Kriter Dergi / sayi

31 Mart’ın Ardından Siyasetin Geleceği

Mon, 01 Apr 2024 0:21:00 GMT

1 Nisan'a dair çeşitli seçim sonucu yorumlarının gözden kaçırdığı üç gerçek var. İlki, ülkemizde siyasetin her daim dinamik ve önemli olduğudur. İkincisi, Türkiye'nin başkanlık sistemi ile yönetildiğidir. Üçüncüsü de kaotik uluslararası ortamın getireceği değişim, risk, çatışma ve fırsatların iç siyasetimizi etkileme ihtimalidir.

Toplumsal Meseleler Karşısında Ramazan ve Türkiye

Mon, 01 Apr 2024 0:29:00 GMT

Türkiye’de Ramazan’ın toplumsal meselelere katkı sunabilme kapasitesi, etkinliğini korumaktadır. Ancak Türkiye için söz konusu toplumsal meselelerin üstesinden gelme veya bu meselelere karşılık makul çıkış yolları sunmak, bir yönüyle toplumda Ramazan’ın gereklerini yerine getirmek ile ilgilidir.

Nevruz İran ve Orta Asya’da Ne Anlama Geliyor?

Mon, 01 Apr 2024 0:13:00 GMT

Nevruz’un en görkemli kutlandığı ülkeler kuşkusuz SSCB sonrası bağımsızlığını elde eden Orta Asya ülkeleridir. Sovyetler Birliği döneminde Nevruz kutlamaları da diğer dini bayramlar gibi yasaklanmıştı. Sovyetlerin dağılmasından sonra milli kimlik inşasında öneme sahip olması sebebiyle Nevruz kutlamaları, devletler tarafından resmi tatil ilan edilerek teşvik edilmiş ve büyük bir coşku ile kutlanmaya başlamıştır.

Avrupa Birliği-Rusya İlişkileri Nereye Gidiyor?

Mon, 01 Apr 2024 0:34:00 GMT

Son yıllarda giderek artan Rusya tehdidi algısı, ABD seçimlerinde eski ABD Başkanı Trump’ın tekrar başkan seçilme olasılığının sebep olduğu Avrupalı müttefiklerini savunma konusundaki soru işaretleri ve AB olarak kendi kendine yetebilme konusundaki eksikliklerin Rusya-Ukrayna Savaşı ile daha da görünür bir hal alması, AB’nin, savunmasını güçlendirecek adımlar atmasına neden oluyor.

Putin’in Seçim Zaferini Nasıl Değerlendirmek Gerekir?

Mon, 01 Apr 2024 0:11:00 GMT

Rusya’daki seçimler; muhalefet, Batı ve ABD için bir ümit olarak görülse de bundan öte bir anlam ifade etmiyordu. Putin iktidarının bundan sonra daha da güçleneceği öngörülebilir. Şüphesiz ABD seçimleri, uluslararası ilişkileri belirleyecek yeni bir dönemi başlatacaktır. Ancak Covid-19 ve Rusya-Ukrayna Savaşı sonrası ortaya çıkan gelişmeler, Doğu’daki devletlerin yükselen birer güç olduğunu gösteriyor.

İsrail’de Politik Ayrışmanın Son Görüntüsü: Gantz-Netanyahu Gerilimi

Mon, 01 Apr 2024 0:43:00 GMT

Gantz’ın son günlerde artan popülaritesi ve seçmen desteği, onu Netanyahu sonrasının en güçlü adayları arasına yerleştiriyor. Bu da krizde olan mevcut sağ ve sol kampa alternatif bir lider olarak Gantz’ı öne çıkarıyor. Netanyahu, Gantz’ın tek taraflı olarak almış olduğu ABD ziyareti kararını ise kendi siyasal kariyeri açısında yıkıcı olarak görüyor. Çünkü yönetimde göstereceği zafiyet ve gücün Gantz’a aktarılması, iktidardan kolayca düşmesine yol açabilir.

