-İsrail ikilisi kendi uzun vadeli stratejileri açısından İran’ın bölgede oynadığı rolün zararlarının faydalarından fazla hale geldiğini düşünüyorlarsa gittikçe kızışan küresel ve bölgesel gerilim atmosferinde meseleyi kökünden çözmeyi düşünebilirler.

İsrail’in Yenilmezliği Efsanesinin Sonu

Wed, 01 May 2024 0:24:00 GMT

İsrail’in on yıllardır oluşturduğu güvenlik stratejisi, hangi nedenle olursa olsun 7 Ekim’de HAMAS saldırısı, 13 Nisan’da ise İran saldırısıyla ciddi bir darbe aldı. Gazze’deki katliamlar ve gerçekleştirilen savaş suçları veya İran’a yönelik göstermelik karşı misilleme, bu güvenlik stratejisine dayalı caydırıcılığın yeniden ihdasını sağlayamaz.

“Jeopolitik Güç” Olma Hedefi Olan Avrupa Birliği’nin Savaşlara Yaklaşımı

Wed, 01 May 2024 0:56:00 GMT

Jeopolitik mücadelelerin artması ve ortaya çıkan çatışma ve savaşların sebep olduğu ve olabileceği yeni tehditler, AB güvenliğini de etkileme potansiyeli barındırıyor. AB hem çifte standart yaklaşımları ile hem de kendi içinde bütüncül bir dış ve güvenlik politikası oluşturamama zaafı ile krizlere ve çatışmalara çözüm üretemeyen bir aktör olmaya devam ederse, jeopolitik güç olma hedefi kendisi için ulaşılamayan bir hedef olmaya mahkumdur.

Türkiye–Irak İlişkilerinde Yeni Dönem: İkili İlişkilerden Bölgesel İş Birliğine

Wed, 01 May 2024 0:09:00 GMT

2003'ten bu yana Türkiye ve Irak arasındaki ilişkiler, zaman zaman dalgalanmalar yaşamış olsa da, son dönemde yaşanan diplomatik gelişmeler bu ilişkilerin olumlu bir yönde istikrara kavuştuğunu gösteriyor. Özellikle Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın gerçekleştirdiği, 13 yıl sonra yapılan ilk cumhurbaşkanı düzeyindeki ziyaret, iki ülke arasında stratejik bir dönüm noktası olarak değerlendirilebilir.

Çin, Orta Asya’daki Varlığını Güçlendiriyor mu?

Wed, 01 May 2024 0:20:00 GMT

Çin; Özbekistan, Kazakistan, Türkmenistan, Kırgızistan ve Tacikistan’ın en büyük ticaret ortağı durumunda. Kırgızistan ve Tacikistan'daki en büyük yabancı yatırımcı. Çin’in Orta Asya devletleriyle olan toplam dış ticaret hacmi, bölgenin Rusya ile olan mevcut dış ticaret hacminin 2 katından daha fazla. Rusya’nın 2023’te Orta Asya ülkeleriyle olan ticaret hacmi 42 milyar dolar civarında gerçekleşti.

Yapay Zekâ Hata Yaptığında: İsrail'in Filistin Halkını İnsandışılaştırma Yöntemleri

Wed, 01 May 2024 0:27:00 GMT

Yapay zekânın kullanıldığı çeşitli alanlar arasında muhtemelen askeri sektör, en büyük soru işaretlerine sahip ve problematik alandır. YZ’nin yanlış ellere düşmesi veya kötüye kullanılması durumunda yıkıcı sonuçlara neden olabileceği geçmişte göz ardı edilemez bir olasılık olarak değerlendiriliyordu. Ne yazık ki günümüzde Gazze’ye bakıldığında bu durumun yalnızca bir olasılık olmadığı ve sivil kaybın ötesine geçen daha derin bir soruna gebe olduğu anlaşılıyor.

Gurur, Şiddet ve Tedirginlik Kıskacında Hindistan Genel Seçimleri

Wed, 01 May 2024 0:41:00 GMT

Anketler, Modi liderliğindeki Ulusal Demokratik İttifakı’nın seçimi kazanacağını gösteriyor. Bu durum, ülke tarihinin en önemli siyasal değişimiyle 2014’ten bu yana iç ve dış siyaseti yöneten aktör ve fikirlerin devamı demek. Bu da ekonomik konularla ilgili ciddi kaygılara sahip olmalarına rağmen, ülke seçmeninin Modi’nin ideolojik ve kalkınmacı gündemine olan desteğinin devam ettiğini göstermiş olacak.

Erdoğan-Heniyye Görüşmesi ve HAMAS

Wed, 01 May 2024 0:03:00 GMT

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın İsmail Heniyye başkanlığındaki HAMAS heyetini kabulü, 7 Ekim’den bu yana Türkiye’nin Gazze direnişine ve halkına desteğinin somut bir göstergesi olmakla beraber aynı zamanda gerek iç siyasette gerekse bölgesel denklemde oluşan yeni dinamiklere dair de önemli mesajlar içeriyor.

