Kriter Dergi / sayi

Yeniden Trump’lı Bir Dünyanın Kodları

Sun, 01 Dec 2024 0:59:00 GMT

Dünyanın bir yerinde soykırım yaşanırken, geri kalanının güllük gülistanlık olması beklenemez. Dünya bugün daha kötüye gidiyorsa, Batı merkezli uluslararası sistemin bunda payı büyük. Harris seçilseydi de kötüye giden mevcut düzende radikal bir değişim olmayacaktı. Trump'ın ikinci döneminde neler olacağını, ilk dönemine bakarak tahmin etmek zor değil. Uluslararası sistemde Amerikan üstünlüğünün devamı için rakiplerine karşı yıkıcı rekabet daha da artacak.

İkinci Trump Döneminde Filistin-İsrail Hattı

Sun, 01 Dec 2024 0:32:00 GMT

Küresel kırılganlıkların fazlalaştığı bir dönemde, ABD’yi bir istikrar adasına dönüştürme idealiyle kendi toplumunu yeni bir siyasal kimlik üzerinden birleştirmeye çalışan Trump, aynı zamanda küresel siyasete dair mesajlarıyla da ABD’nin hegemonik gücünü yeniden konsolide etmeyi amaçlamaktadır. Tam da bu noktada, akıllara gelen ilk soru, Trump yönetiminin işgal devleti eliyle Gazze’de gerçekleşen soykırım ve Batı Şeria’ya sıçrayan katliamlar karşısında nasıl bir pozisyon alacağıdır.

Musk, Trump’ın Kabinesinde: Yeni ABD Yönetiminin Teknolojik Kodları

Sun, 01 Dec 2024 0:04:00 GMT

Elon Musk’ın seçim sürecinde desteğini esirgemediği Trump’ın A takımında yer alması, hükümet süreçlerini iyileştirme durumundan daha farklı bir okumayı gerektiriyor. Yeni yönetimde ne kadar güçlü olacağına yönelik soru işaretleri devam ederken, hükümetteki pozisyonu, şahsi hedeflerini ilerletmek için bir katalizör olma potansiyelini taşıyor.

Almanya, Fransa ve Polonya Trump’ın Seçim Zaferine Nasıl Bakıyor?

Sun, 01 Dec 2024 0:22:00 GMT

Trump’ın ikinci başkanlık döneminin bazı Avrupa ülkelerindeki iç siyasi gelişmeleri ve özellikle aşırı sağcı partilerin seçim performanslarını etkilemesi bekleniyor. Bunun yanında AB içerisindeki Avrupa’ya özgü, ABD’den bağımsız bir güvenlik mimarisi oluşturulması konusunda Avrupacılar ile Atlantikçiler arasındaki tartışmanın yeniden hareketlenmesi beklenebilir.

Trump 2.0 ve İran ile İlişkilerin Geleceği

Sun, 01 Dec 2024 0:37:00 GMT

Birinci Trump döneminin sert koşulları altında esnekliğini yitiren İran siyaseti bugün diyaloğa tamamen açık ve yumuşak bir profil ortaya koyuyor. Öte yandan Trump tarafından ara ara dile getirilen “İran’la görüşmek” söylemi de ilk döneme göre farklı bir görüntü oluşturuyor. En nihayetinde Batılılar da İran’ı tamamen sıkıştırmanın Rusya’ya ve Çin’e ne kadar çok alan açtığını tecrübe etmiş durumdalar.

Yeni ABD Başkanı Trump: Zaferin Kaynakları

Sat, 30 Nov 2024 0:43:00 GMT

Amerika iç siyasetinde demokrat, hümanist ve feminist olarak lanse edilen Harris, bu büyük seçimi neden kaybetti ya da diktatör, faşist ve kadın düşmanı olarak ilan edilen Trump, bu zaferi nasıl elde etti. Üç önemli faktör var; iktidardaki Demokrat Parti’nin pandemi sonrası devlet-toplum ilişkilerini onarmada başarısız olması, Demokrat Parti’nin seçimde kullandığı halkla ilişkiler stratejisi yanlışlığı ve son 15 yıldır değişmekte olan partili seçmen profili.

Trump’ın “Büyük Amerika’sı” Avrupa İçin Ne Planlıyor?