7 Ekim Sonrası Türkiye’nin Değişen Gazze Politikası

Mon, 01 Apr 2024 0:47:00 GMT

Türkiye’nin 7 Ekim öncesindeki, Filistinlileri destekleyen ama muhtemel bir arabuluculuk için bir o kadar da tarafsız kalmaya çaba gösterilen Gazze politikanın birincil hedefi, mümkün olan en kısa süre içerisinde İsrail’in saldırılarının sonlandırılması ve mümkünse kesin bir barış anlaşmasına ulaşılmasının sağlanması olmuştur.

İsrail’in Stratejik Mağlubiyeti ve Artan Saldırganlık

Mon, 01 Apr 2024 0:50:00 GMT

Gazze Direnişinin kendi inisiyatifiyle 7 Ekim’de başlattığı operasyon, İsrail’in ummadığı bir gerçeklikle yüzleşmesine yol açtığı gibi aynı zamanda kendi tarihinin en büyük ve çok boyutlu yenilgisini tatmasını beraberinde getirdi. Aksa Tufanı, ezberleri bozan mahiyeti ve psikolojik bariyerleri yıkması hasebiyle Filistin-İsrail çatışmasının seyrini değiştirdiği kadar Ortadoğu’nun siyasal ve toplumsal dengelerini sarsan bir etki bıraktı.

Türkiye’nin Dönüşen Dış Politika Kodları ve Irak ile Stratejik İş Birliği

Mon, 01 Apr 2024 0:52:00 GMT

Türkiye ile Irak arasında son dönemde karşılıklı iş birliğine dayalı bir yaklaşım benimsendi. Her iki ülke de güvenlik, ekonomi ve siyaset alanlarında ortak çıkarlar doğrultusunda adımlar atıyor. Bu süreçte, Türkiye'nin PKK terör örgütüne karşı mücadelesi ve Irak'ın bu konudaki iş birliği, güvenlik alanında atılan önemli adımlardan biridir.

Avrupa Birliği’nin Boşa Geçen 30 Yılı

Mon, 01 Apr 2024 0:21:00 GMT

Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana ortak bir savunma kimliği oluşturamayan ve enerji bağımlılığına çözüm bulamayan Brüksel’in, Avrupa Birliği’ni devletler üstü bir yapıya dönüştürmekte başarılı olduğunu söylemek mümkün mü? Görünen o ki SSCB’nin dağıldığı 1991’den bugüne geçen 30 yıldan uzun sürede AB; zamanını, enerjisini ve parasını har vurup harman savurmuş.

İsrail’in Hukuk Tanımazlığı Karşısında Uluslararası Yargı Düzeninin ve BM Yapısının İşlevsizliği

Tue, 02 Apr 2024 0:32:00 GMT

Uluslararası Adalet Divanı kararından iki ay sonra dahi İsrail, sivilleri katletmeye, sistematik askeri saldırılarla sivilleri hedef almaya ve yasa dışı, ayrım gözetmeyen ve son derece yıkıcı silahlar kullanmak da dahil olmak üzere soykırım suçunu tüm şiddetiyle işlemeye devam ediyor. Hatta öyle ki İsrail’in Divan’ın kararına kadar olan sürede olduğundan daha fazla uluslararası hukuk ve insancıl hukuk normlarını ihlal ettiği belirtiliyor.

Türkiye ve Irak’ın PKK ile Mücadelesi: Beka ve Refah Meselesi

Mon, 01 Apr 2024 0:36:00 GMT

ABD’nin, DEAŞ ile mücadele bahanesiyle sağladığı destek, PKK’yı yeni DEAŞ yapmış halde. Nitekim materyal destek yanında PKK’nın şımarma ve aşırı özgüven yüklü halleri biraz da Amerikan ve tabii ki İran desteğinden kaynaklanıyor. DEAŞ ve PKK arasında bu kadar benzerlik dikkate alındığında Irak’ın PKK analizini tekrar yapması gerekiyor.