Gazze ve Türkiye’nin Bölgesel Diplomasisi

Wed, 01 May 2024 0:12:00 GMT

Gazze savaşı Türkiye’nin dış politikasında iki önemli etki meydana getirdi. Bir yandan, Türkiye-İsrail normalleşmesini sona erdirdi veya belirsiz bir tarihe erteledi, diğer yandan Türkiye’nin bölgesel politikadaki ağırlığını artırdı. Körfez ülkeleri ile ilişkilerin normalleşmesi ve Mısır ile ilişkilerde kaydedilen ilerleme, Gazze sonrasında Türkiye’nin dış politikasına olumlu katkılarda bulundu.

PKK’ya Irak’ta Vurulacak Darbe ve Suriye Cephesi

Wed, 01 May 2024 0:24:00 GMT

PKK, hem uluslararası muhatapları üzerinden Türkiye’nin saldırısını engelleme çabaları gösterirken hem de örgüt medyası yoluyla sempatizan kitle üzerinde TSK müdahalesi öncesi konsolidasyon sağlamaya çalışıyor. PKK’nın bu diplomatik çabaları ve propaganda hamleleri Irak özelinde kalmamakta Suriye’de de olası bir Türk askeri harekatının önüne geçilmeye çalışılmaktadır.

Türk-Alman İlişkilerinde Liderlerin Rolü ve Steinmeier’in Türkiye Ziyareti

Wed, 01 May 2024 0:19:00 GMT

Başta ticaret olmak üzere ikili ilişkiler, Almanya’daki Türk diasporası, Filistin, savunma sanayii ve terörle mücadele başlıkları, iki liderin görüşmesinin belirleyici başlıkları olurken, iki liderin basın toplantısında da bu başlıklar çerçevesinde önemli mesajlar verildi.

İsrail’de Siyasi Kimlik Krizi: Bölünmüş Sağ, Merkezleşen Sol

Wed, 01 May 2024 0:24:00 GMT

İsrail politika sahnesinde 20. yüzyılda şekillenen ve kemikleşen klasik sağ ve sol ayrımına bugün bakıldığında, 21. yüzyıl başı itibarıyla silinmeye başlamış ve artık yok olmaya yüz tutmuş merkezleşen bir sol ile ideolojik çizgide olmasa da kişiler ve odak açısından bölünmüş bir sağ tablosu, İsrail siyasetine hakim görünüyor. Peki, bu noktaya nasıl gelindi?

Bir Yılın Ardından Sudan İç Savaşı: Yeni Bir Darfur Krizi mi Yaşanacak?

Wed, 01 May 2024 0:33:00 GMT

Sudan’da ilk çatışmalar bundan bir yıl önce Sudan’ın başkenti Hartum’da meydana gelse de çatışma bölgelerinin hızlı bir şekilde genişlemesi, Sudan’daki krizin endişe verici boyuta ulaşmasına yol açtı. Bu süreçte, 13 bine yakın insan hayatını kaybederken, 51 milyonluk ülke nüfusunun 6 milyondan fazlası ülke içinde yerinden edildi, 2 milyondan fazla kişi ise komşu ülkelere göç etti.

Biden Yönetimi, Netanyahu İçin Girdiği Karanlık Kuyudan Çıkabilir mi?

Wed, 01 May 2024 0:47:00 GMT

İsrail’e açıktan dur diyemeyen Biden yönetimi, Yahudi lobisinin ve genel anlamda İsrail destekçisi güçlü çevrelerin desteğini kaybetmekten korkuyor ve HAMAS konusunda aşırı dikkatli davranmaya çalışıyor. Öte yandan İsrail’e bu koşulsuz desteğin çıkardığı kabarık faturayı nasıl ödeyeceğini de bilemeyen Biden, açıkçası bu yönüyle bıçak sırtı bir durumda siyaset yapmaya çalışıyor ve işin doğrusu bunu beceremiyor da.

Özgür Özel’in “Üç Meselesi”: Başarı, Parti ve İmamoğlu

Wed, 01 May 2024 0:00:00 GMT

Partide savunulan “değişim”, kişileri aşarak kurumsal yapıya sirayet etmiş değil. Buna İmamoğlu’nun kendi kişisel kariyeri odaklı şekilde CHP’ye paralel inşa ettiği siyasal yapı eklendiğinde, Özel açısından zorlukların asıl şimdi başladığı rahatlıkla söylenebilir. İşte tam bu noktada İsmet Özel’den mülhem şekilde Özgür Özel’in de kendi “Üç Meselesi”ne sahip olduğu söylenebilir.

DEM’de Ertelenen Tartışmalar

Wed, 01 May 2024 0:15:00 GMT

DEM çizgisi, çok sayıda iç tartışma yaşıyor. Her şeyden önce de sürekli kan kaybeden bir siyasi hareket olarak bu kaybın sebepleri üzerinde tartışmalar yürüyor. Tüm aktörler kan kaybının farkında ve çeşitli başlıklarda ateşli tartışmalar var. Daha doğrusu “vardı”. Partinin yayın organlarını ve çeşitli aktörlerin toplantılarda yaptıkları konuşmaları izlediğimizde, bu tartışmaların şimdilik rafa kaldırıldığını görüyoruz. Kanaatimce, bunun iki temel sebebi var.

