Kriter Dergi / sayi

Avrupa'nın Güvenlik Anahtarı Türkiye'de

Sat, 01 Mar 2025 0:15:00 GMT

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, kabine toplantısının ardından, "Avrupa Birliği'ni ekonomiden savunmaya, siyasetten uluslararası itibara içine düştüğü çıkmazdan sadece Türkiye kurtarabilir" açıklamasını yaptı. Önümüzdeki dönemde Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bu tespiti, Avrupa'da daha fazla gündem olacak. Avrupalı siyasetçiler, bir türlü bu gerçeklikle sahici bir şekilde yüzleşmediler.

Dijital Oligarklar: Veri İmparatorlarının Yükselişi

Sat, 01 Mar 2025 0:02:00 GMT

Trump’ın son yemin töreninde, ABD’nin en büyük teknoloji şirketlerinin CEO’larının en ön sıralarda yer alması, bu yeni güç yapısının sembolik bir göstergesi. X’in sahibi Musk, Amazon’un kurucusu Bezos, Google CEO’su Pichai, Meta CEO’su Zuckerberg gibi Silikon Vadisi devleri, o gün yeni küresel düzenin aktörleri olarak oradalardı. Modern dünyanın seçkin elitleri haline gelen bu figürler, sadece ekonomik büyüklükleriyle değil, aynı zamanda toplumların karar alma süreçlerine doğrudan etkileriyle de dikkati çekiyor.

Yapay Zekânın İkinci “Sputnik Anı”: DeepSeek ve Küresel Teknoloji Güç Mücadelesi

Sat, 01 Mar 2025 0:37:00 GMT

Batı, yıllardır yapay zekâ alanındaki üstünlüğünü devasa hesaplama gücü ve sınırsız araştırma fonlamasıyla garanti altına aldığını düşünmüştü. Ancak DeepSeek’in çıkışı bu varsayımı çürütmüştür. Çinli girişim, oyunun yalnızca veri ve donanım üstünlüğüyle kazanılmadığını, inovasyonun da belirleyici bir faktör olduğunu kanıtlamıştır. Bu gelişme, yalnızca bir teknoloji başarısı değil, küresel yapay zekâ dengelerinin kökten değişmekte olduğunun en somut kanıtıdır.

Türkiye’de Dijitalleşme İçin Yeni Söylem: Festina Lante!

Sat, 01 Mar 2025 0:51:00 GMT

Son günlerde tüm dünyada hızlanan dijitalleşme sürecini tanımlayacak güzel bir ifade var: “festina lante!”. Yani yavaşça, acele et. Teknolojik gelişmelerden geride kalmamak ne kadar gereklilikse, her teknolojiyi idari süreçlere temkinli bir şekilde dâhil etmek ve kullanıma sunmak o derecede gerekliliktir. O yüzden hızlı giderken tedbiri elden bırakmamak bir öncül zaruret. İşte değişen dünyanın dinamikleri içerisinde, Türkiye oldukça dengeli bir süreç izlemeye devam ediyor.

Dijital Dünyada Katılım ve Açık Veri

Sat, 01 Mar 2025 0:56:00 GMT

Dijitalleşmenin etkisiyle ortaya çıkan yeni uygulama ve yöntemlerin oluşturduğu fırsatlar yeni katılım usullerini de beraberinde getirmiştir. Siyasal süreçlere canlılık katan bu kavramlar teknolojik dönüşümlerin etkisiyle yönetişimci yaklaşımları güçlendirmiştir. Dünyada ve Türkiye’de dijital devlet pratiklerini geliştirmek için tetikleyici rolü üstlenen bu yaklaşımlar, siyasi süreçlerde vatandaş katılımını artırmaya, hizmet sunumunu erişilebilir kılmaya ve halkın doğrudan karar alma süreçlerine katılımlarını sağlamaya yönelik avantajlar barındırmaktadır.

Türkiye Nüfusu Genel Olarak Artarken İller Bazında Nüfus Azalıyor!

Sat, 01 Mar 2025 0:13:00 GMT

2024’e ait nüfus verileri çarpıcı bir gerçeği gözler önüne sermektedir. O da 2023’te 10 ilin nüfusunda azalma yaşanmışken, 2024’te nüfusu azalan il sayısı 40’a yükselmiştir. Daha da ilginç olan husus ise bu illerin her coğrafi bölgeden olması Türkiye’deki demografik dönüşümün ve hareketliğinin ne kadar dinamik ve yayılımlı gerçekleştiğini göstermektedir.

