Kriter Dergi / sayi

Varoluşsal Savaş Doktrini ve Bölgesel Yayılma Dinamikleri

Sun, 01 Mar 2026 0:38:00 GMT

Pentagon'dan sızan bilgilerde, "ABD'ye yönelik yakın gelecekte bir İran tehdidinin olmadığının" ortaya çıkması, ABD'nin karar alıcıları arasındaki anlaşmazlığı gün yüzüne çıkarıyor. ABD'nin savaşa girmek için net bir stratejisi olmadığı gibi, bir "çıkış stratejisi" de görülmüyor hatta savaşın kontrolünü kaybeden bir görüntü veriyor. ABD, İran'ın geri vuruş kabiliyeti ve bu denli geniş bölgeyi etkileyeceği konusunda bir fikre sahip değilmiş. Ayrıca, İran'ın savaşı bölgeye yaymasının küresel maliyetini de öngöremediği anlaşılıyor.

Aile İçi İletişim: Mekânsal Birliktelikten Dijital Kopukluğa

Sun, 01 Mar 2026 0:31:00 GMT

Bugün gelinen nokta itibariyle, aile bireyleri aynı çatı altında ama ayrı (dijital) evrenlerde yaşarken, beğenilme ve onaylanma ihtiyacını da sosyal medyada gidermektedir. Başka bir deyişle sosyal medyanın yankı odaları, ailenin duygusal destek fonksiyonuna galebe çalmıştır. Nitekim sosyal medya mecraları insanoğlunun fizyolojik ihtiyaçları kadar psikolojik ihtiyaçlarının olduğunu iyi bilmekte ve bu “ihtiyacı” ve/veya olası “boşluğu”, beğeni ve tıklanma arzularıyla/bildirimleriyle manipüle ederek doldurmaktadır.

Güvenlik Stratejileri ve Sağlık Sistemleri

Sun, 01 Mar 2026 0:04:00 GMT

Modern dünyada, tehdit kavramlarının kökten değişmesi ve devletlerin karşı karşıya olduğu riskler, günümüzde sadece askeri saldırılarla sınırlı kalmamaktadır. Salgın hastalıklar, biyolojik tehditler, ilaç ve tıbbi cihaz tedarik zincirindeki kırılmalar, biyoteknolojik egemenlik, sağlık personeli kapasitesi ve dijital sağlık altyapılarının güvenliği gibi kavramlar doğrudan ulusların istikrarını etkilemektedir. Bu bağlamda sağlık kavramı, toplumun sürekliliğini ve devletlerin stratejik kapasitesini belirleyen temel unsurlardan biri olarak değerlendirilmektedir.

Üniversite Kültürü Nasıl Kazandırılır?

Sun, 01 Mar 2026 0:56:00 GMT

Üniversite kültürü bir ders ile verilemez, ancak yaşatılarak kazandırılır ve bu da öğrencinin öğrenim hayatı boyunca olabilecek bir şeydir. Bir öğrencinin öğrenim hayatı boyunca alacağı derslerin yanı sıra katıldığı sosyal ve akademik etkinlikler, öğrenciye birlikte üretme ve farklı insanlarla birlikte yaşama becerisi kazandıracaktır. Üniversite kültürü denilen şey akademik ile sosyal olanın belli kurallar içerisinde birleştirilmesidir.

Su İflası Çağına Merhaba! Bu Çağda Türkiye Neler Yapabilir?

Sun, 01 Mar 2026 0:19:00 GMT

Türkiye, üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke olmasına rağmen tatlı su varlığı açısından zengin olmayan bir ülkedir. Aynı zamanda Türkiye’de gerçekleşen yağış miktarı da dünya ortalamasının altındadır. Bu durum, Türkiye’de su yönetimi ve su tüketimi konusunda dikkatli olunması gerekliliğini bir kez daha ortaya koymaktadır. Türkiye’nin su stresi yaşayan bir ülke olması, meselenin önemini daha da artırmaktadır.

İsrail’in ABD-İran Savaşındaki Rolü: Azmettirici mi, Taraf mı?