Avrupa’da Nükleer Enerji Zirvesi’nin Çıktıları

Mon, 01 Apr 2024 0:40:00 GMT

Hedeflere ulaşmada başta Batılı ülkeler olmak üzere çoğunluk ülkeler 2050’yi işaret etse de mevcut konjonktürde bu hedeflere ulaşılıp ulaşılamayacağı belirsizliğini koruyor. Bu noktada nükleer enerjiden vazgeçilememesinin arkasında yatan sebepler çok çeşitli olsa da genel çerçevede üç temel faktör, bu sebepleri anlamamızı kolaylaştırabilir: Mevcudiyet, erişebilirlik ve ekonomiklik.

Avrupa Gökyüzü Kalkanı Girişimi ve Avrupa Savunması

Mon, 01 Apr 2024 0:46:00 GMT

Avrupa Gökyüzü Kalkanı Girişimi gibi bir projenin başlatılması ve başarılı olması, Avrupa güvenliği bakımından oldukça arzu edilir bir gelişme olsa da halihazırda çizilen görüntü bunun gerçekleştirilmesinin kolay olmayacağını ortaya koyuyor. AGKG, başarılı olması durumunda dahi Avrupa’nın savunma zaaflarının küçük bir kısmını kapatabilecek.

Türkiye’nin Afrika’daki Başarıları: İş Birliği Fırsatları, Tehditler ve Riskler

Mon, 01 Apr 2024 0:08:00 GMT

Türkiye’nin Afrika’da geliştireceği ilişkilerde ve iş birliği alanlarında daha mikro ve hedef odaklı politikalar ile dikkat çekmesi bekleniyor. Ancak bununla birlikte Türkiye’nin kıtadaki varlığını sağlam temeller üzerinde daha da geliştirmesi, Afrika’da bulunan diğer uluslararası güçlerin meydan okumalarını da beraberinde getirme riskini taşıyor.

Türkiye-Batı İlişkilerinde Yeni Perde Neden/Nasıl Açılıyor?

Mon, 01 Apr 2024 0:15:00 GMT

2024 başı itibarıyla Türkiye ve Batı başkentleri arasında bir yakınlaşma dönemi başlamış görünüyor. ABD yönetiminin nihayet verebildiği F16 kararı, Türk ve Amerikan karar vericileri arasında diyalog mekanizmasının çalıştığını gösteren ziyaretler, Türkiye’nin Avrupa Gökyüzü Kalkanı Girişimi'ne katılması, normalleşme ve kriz yönetiminin ötesinde bir iş birliği ve diyalog döneminde olduğumuzu gösteriyor.

ABD’nin Gazze’ye İnsani Yardım İkilemi

Mon, 01 Apr 2024 0:32:00 GMT

ABD’nin Gazze Şeridi açıklarına, açık deniz olmayan ve esasen Gazze’nin kara sularına bir liman inşa etme yetkisine sahip olup olmadığı, sorulması gereken ilk sorudur. Ayrıca, insani yardım maksatlı olması, bu eylemi ve limanı hukuki kılar mı, sorusu da takip etmesi gereken ikinci soru olmak durumundadır.

Yeni Nesil Şehircilik ve Şehir Yönetiminde Güncel Gelişmeler-II

Mon, 01 Apr 2024 0:24:00 GMT

Gelişen veya gelişmekte olan şehirler hem birbirleriyle hem de daha gelişmiş şehirlerle bir rekabet içerisine girmektedir. Burada benzeşimler olmakla birlikte farklılaşan ve özgünleşen alanlar üzerinden de rekabet ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle rekabetin hırçınlığını dizginleyecek bir yaşanabilirlik boyutuna ihtiyaç duyulmuştur. Rekabet edebilirliği düzenleyen iş birlikleri ve ağlar, farklı önceliklerle şehirleri farklı boyutlara yöneltmektedir.