Sun, 01 Dec 2024 0:47:00 GMT

Biden, giderayak Trump’ın yoluna mayın döşemeyi ihmal etmiyor. Avrupa, bir yandan savunma harcamaları konusunda Trump’ın yeniden baskı yapacağı gerçeğiyle tedirgin olurken, diğer yandan Rusya-Ukrayna Savaşı’nın bitme ihtimali nedeniyle umutluydu. Fakat Biden’ın uydu güdümlü ATACMS füzelerinin Rusya topraklarına karşı kullanılmasına onay vermesiyle Avrupa kıtasının; yüksek enerji maliyetleri, enflasyon ve sosyoekonomik bunalım üçgeninde yaptığı cehennem yolculuğunda yeni bir kapı daha açıldı.

Trump’ın İkinci Döneminde Türkiye-ABD İkili İlişkilerinden Ne Bekleyebiliriz?

Sun, 01 Dec 2024 0:06:00 GMT

Trump’ın İkinci Döneminde Türkiye-ABD ilişkilerinden ne bekleyebiliriz, sorusuna yanıt vermek için üç faktörü; Türkiye’nin çevresinde büyük ve sıcak çatışmaya dönüşmüş iki krizi, Türkiye-ABD ilişkilerindeki uzun süreli sorunlar kümesini ve Ankara-Washington hattında işleyen zarar kontrol mekanizmalarını ve bunların hangi pozisyonlarda hangi sonuçlara yol açacağını tahmin ve hesap etmek gerekir.

Trump’ın İkinci Dönemi ve Suriye’nin Geleceği

Sun, 01 Dec 2024 0:26:00 GMT

Suriye’deki durumun yakın gelecekteki gelişim senaryolarını belirleyebilecek üç temel faktör öne çıkıyor; ABD ve İsrail’in, bölgede ve özellikle Suriye’de İran’ın varlığını ve rolünü sınırlama konusundaki kararlılığı, Türkiye’nin Trump liderliğindeki yeni Amerikan yönetimiyle olası anlaşmaları veya ABD’nin Fırat’ın doğusundan çekilmesi. Bu durum, Suriye meselesindeki en kritik düğüm noktası olarak görünüyor.

İkinci Trump Dönemi’nde ABD’nin Çin Siyasetine Dair Muhtemel Senaryolar

Sun, 01 Dec 2024 0:18:00 GMT

Yeni döneminde Trump’ın Çin’e karşı eski politikalarının devam edip etmeyeceği, rekabetin daha keskinleşip keskinleşmeyeceği veya yeni bir yön alıp almayacağı sorusu, kritik bir önem taşıyor. Trump’ın geçmiş politikalarına bakarak, ikinci döneminde ABD-Çin ilişkilerinin geleceği hakkında üç ana senaryodan bahsedilebilir: Ticaret savaşlarının yeniden alevlenmesi, stratejik rekabetin genişlemesi ve iç politikanın dış politikayı gölgede bırakması.

Türkiye’nin Çevre Politikası Açısından COP29’a Bakış

Sun, 01 Dec 2024 0:35:00 GMT

Türkiye, gelişmekte olan bir ülke olarak, küresel iklim değişikliği ile mücadele için gereken finansal kaynakları ve teknolojileri geliştirmiş olsa da hâlâ dış kaynaklara ihtiyaç duymaktadır. COP29, Türkiye'ye, gelişmiş ülkelerden iklim değişikliğiyle mücadelede finansal destek ve teknoloji transferi sağlanması için bir fırsat sunmuştur. Türkiye, çevre dostu teknolojilerin, yenilenebilir enerji projelerinin ve düşük karbonlu kalkınma stratejilerinin hızla yayılmasına katkı sağlamak için bu tür destekleri artırmayı hedeflemektedir.

Küresel İklim Krizi: Doğrular, Yanlışlar, Fırsatlar, Tehditler

Sun, 01 Dec 2024 0:25:00 GMT

İklim krizi tartışmalarının tetiklediği pek çok başlık; fosil yakıtlardan çıkış, yenilenebilir enerjiye geçiş arayışları, enerji dönüşümünün finansmanı, ülkeler ve endüstriler tarafından algılanan boyutları ile yeni tartışmaları da beraberinde getirdi. Küresel iklim krizini tartışılmaz bir gerçek olarak kabul edenler, acil çaba talep ediyor. Ama bu konuyu, ülkeler arasında ekonomik ve ticari rekabetin bir uzantısı olarak kabul eden ve bilhassa gelişmekte olan ülkeleri sıkıştırmak için kullanıldığını düşünen azımsanmayacak bir kesim de var.