Sun, 01 Mar 2026 0:02:00 GMT

Şimdiye kadar İsrail’in tüm ikna çabalarına rağmen İran ile doğrudan yüzleşmeyi tercih etmeyen ABD’nin bugün neden bu kadar şahinleştiği ve sadece İran’ın nükleer programı değil diğer pek çok konuyu da İran’a dayatarak savaşa zorladığı, cevabı en çok aranan sorudur. ABD’deki tutum değişikliğinin yaklaşan ara seçimleri kazanmak için ihtiyaç duyulan bir başarı hikâyesi yazmak, ekonomik başarısızlıkları unutturmak ve Esptein dosyasının üzerini örtmek gibi bazı iç politika gerekçeleri olsa da, asıl sorumlu tahmin edileceği üzere İsrail’dir.

Petrolden Periyodik Tabloya: Nadir Toprak Elementleri ve Ortadoğu’nun Jeopolitik Yeniden Düzenlenişi

Sun, 01 Mar 2026 0:21:00 GMT

İran ve Körfez yaklaşımları arasındaki ayrışma, Ortadoğu güvenliğinde yeni bir sürtünme hattı oluşturuyor. Basra Körfezi boyunca uzanan bu “Lantanid Yarığı”, devlet stratejisine ilişkin iki temelden uzlaşmaz felsefeyi temsil ediyor. Bir tarafta Tahran, mineral zenginliğini hayatta kalma ve özerklik çerçevesinden görüyor. Buna keskin bir tezatla diğer tarafta, Suudi Arabistan ve BAE öncülüğündeki Körfez monarşileri, küresel entegrasyon ve geleceğe dönük çeşitlendirme oyunu oynuyor.

Taktik Zafer Tuzağı: İsrail ABD’yi İran Konusunda Stratejik Başarısızlığına Ortak mı Ediyor?

Sun, 01 Mar 2026 0:38:00 GMT

İsrail girdiği hemen her çatışmada taktik düzeyde üstünlük sağlamış, fakat bu üstünlüğü kalıcı bir siyasi sonuca dönüştürmekte sistematik biçimde zorlanmıştır. İran’a yönelik ABD-İsrail ortak saldırısı, bu kalıba yeni bir boyut ekledi. Mesele artık yalnızca İsrail’in kendi taktik başarılarını stratejik zafere çevirememesi değildir. Asıl sorun, aynı mantığın ABD’yi de içine çekmesi ve Washington’ın küresel stratejik konumunu aşındırmasıdır.

Yanlış Hesap Tahran’dan Döner

Sun, 01 Mar 2026 0:41:00 GMT

Savaşın ilk günlerinde ortaya çıkan tablo, ABD ve İsrail’in başlangıçta öngördüğünden daha dirençli bir İran askeri ve siyasi tepkisine işaret ederken, çatışmanın hızlı ve belirleyici bir operasyon olmaktan ziyade daha uzun ve çok katmanlı bir savaşa evrilebileceğine dair güçlü sinyaller verdi. Şu aşamada ABD’nin askeri kayıpları sınırlı görünse de çatışmanın derinleşmesi halinde beklenmedik ölçekte kayıpların ortaya çıkması ihtimali göz ardı edilemez. Özellikle bir kara harekâtı seçeneğinin gündeme gelmesi durumunda kayıpların dramatik biçimde artması ve bunun Amerikan iç siyasetinde ciddi bir kırılma oluşturması mümkündür.

Uluslararası Hukuk ve İsrail’in Çıkarları İkileminde Almanya’nın İran Politikası

Sun, 01 Mar 2026 0:50:00 GMT

Söz konusu olan Ortadoğu olunca Almanya’nın uluslararası hukukun kurallarını hiç dikkate almayan bir politika izlediği görülüyor. Kurallara dayalı uluslararası düzeni savunan ve başkalarını buna aykırı davrandığı için eleştiren bir ülkenin İsrail’in Gazze’de gerçekleştirdiği soykırıma, Lübnan’a ve Suriye’ye karşı gerçekleştirdiği saldırılara ve İran’a karşı yürüttüğü haksız saldırı savaşına karşı çıkması beklenir. Yine ABD’nin İran’a yönelik saldırı tehditlerine de karşı çıkması gerekirdi kuralları önemsediğini söyleyen Almanya’nın.