Türk Parlamentoculuğunun 150 Yılı

Mon, 01 Apr 2024 0:25:00 GMT

2018’de başkanlık sistemini temel alan cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçiş, kanun teklif etme tekelinin TBMM’ye verilmesi ve hükümetin Meclis çoğunluğuna varoluşsal bir ihtiyacının kalmaması sebebiyle “etkin parlamento” hedefi için bir fırsat penceresi açtı. Bu fırsatın tam anlamıyla hayata geçirilmesi için önümüzdeki dönemde yapılması gereken Meclisin parlamenter sistem alışkanlıklarından bütünüyle sıyrılıp, yasama ve denetim kapasitesini güçlendirecek yeni bir iç tüzük kabul etmesidir.

2024 Seçim Sonuçlarının Gerçek Anlamı

Mon, 01 Apr 2024 0:12:00 GMT

2024 yerel seçimleri, ittifak sistemi ve siyasetinin AK Parti ve CHP açısından ürettiği farklı kazanma yöntemlerini de görünür kıldı. Buna göre AK Parti kaybettiği seçmenlerini blok içinde tutarak (2018-2023), CHP ise muhalif blok seçmenlerini kendisine geçişken kılarak (2019-2024) kazanabildiği bir ittifak modeli üretti. Söz konusu modellerin ne kadar sürdürülebilir olduğu ve siyasi kırılmanın ne zaman yaşanacağını ise zaman gösterecek.

Oy Kaybederek Seçim Kazanan Parti: DEM

Mon, 01 Apr 2024 0:15:00 GMT

Doğu ve Güneydoğu’da 10 ilin toplamında 2019’da (HDP adıyla) 1 milyon 190 bin oy sayısına ulaşan DEM, bu seçimde 20 bin civarı oy kaybıyla 1 milyon 170 bin oy toplayabildi. Üstelik bu sonucu son beş yılda eklenen 4,3 milyon yeni seçmene rağmen elde etti. Yani DEM Türkiye’de seçmen sayısı artmasına, ülke genelinde kendi oy sayısı ve oy oranı azalmasına rağmen seçimlerden kazançlı çıkan tek parti oldu.

CHP ve 2024 Seçim Sonuçları: Risk mi, Milat mı?

Mon, 01 Apr 2024 0:17:00 GMT

CHP’nin elde ettiği yükselişi sadece katılım üzerinden okumak eksik kalır. Bu noktada CHP’nin, başta İYİ Parti olmak üzere partisine tepkili kişilerin tepki oylarını belirli oranda ve DEM Parti seçmenlerinin oylarını almayı başardığını söylemek mümkün. Öte yandan bazı seçmenlerin de kazanması muhtemel adaya yöneldiği ve stratejik oy kullandığı anlaşılıyor.

Cumhur İttifakı İçin Yeni Bir Başlangıç Fırsatı

Mon, 01 Apr 2024 0:23:00 GMT

İlerleyen dönemde Cumhur İttifakı’nın iki ana ortağı AK Parti ve MHP’nin iş birliklerini sürdürecekleri görülüyor. Mevcut şartlar altında İttifakın bitirilmesi için herhangi bir gerekçe bulunmuyor. Seçim sonuçları AK Parti ve MHP’nin özeleştiri yapıp toplumsal hassasiyetlerin kendi siyasetlerindeki yerini yeniden değerlendirmeleri için bir fırsat doğurdu.

Küsurat Partileri Neticeyi Değiştirir mi?

Mon, 01 Apr 2024 0:26:00 GMT

Açıklanan resmi olmayan verilere göre; Gelecek, Saadet, DEVA, Demokrat Parti dörtlüsünün toplamının yüzde 2’yi bile bulmadığı, operasyon kurbanı Memleket Partisi’nin iyice eridiği, İYİ Parti’nin buharlaştığı, büyüdüğü iddia edilen Zafer Partisi’nin ise üzerinden adeta silindir geçmiş gibi hiçbir varlık izine rastlanılmadığı neticeler ortaya çıktı.