Türk Milli Savunma Sanayii: “Sadık Müşteri” Rolünden Küresel Rekabete

Wed, 01 May 2024 0:55:00 GMT

Henüz yerli teknolojilerin olgunlaşmadığı bir dönemde devletin güvenliği açısından, dış silah alımların gerçekleşmesi doğal karşılanabilirdi. Burada olağandışı olan, içerideki alternatif yerli üretim hamlelerinin tamamının garip bahanelerle ya da doğrudan saldırılarla sabote edilmesi ve bu müşteri olma durumunun Batılı “pazarcılar” tarafından “sürekli sömürü” şeklinde devam ettirilmek istenmesidir.

CHP’de “Askıya Alınan Kemalizm”

Wed, 01 May 2024 0:20:00 GMT

31 Mart seçimlerinde DEM Partiyle kent uzlaşısı adı altında yapılan ittifak, CHP için Kemalizm’in yine aksesuara dönüştüğünü yeniden gösterdi. Kemalizm, artık CHP’ye yön gösteren bir ideoloji veya pusula değil, parti içi merasimlerde kullanılan folklorik ve sembolik bir parti geleneğine dönüşmüş durumdadır. CHP’de yeniden “askıya alınmış Kemalizm”den bahsedebiliriz.

31 Mart: Bir “Dejavu” mu?

Wed, 01 May 2024 0:13:00 GMT

22 yıldır girdiği bütün seçimlerden birinci parti olarak ayrılan AK Parti’nin yüzde 35,48 ile ikinci parti olması, muhalefet cenahında 1989’da yapılan yerel seçimler sonrası oluşan siyasi tablonun 31 Mart sonrası süreçte de gerçekleşmeye başladığı şeklindeki tartışmaları alevlendirmiş gözüküyor. Bir kısım gözlemci bu tablonun tekrar edeceğini savunurken diğer bir kısım ise şartların ve buna bağlı olarak sonuçların da benzer olamayacağını belirtiyor.

Milliyetçi Oylar ile DEM’li CHP Arasında Köprü: İYİ Parti

Wed, 01 May 2024 0:50:00 GMT

31 Mart 2024 seçimlerinde görüldü ki, İYİ Parti’nin “Hür ve Müstakil” bir parti olarak değil tabanını istediği yöne sevk etme, tavanını dahi tutma kudreti yok. Tarlası CHP tarafından sürülmüş, İstanbul ve Ankara büyükşehir belediyelerinin imkanlarının bir araya getirdiği isimler için HDP’nin/DEM’in varlığını bile önemsiz, görmezden gelinecek bir faktöre dönüştürmüştür.

Yanlış Analizle Doğru Siyaset Üretilmez

Wed, 01 May 2024 0:45:00 GMT

Bu seçimlerin sonucu şunu gösteriyor; iktidara bir mesaj verildiği açık. Ancak, muhalefet çevrelerinin iktidara yönelik analizinde olduğu gibi, AK Parti tamamen düşüşe geçmiş, ANAPlaşma başlamış değil. 2028’e giderken, seçmenin beklentisine yönelik olarak siyasetini güncellediğinde seçmen potansiyeli açısından her anlamda avantajını koruyor.

10 Büyük Ekonomiden Biri Olma Hedefinin Rasyonalitesi

Wed, 01 May 2024 0:04:00 GMT

Eurostat’ın 2022’deki 36 Avrupa ülkesi araştırmasına göre Avrupa’daki ortalama fiili bireysel tüketim fiyat düzeyi 100 alınırsa, aynı endeks değeri için Türkiye’nin fiyat düzeyi sadece 36’dir. Yani Avrupa’da ortalama 100 avroya alınan bir mal ve hizmet sepeti Türkiye’de 36 avroya (neredeyse 3’te 1 fiyatına) alınabilmektedir.

Gıda Fiyatları Perspektifinde Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Wed, 01 May 2024 0:43:00 GMT

Gıda güvenliği ve pek tabii ki gıda enflasyonu hususlarını izah etmek için kabaca dört temel noktaya değinmek elzemdir: İlki, mevsimsellik etkisi ve yetersiz rekabet nedeniyle gıda fiyatlarındaki geniş bant dalgalanmalar. İkincisi, efektif bir ürün üretim planlaması geliştiril(e)memesi. Üçüncüsü lojistik ve tedarik zinciri süreçlerindeki verimsizlikler ve son olarak da yetersiz kapasite ve verimsizlik sebepleriyle yeterli seviyede üretim oluşturulamaması.

Kriter'in Mayıs Sayısı Çıktı!

Wed, 01 May 2024 0:36:00 GMT

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) bünyesinde hazırlanan Kriter dergisinin 90. sayısı yayında.