Algoritmalarla Kurulan Dünya: Dijital Güç, Algı Mimarlığı ve İnsan Üzerindeki Etki

Sun, 01 Mar 2026 0:09:00 GMT

Bugün dijital çağın asıl meselesi, teknolojinin ne yaptığı değil; insanı nasıl dönüştürdüğüdür. Algoritmik mimariler, insan davranışını zorlayarak değil, alışkanlıklar oluşturarak şekillendiriyor. Bu alışkanlıklar ise zamanla bireysel tercih sınırını aşıp, toplumsal bir iklim oluşturdu. İşte bu nedenle dijital platformlar etrafında yürüyen tartışma, yalnızca teknik ya da hukuki değil; doğrudan insanın anlam dünyasına temas eden, derin ve çok katmanlı bir tartışma hâline geldi.

Dopamin Döngüsü: TikTok Öneri Algoritması Zihinleri Nasıl Şekillendiriyor?

Sun, 01 Mar 2026 0:17:00 GMT

TikTok algoritmasının kullanıcıları nasıl yönlendirdiğini anlamak için farklı profil ve ilgi alanlarına sahip kurgusal kullanıcılarla bir deney gerçekleştirdik. Deneyin sonunda ortaya çıkan bulgular oldukça çarpıcıydı. Özellikle çocuk ve ergen yaştaki personaların masum başlangıç ilgileri dahi kısa sürede uygunsuz ve potansiyel olarak zararlı içeriklere kaydı. Örneğin 13 yaşında erkek persona, ilk gün yalnızca oyun videoları ve masum şakalar izlerken üçüncü günün sonunda akışında küfürlü mizah ve tehlikeli “challenge” videoları ağırlık kazandı. Yedinci gün itibarıyla ise bu persona, TikTok tarafından sokak kavgaları ile bıçak ve kesici alet taşıma övgüsü içeren şiddet içeriklerine maruz kalıyordu.

Küresel Medya Mülkiyeti ve Tekno-Siyaset

Sun, 01 Mar 2026 0:33:00 GMT

Küresel medya ve teknoloji devleri, yalnızca içerik üretmekle kalmıyor. Aynı zamanda bu içeriğin üzerinde yükseldiği altyapının ve dağıtım mekanizmalarının mutlak hâkimi olmaya çalışıyor. Bu durum, klasik medya yoğunlaşması tartışmalarını çok daha karmaşık ve katmanlı bir boyuta taşıyor. Bu yeni dönemde gerçeklik, olgusal doğruluğundan ziyade, dağıtım gücünü elinde bulunduran aktörlerin ideolojik ve ekonomik çıkarlarıyla uyumlu olduğu ölçüde görünür kılınıyor.

Türkiye-Etiyopya İlişkilerinde İkinci Yüzyılın Stratejik Çerçevesi

Sun, 01 Mar 2026 0:57:00 GMT

Görüşmeler sonrasında, ekonomik ortaklığın derinleştirilmesi, savunma ve güvenlik alanındaki iş birliği ve bölgesel krizler karşısında diyalog ve istikrar vurgusu, en önemli başlıklar olarak öne çıkıyor. Bu üç alan birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye-Etiyopya ilişkilerinin artık klasik bir ikili ilişki çerçevesini aşarak, Afrika Boynuzu’nun jeopolitik dengelerini etkileyebilecek bir stratejik ortaklık niteliği kazandığı görülüyor. Ziyaretin zamanlaması da bu açıdan dikkat çekici. Afrika Boynuzu, bugün hem bölgesel rekabetin hem de küresel güç mücadelesinin kesiştiği bir alan haline gelmiş durumda.