31 Mart Sonrası Ekonomiyi Ne Bekliyor?

Mon, 01 Apr 2024 0:21:00 GMT

Türkiye’de ekonomi yönetiminin, enflasyonist baskılar ve büyüme kaygısı arasındaki denge arayışı devam ediyor. Seçimler sonrası politika hedefleri noktasında ise fiyat istikrarı, cari açığın azaltılması, deprem harcamaları dahil bütçe açığının yüzde 3 gibi sürdürülebilir seviyelere çekilmesi, borç/GSYH oranının yüzde 40’ların altında tutulması daha fazla öne çıkıyor.

Türkiye Tarımı Gıda Arz Güvenliğini Sağlar mı?

Mon, 01 Apr 2024 0:27:00 GMT

TÜİK 2023 verilerine göre, Türkiye’nin tarım ve gıda ürünleri ihracatı 31,6 milyar dolar iken ithalatı 25,8 milyar dolar olup 5,8 milyar dolar tarım ve gıda ürünleri dış ticaret fazlalığı vardır. İhracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 122,7’dir. Bu verilerle, Türkiye tarımının, var olan potansiyeliyle tarım ve gıda ürünleri dış ticaret fazlası vererek, ülkenin gıda arz güvenliğini sağladığı gibi küresel gıda arz güvenliğine de katkı yaptığı söylenebilir.

AB’de Çiftçi Protestoları: Nedenleri ve Olası Sonuçları

Mon, 01 Apr 2024 0:32:00 GMT

Protestolara karşı hem ülkeler ulusal düzeyde birtakım tedbirler alma yoluna gitti hem de AB düzeyinde bazı düzenlemeler ya da bazı kararların ertelenmesi gündeme geldi. Bu kararların altında yatan en önemli neden ise protestoların çok örgütlü olması. Zira bazı ülkelerde sendikalar, bazı ülkelerde ise tarım kooperatifleri çok güçlü ve birlikte hareket etmeyi başarıyorlar.

Elektrikli Araçlar: İklim, Ekonomi ve Jeopolitik Üçgeni

Mon, 01 Apr 2024 0:35:00 GMT

Küresel otomotiv endüstrisinin devam eden dönüşümü; ekonomik büyüme, jeopolitik rekabet ve çevresel sürdürülebilirlik arasındaki karmaşık dengenin etkisi altındadır. Ancak ABD, Çin ve Avrupa için, elektrikli araçlara doğru hızlanma, sadece iklim değişikliği karşısında sürdürülebilir bir geleceği güvence altına almakla ilgili değil, aynı zamanda bir sonraki teknolojik dalgayı yönlendirmekle daha çok ilgilidir.

Türkiye-AB İlişkilerini Strateji Belgeleri Üzerinden Okumak: “Değişen Dünyada AB ve Türkiye”

Mon, 01 Apr 2024 0:33:00 GMT

Aylin Ünver Noi’nin kaleme aldığı ve SETA Vakfı Yayınlarından çıkan Değişen Dünyada AB ve Türkiye: Strateji Belgeleri Üzerinden Bir Değerlendirme adlı eser farklı perspektifi ile üzerinde dikkatle durmayı hak ediyor. Türkiye ile AB arasındaki ilişkileri 2003’ten günümüze strateji belgeleri üzerinden değerlendiren eser, Ankara-Brüksel ilişkilerinin hangi açılardan geliştirilmesinin iki tarafa da azami fayda sağlayacağını tespit etmeye çalışıyor.

Kriter'in Nisan Sayısı Çıktı!

Mon, 01 Apr 2024 0:23:00 GMT

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) bünyesinde hazırlanan Kriter dergisinin 89. sayısı yayında.