Türkiye’de Su Güvenliği ve Belediyeler

Sun, 01 Dec 2024 0:11:00 GMT

Büyükşehirlerimizde son yıllarda su yönetimine bağlı olarak pek çok sorun ve afetle karşı karşıya kalınmıştır. Bir yandan iklim değişikliğiyle bağlantılı olarak artan yağışlara bağlı yaşanan seller, diğer taraftan yetersiz altyapılara ve tedbirsizliklere bağlı su taşkınları görülürken bu yetersizlikler yalnızca maddi kayıplara değil, can kayıplarına neden olmaktadır. Geliştiği ve altyapı sorunlarını çözdüğü iddia edilen üç büyükşehrimizde hâlâ bu tarz trajedilerin yaşanıyor olması gerçekten çok üzücüdür.

Eko-Kırımın Gölgesinde İklim Adaleti Arayışı

Sun, 01 Dec 2024 0:34:00 GMT

Türkiye’nin 2053’ü hedefleyen uzun dönemli iklim stratejisinin hayata geçirilmesinde finansal erişimin kolaylaştırılması ve COP29’a katılan az gelişmiş ülkelerin iklim finansmanı için 1,3 trilyon dolar sağlanması talebi, Zirve’de öne çıkan konular arasında yer almaktadır. Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin bu taleplerinin karşısında iklim krizinin sorumlusu olan ülkelerin sergilemiş olduğu kayıtsız duruş, iklim adaleti konusundaki mücadele ve müzakerelerin devam edeceğini göstermektedir.

COP31’e Giderken Türkiye’nin Çevre Karnesi

Sun, 01 Dec 2024 0:43:00 GMT

Türkiye'nin çevre politikalarında ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinde attığı adımlar, hem bölgesel hem de küresel ölçekte dikkat çekmektedir. Yenilenebilir enerji yatırımlarından sıfır atık projelerine, doğal alanların korunmasından çevre eğitimi çalışmalarına kadar birçok alanda önemli ilerlemeler kaydeden Türkiye'nin bu yolculuğun başarıya ulaşması, yalnızca mevcut politikaların etkin uygulanmasına değil, aynı zamanda toplumun her kesiminde çevre bilincinin kökleşmesine bağlıdır.

İki Ucu Keskin Kılıç: Yapay Zekâ Çevre Krizinin Çözümü mü, Parçası mı?

Sun, 01 Dec 2024 0:30:00 GMT

Yapay zekâ teknolojilerinin çevre üzerindeki etkisi, tıpkı sanayi devriminin başlangıcında olduğu gibi, bir dönüm noktasında bulunduğumuzu gösteriyor. Elimizdeki veriler, bu teknolojilerin çift yönlü etkisini açıkça ortaya koyuyor: Bir yandan iklim değişikliğiyle mücadelede, biyoçeşitliliğin korunmasında ve kaynak verimliliğinin artırılmasında çığır açıcı çözümler sunarken, diğer yandan önemli miktarda enerji tüketimi ve karbon emisyonuna neden oluyor.

Kültürel Korkular ve Politik Dönüşümler: Avrupa Değerlerinin Geleceği

Sun, 01 Dec 2024 0:52:00 GMT

AB’nin lokomotifi Almanya’da aşırı sağ saiklerle köpürtülen İslam Düşmanlığı ve Müslüman Karşıtlığı, oluşturulan Hristiyan/Yahudi temelli “Avrupa Kültürüne” iman etmeyenlerin temel haklardan mahrum kaldığı yeni bir “hukuk sistemi” ortaya çıkartmıştır. Meclis kararlarına dahi sıçrayan sivil hakların göz ardı edilme sorunu, Avrupa değerleri açısından en önemli tehdidi oluşturmaktadır.

Türkiye’nin “Aşil Topuğu”: İsrail’in Kürt Kartı

Sun, 01 Dec 2024 0:49:00 GMT

İsrail Türkiye’ye göre hem askeri hem de ekonomik olarak çok küçük bir ülke olsa ve de Türkiye ile doğrudan savaşmaya yeltenmesi bile söz konusu olmasa da, elinde Türkiye’nin ulusal güvenliğine doğrudan zarar verebilecek bir koz vardır. Bu koz ise Türkiye’nin İsrail ile ilişkilerinde “aşil topuğu” olan Kürt kartıdır. Peki İsrail, bu koza ne zaman ve nasıl sahip oldu ve bu kozu diğer bölge ülkelerine karşı kullandığı gibi Türkiye’ye karşı da kullanma imkanı var mı?