Fetret Döneminde Uluslararası Siyaset

Sun, 01 Mar 2026 0:02:00 GMT

Bu yeni ve karmaşık dönemi, miadını doldurmuş liberal uluslararası düzen kavramlarıyla anlamlandırmaya çalışmak beyhude bir çabadır. Yaşanan bu devasa dönüşüm, ne yalnızca sistemdeki güç dağılımında yaşanan dönemsel bir dalgalanma ne de kurumların basit bir erozyonudur. Karşı karşıya olduğumuz durum, uluslararası düzenin "ontolojik formatının" kodlarına kadar değişmesi meselesidir. Uluslararası sistem, anarşi ve eşit egemenlik kurgusundan hiyerarşi ve asimetrik müzakere zeminine doğru kaymaktadır.

ABD, Venezuela'da Rejimi Devirmek Yerine İş Birliği Yoluna Gitti

Sun, 01 Mar 2026 0:06:00 GMT

ABD’nin stratejik bir tercih yaptığı görülüyor. Irak ve Afganistan deneyimlerinden ders çıkarmış olmalılar ki, doğrudan rejimi devirmek yerine mevcut yapı ile iş birliği yoluna gittiler. Mesaj netti: Delcy Rodriguez yönetimi sürdürsün, Chavizm devam etsin; yeter ki belirli koşullar yerine getirilsin. ABD’nin, mevcut güç dengelerini gözeten daha kontrollü bir geçiş sürecini tercih ettiği anlaşılıyor. Washington’ın önceliğinin Venezuela’daki doğal kaynaklar ve stratejik çıkarlar olduğu yorumları yapılırken; demokrasi, özgürlük ve insan hakları söylemlerinin ise ikinci planda kaldığı yönünde eleştiriler dile getiriliyor.

Avrupa Siyasetinde Bannon Etkisi ve Trumpizm

Sun, 01 Mar 2026 0:42:00 GMT

Bannon’ın Trump’ın seçilmesinde gösterdiği başarı, sonrasında görevden azledilmesi ve daha sonra Avrupa’ya kendini atması hayli ilginç bir olaylar zinciri olarak kendini göstermektedir. Avrupa’da 2017’de kurduğu Brüksel merkezli “The Movement” isimli vakıf üzerinden aktif olarak Avrupa siyasetine müdahale etmesi, açıkça Avrupa Parlamentosunda aşırı sağcı ve AB karşıtı süper bir grubun oluşması için çabalaması, 2017’de aşırı sağcı siyasi partilerce Koblenz’de gerçekleştirilen toplantıdaki çağrıyla örtüşen tarafları olması, oldukça dikkat çekicidir.

Rekabetten Koordinasyona: Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz’de Türkiye, Mısır ve Suudi Arabistan Ekseni

Sun, 01 Mar 2026 0:53:00 GMT

Türkiye’nin, bölgede son dönemde istikrarlaştırıcı adımlarını yoğunlaştırdığı ve bu bağlamda diğer bölgesel aktörlerle iş birliğini öncelediği bir süreç yaşanmaktadır. Bu noktada, Ankara’nın özellikle Kahire ve Riyad ile Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz bağlamında, rekabetten ziyade koordinasyonu önceleyen dış politika çizgisini tercih ettiği gözlemlenmektedir. Bu yaklaşım, Türkiye’nin son yıllarda yürüttüğü iş birliği odaklı ikili ilişkilerini üçüncü ülkelerdeki krizlerin çözümü anlamında da işlevselleştirmeye çalıştığını ortaya koymaktadır.

Avrupa Birliği ile Üyelik Dışı Bütünleşme: Türkiye İçin Yeni Bir Yol Haritası mı?

Sun, 01 Mar 2026 0:07:00 GMT

Türkiye ile AB arasındaki yakınlaşma, normatif dönüşüm beklentisinden ziyade jeostratejik karşılıklı bağımlılık üzerinden şekillenmektedir. AB açısından Türkiye; enerji koridoru, savunma sanayii kapasitesi ve göç yönetiminde vazgeçilmez bir aktör konumundadır. Türkiye açısından ise AB en büyük ticaret ortağı, doğrudan yabancı yatırım kaynağı ve teknoloji transferi açısından kritik önemdedir. Bu durum, klasik üyelik perspektifinden ziyade karşılıklı bağımlılığa dayalı, güvenlik temelli ve pragmatik yakınlaşma modeline işaret etmektedir.

Skandal İthali Çabası, Bağlamdan Koparma, Kendinden Olana Şiddet ve Epstein Vakası

Sun, 01 Mar 2026 0:33:00 GMT

Epstein dosyasının uluslararası düzeyde tartışılma biçimi, olayın istihbarat örgütleriyle iç içe geçmiş, karanlık yapısal boyutunu görünür kılmaktan ziyade, örtebilmek için çoğu zaman bireysel ahlaki sapmalar etrafında bilinçli olarak daraltılmıştır. Küresel medya dolaşımında Epstein vakası, büyük bir “ahlaki çöküş” anlatısı olarak sunulurken, dosyada adı geçen aktörlerin ulusötesi sermaye, istihbarat ağları, medya ve siyasal karar mekanizmalarıyla kurduğu derin ve süreklilik arz eden ilişkiler, sistemsel bir eleştiri çerçevesine taşınmak yerine tali unsurlar hâline getirilmiştir.

2025 Seçim Anketleri ve Türkiye’de Seçmen Davranışı

Sun, 01 Mar 2026 0:47:00 GMT

Genel tablo, Türkiye siyasetinde ana rekabet alanının değişmediğini; ancak bu rekabetin etrafındaki yardımcı blokların ve özellikle milliyetçi seçmenin davranışını ve arayışını ortaya koyuyor. 2025 boyunca yayımlanan anketler, Türkiye siyasetinin hem sürekliliklerini hem de kırılganlıklarını aynı anda ortaya koyuyor. Bir yanda iki parti arasındaki ana rekabet devam ederken, diğer yanda milliyetçi oyların dağılması, kararsız seçmenlerin büyüklüğü ve büyük siyasi süreçlerin henüz tam olarak sandığa yansımamış olması, önümüzdeki dönemin siyasal belirsizliklere açık olduğunu gösteriyor.

Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu Raporu

Sun, 01 Mar 2026 0:59:00 GMT

TBMM bünyesinde kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun hazırladığı rapor, çok katmanlı sorunu, ilk kez bu ölçüde kurumsal, kapsayıcı ve doğrudan milli irade zemininde ele alma iddiası taşımaktadır. Bu yönüyle rapor, tarihsel bir muhasebe ve gelecek tasavvuru niteliği taşımaktadır. Rapor, Türkiye’nin terör meselesine ilişkin kapsamlı bir paradigma değişimini temsil etmektedir. Asıl hedef ise demokrasinin güçlendirilmesi, hukukun üstünlüğünün tahkimi, ekonomik refahın artırılması ve toplumsal bütünleşmenin kalıcı biçimde sağlanmasıdır.

Gençler Neden Erdoğan’a Oy Vermesin ki!

Sun, 01 Mar 2026 0:11:00 GMT

Erdoğan’ı tercihte gençler için belli başlı ideolojik saiklerin etkili olabileceği unutulmamalıdır. Erdoğan’ın başörtüsü ve imam-hatiplilerin önündeki engelleri kaldıran kişi olması, vatan konusundaki hassasiyeti ve bunu somut hamlelerle ortaya koyması gençlerin önemli bir kesimi için ideolojik tercih alanı oluşturuyor. Ayrıca, Erdoğan’ın yerli ve milli savunma sanayii yatırımları, “mavi vatan” bağlamındaki vizyonu ve adımları hatta “uzay vatan” açılımı, milliyetçi-muhafazakar-dindar-vatansever ideolojiler etrafında yoğrulmuş gençler için seçim tercihlerinde etkisi olabilecek değişkenler.

Devletin Özüne Dönüş: Kerim Devlet ve Terörsüz Türkiye’nin İnşası

Sun, 01 Mar 2026 0:14:00 GMT

Terörsüz Türkiye süreci, Cumhuriyetin ikinci yüzyılında devlet mekanizmasının kerim sıfatıyla kendi öz ruhunu ve kalbini yeniden bulma serüveninin nişanesidir. Devlet tasavvuru bağlamında ele alındığında bu sürecin merkezinde kural koyucu, vesayetçi ve cezalandırıcı Leviathan devlet modelinin terk edilerek Osmanlı-Türk devlet geleneğinin kadim kodlarını barındıran kerim devlet tasavvurunun günümüz gerçekliğinde yeniden diriltilmesi vardır.