Belirsizlik Çağında Türk Refleksi: Türk Devletleri Teşkilatı

Sun, 01 Dec 2024 0:57:00 GMT

Dünyanın artık çok kutuplu bir eksene doğru evrilmesi, Türk Dünyasının jeopolitik ve jeoekonomik önemini de ortaya koymuştur. Bu anlamda TDT’nin varlığı uzun vadede Türk devletlerine hem sahip oldukları zenginlikleri kendi çıkarlarına kullanma hem de yerleştikleri coğrafyanın getirilerinden yararlanma imkanı sağlayacaktır. Nitekim Zengezur koridorunun açılması, bu anlamda ekonomik iş birliğinin gelişmesi açısından önem arz edecektir.

Netanyahu ve Gallant’ın Tutuklanması Kararının Önemi

Sun, 01 Dec 2024 0:10:00 GMT

Gazze’ye ve orada yaşayan 2 milyondan fazla sivil Filistinliye karşı insanlık tarihinin gördüğü en ağır ve acımasız saldırıları başlatan, bir yıldan fazla bu saldırıların devam etmesini sağlayan, benzeri saldırıları Doğu Kudüs dahil Batı Şeria’ya yayan ve halen İsrail başbakanı olan Netanyahu ve onun savunma bakanı Gallant hakkında, yeterli suç şüphesi uyandıran deliller temelinde yakalama kararı çıkarılması, uluslararası toplum adına büyük bir adımdır.

İzolasyon ile Angajman Arasında Kalan ABD’nin Ortadoğu Politikası

Sun, 01 Dec 2024 0:13:00 GMT

HAMAS-İsrail Savaşı, ABD açısından sadece kaynaklarını ve desteğini ortaya koyması gereken Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan sonra bir ikinci cephe açmakla kalmamış aynı zamanda ABD’nin dış politika önceliklerini tekrar gözden geçirmesine neden olmuştur. Ortadoğu’daki savaş nedeniyle ABD’nin dış politika öncelikleri içinde yer alan konuların bir bölümü bir kenara bırakılmış ve/veya ertelenmiş görünmektedir.

IKBY’de Yeni Hükümet Süreci Hegemon Güçleri Kaçınılmaz İttifaka İtecek

Sun, 01 Dec 2024 0:32:00 GMT

Bağdat hükümetinin son yıllarda KDP’yi ekonomik ve siyasi sopayla dizayn etmeye çalıştığı, KDP ile KYB’nin fiziki ayrışmasının hukuki bir zeminde ilerlediği ve İran-İsrail geriliminin tırmandığı oldukça sıkışmış bir dönemde, seçimlerden, iki hegemon gücün hükümet kurma sürecinde birbirine daha da mecbur olduğu bir tablo çıktı. Hükümet tartışmalarının oldukça çekişmeli ve çok boyutlu olması da bölgenin demokrasi hafızasıyla uyuşuyor.

Küresel Güney’in Geleceğinde Afrika

Sun, 01 Dec 2024 0:25:00 GMT

Afrika, 1,5 milyara yakın nüfusuyla dünyanın en hızlı büyüyen pazarlarından biri konumunda. Özellikle genç nüfus ve kentleşme dinamikleri, kıtayı hem üretim hem de tüketim açısından oldukça cazip bir bölge haline getiriyor. Dünyadaki ekilebilir tarım arazilerinin yüzde 16’sına sahip olan Afrika, küresel gıda krizine de çözüm üretebilecek kapasitede. Ancak bu potansiyelin hayata geçirilmesi, modern tarım tekniklerinin yaygınlaşması ve dış müdahalelerin düzenlenmesiyle mümkün olabilecek.

Yolunu Kaybetmiş Küreselleşmeye Yeni Bir Rota Çizmek: G20 Rio Zirvesi

Sun, 01 Dec 2024 0:40:00 GMT

Küreselleşme tabutuna son çiviyi çakacağını meydanlarda dillendirerek ABD Başkanı seçilen Donald Trump dönemine hazırlanan dünyada, 18-19 Kasım 2024’te G20 Zirvesi tamamlandı. Yayınlanan sonuç bildirgesinde, liberal dünya düzenine ait bazı reklamlar yer alsa da liderler büyük bir özveriyle şapkalarını önlerine koymuş gözüküyorlar.

Bayraktar TB3 İHA’nın Kısa Pistle Dansı: Tarihe Geçen Uçuş

Sun, 01 Dec 2024 0:53:00 GMT

Bayraktar TB3 İHA gerçekleştirilen uçuşla TCG ANADOLU gibi kısa pistli gemilerden yani kısa mesafeden kalkış ve iniş yapabilen dünyadaki ilk silahlı insansız hava aracı oldu. Tarihler 19 Kasım 2024’ü gösterdiğinde Bayraktar TB3 PT2 İHA sistemi 12 derece eğimli kalkış rampasına sahip TCG ANADOLU’nun kısa pistinden başarıyla havalandı. Yaklaşık 46 dakikalık test uçuşu gerçekleştiren Bayraktar TB3 İHA, daha sonra aynı kısa piste hiçbir iniş destek ekipmanı kullanmadan başarıyla iniş yaptı.

Küçük Robotun Büyük Kaçışı: Yapay Zekâ Özerkliği, Güvenlik ve Tehditler

Sun, 01 Dec 2024 0:36:00 GMT

Erbai adında küçük bir yapay zekâ destekli robotun, 12 büyük robotu kaçırması, önemsiz gibi görünse de, yapay zekâ yönetişimi konusunda küresel standartların oluşturulmasının aciliyetini açıkça ortaya koymaktadır. Tek bir robotun güvenlik açıklarından faydalanarak sembolik bir "isyan" başlatabildiği düşünüldüğünde, benzer özerklik seviyesinin insan yaşamını doğrudan etkileyen sistemlere uygulanması durumunda risklerin katlanarak artacağı açıktır.

Diplomaside Eğlenceli Bir Yumuşak Güç Alanı: Futbol

Sun, 01 Dec 2024 0:40:00 GMT

Futbol endüstrisi, 20. yüzyılın sonlarından itibaren yerel olmaktan çıkarak evrensel bir piyasa haline geldi. Aslına bakıldığında futbol, kurumsal olarak oynanmaya başlandığı ilk andan itibaren oyun dışı semboller ve kitle psikolojileri üzerine farklı kimlikleri temsil etmiş ve “Futbol sadece futbol değildir”e yol açmıştı. Ama şimdi sermayesiyle, mekanıyla ve sermayeyi koyanların eline geçenlerle, “Futbol sadece futbol değildir” ifadesi, tarihin hiçbir döneminde, sözün kendisinden hiç bu kadar büyük olmamıştı.

Belediyelerin Kültürel Faaliyetleri

Sun, 01 Dec 2024 0:17:00 GMT

Şeffaflık ve hesap verebilirlik, merkezi yönetim kadar belediyelerin de yükümlülüklerinden. Belediyelerin pek çok konuda belirli bir harcama esnekliğine sahip olmaları doğal. Merkezi yönetimin öncelik planlamasını yerel yönetimlerin doğrudan kendisine bırakması ve idari vesayet mekanizmalarına mümkün olduğunca az şekilde başvurması, demokratik ideallere uygun bir tutum olarak görülebilir. Ancak bu durum, yerel yönetimlerin sınırsız bir hareket alanına sahip oldukları anlamına gelmiyor.

Bir Üniversiteye Neden Gidilir?

Sun, 01 Dec 2024 0:22:00 GMT

Bir araştırmanın sonuçları, bize üniversitelerin tıp, diş hekimliği, kimi mühendislik ve öğretmenlik alanları dışındaki bölümlerin meslek sahibi olmak için tercih edilme oranlarının gittikçe azaldığını gösteriyor. Mesleği icra etmek için diploma istemeyen bölümlerde bu oran daha da fazla. Bu durumda sorumuzu bir daha soralım: Meslek sahibi olmak için üniversiteye gitmek şart mıdır?

Trump 2.0 Küresel Ekonomi İçin Ne İfade Ediyor?

Sun, 01 Dec 2024 0:20:00 GMT

Trump’ın yeni döneminde özellikle ekonomi politikalarının ilgi odağı olması bekleniyor. Enflasyonun artabileceği ve ekonomik büyümenin zayıflayabileceğine dair senaryolar öne çıkıyor. Uygulanacak ekonomi politikaları nedeniyle (daha yüksek tarifeler, daha düşük vergiler ve deregülasyon) büyüme azalabilir ve enflasyon tekrar körüklenebilir. Bu yüzden de Trump döneminin iktisadi açıdan nasıl bir gelecek sunacağı, asıl merak edilen konudur.

Kriter'in Aralık Sayısı Çıktı!

Sun, 01 Dec 2024 0:44:00 GMT

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) bünyesinde hazırlanan Kriter dergisinin 96. sayısı yayında.