Alarm Siyaseti: Muhalefetin Mobilizasyon Dili Üzerine

Sun, 08 Mar 2026 20:56:00 GMT

Muhalif mobilizasyon metinlerinin önemli bir bölümünde siyasal alan, net bir “biz” ve “onlar” ayrımı üzerinden yapılandırılır. Bu ayrım yalnızca politik pozisyon farkını değil, ahlaki ve tarihsel bir konumlanmayı da içerir. “Biz”; genellikle cumhuriyetçi, anayasal meşruiyet tarafı, hukukun ve laik düzenin savunucusu, modern ve aydınlık bir toplumsal kesim olarak tanımlanır. Bu konumlanma, iç-grubu yalnızca bir siyasal aktör değil, normatif olarak doğru tarafta yer alan özne haline getirir. “Onlar” ise cumhuriyetle hesaplaşan, demokrasiyi rafa kaldıran, hukuku siyasallaştıran, laik düzeni tasfiye etmeye çalışan, gerici ya da karanlık bir yönelimi temsil eden aktörler olarak kodlanır.

Marmara’da Sanayi Yoğunluğunu Azaltma ve Yeni Sanayi Havzaları Planının Türkiye Ekonomisine Etkileri

Sun, 01 Mar 2026 0:39:00 GMT

Yoğunlaşmayı anlatmak için en güçlü metafor şudur: “Türkiye’nin sanayisi tek bir sepette.” Sepetin adı Marmara’dır. Sepet büyüdükçe verim artar: Tedarikçi yakındır, liman yakındır, iş gücü havuzu yakındır. Fakat aynı sepete fazla yük binince iki şey olur: Sepet daha kırılgan hale gelir (deprem/afet riski). Sepeti taşımanın maliyeti şişer (arsa‑işçilik‑konut‑lojistik maliyetleri). Dolayısıyla tartışma, “Marmara’yı zayıflatmak” değil, Türkiye ekonomisinin “tek odacıklı kalp” gibi çalışmasını engelleyip çok merkezli bir dolaşım sistemi kurmaktır.

Geçmişin İzlerinden Geleceği İnşa Etmek: Türkiye’nin Hicaz Demiryolu Hamlesi

Sun, 01 Mar 2026 0:26:00 GMT

Hicaz Demiryolu projesi, yalnızca Osmanlı İmparatorluğu’nun son büyük mühendislik hamlesi değil, aynı zamanda Ortadoğu’nun parçalanmış coğrafyasını bir asır önce birbirine bağlayan stratejik bir omurgaydı. Birinci Dünya Savaşı öncesinde yaşanacak buhranları öngören Sultan İkinci Abdülhamid, 1 Eylül 1900’de Hicaz Demiryolu’nun temellerini attı. Amaç ise oldukça basitti: İstanbul ile Mekke arasında uzanan geniş coğrafyada ekonomik ve toplumsal etkileşimi hızlandırmak.

Küresel Belirsizlikler Ekseninde Ticaret Satrancında Yeni Hamleler

Sun, 01 Mar 2026 0:04:00 GMT

Ekonomi politikalarındaki belirsizliği ölçen endeks, son yıllarda tarihi ortalamaların üzerinde seyrediyor ve sıradanlaşan bir şekilde yeni rekorlar kırıyor. Özellikle 2025’te ABD’de yeniden devreye alınan geniş kapsamlı tarifeler ve “Kurtuluş Günü” olarak adlandırılan vergi düzenlemeleri, küresel ticaret üzerinde ciddi bir şok etkisi doğurdu. ABD’nin efektif tarife oranlarının kısa sürede çift haneli seviyelere yükselmesi, yalnızca Çin’i değil Avrupa’yı ve gelişmekte olan ülkeleri de etkiledi.

Kriter'in Mart Sayısı Çıktı!

Sun, 01 Mar 2026 0:16:00 GMT

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) bünyesinde hazırlanan Kriter Dergi'nin 110. sayısı yayında...