Ölümün Yalnızlaşması: Felsefe, Toplum ve “Gassal”

Sat, 01 Mar 2025 0:30:00 GMT

Gassal dizisi, sadece Baki özelinde ölümün varoluşsal ve bireysel yönünü değil; toplumsal boyutunu da eleştirel bir yaklaşımla ele alıyor; modern toplumda ölüm ritüellerinin oldukça yüzeysel bir hal aldığını ve toplumsal anlamını yitirmeye başladığını gözler önüne seriyor. Dizi, cenaze törenleri ve ölümle ilgili ritüellerin, artık gerçek bir dayanışma ve yas sürecini ifade etmekten uzak bir şekilde, daha ziyade biçimsel bir gereklilik olarak tecrübe edildiğini anlatıyor.

Pedagojik Formasyon ve Milli Eğitim Akademisi

Sat, 01 Mar 2025 0:15:00 GMT

Üniversite eğitimi, günümüzce tek amaç haline gelen sadece iş odaklı ve ekonomik çıkarlar gözetilerek verilmemelidir. Öğrenciler, kişisel çıkarlarından bağımsız olarak, kendilerini zihnen ve ahlaken geliştirebilecekleri bir ortamı üniversitede bulmalıdırlar. Bir öğrenci, üniversite müfredatında, doğal hukuk, insan ve doğası, uygarlık tarihi ve güzel sanatlar ile ilgili belirli dersleri seçmeli olarak almalıdır. Bu derslerin verilmesindeki asli gaye, öğrencilerin bir dünya görüşünün oluşması, çağdaş hayata dair belli davranışları ve etik kalıpları temellük edinmesi için belli bir birikim edinmesine aracılık etmektir.

Bir Ontolojik Güvenlik Sorunu Olarak Self Oryantalizm ve Osmanlı Modernleşme Tarzı Üzerine Bazı Düşünceler

Sat, 01 Mar 2025 0:17:00 GMT

Batı dışı toplumların “kendi kendilerini Doğululaştırma”sı olgusuna karşılık gelen ve bir tür “içselleştirilmiş oryantalizm” olarak karşımıza çıkan self oryantalizm, basitçe oryantalist bilgi sisteminden türeyen Batılı söylemlerin, Batı dışı toplumlarda “Doğulular” eliyle savunulması ve bu söylemlerin çeşitli araçlarla desteklenmesi süreçlerini içerir. Bu bağlamda, oryantalizmin tarihsel ve sosyolojik köklerine/kodlarına Batı modernleşmesi kazılı iken, self oryantalizmin arka planında Batı dışı modernleşme tecrübelerinin baskın rolünün bulunduğu fark edilir.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu: “Türkiye’nin Yeni Yüzü ve Vizyonuyla Ulaşım Ağlarını Zenginleştirmek ve Kaliteyi Artırmak En Temel Hedefimiz”

Sat, 01 Mar 2025 0:01:00 GMT

Kalkınma Yolu Projesinin detaylarını ve kazanımlarını açıklayan Uraloğlu; hızlı tren hatları, hava yolu gelişmeleri, deniz yolu rotaları gibi çalışmaları Kriter okuyucuları için açıkladı. Yoğun programında bizlere vakit ayırdığı için kendilerine teşekkür ediyoruz.

Almanya Seçimlerinin Türkiye Açısından Analizi

Sat, 01 Mar 2025 0:19:00 GMT

Merz başkanlığında kurulması muhtemel yeni Alman hükümetinin Türkiye politikasının nasıl şekilleneceğini dört temel faktör çerçevesinde ele alabiliriz; Merz ve ekibinin Türkiye’ye bakışı, ABD ile ilişkiler çerçevesinde küresel siyasal sistemde Almanya’yı nasıl pozisyonlandırmak isteyecekleri, AB’nin genişlemesine ve güvenlik politikalarına bakışları ve Ukrayna Savaşı ve Ortadoğu savaşları gibi bölgesel sorunlarda Türkiye’yi bir çözüm ortağı olarak görüp görmeyecekleri.

Trump'ın Gazze Planına Ürdün ve Mısır'ın Yaklaşımı

Sat, 01 Mar 2025 0:02:00 GMT

Washington’ın Gazze’de “etnik temizlik” planının, Ürdün ve Mısır olmadan başarıya ulaşma ihtimali bulunmuyor. Yine de 16 aydır olup biteni öylece seyreden bölgedeki karar alıcıların, çözüm planları üretmek için harekete geçirilmiş olması, olumlu bir gelişme. Başta ekonomik desteğin kesilmesi olmak üzere Trump’ın elinde bazı baskı araçları olduğu da bir gerçek. Lakin bölgesel denklemler ışığında yaklaştığımızda tarafların ikna edilmesi basit olmayacak, zira her iki ülke de başta S. Arabistan olmak üzere müttefiklerine danışarak pozisyon alacaktır.

Asya’da Türkiye Rüzgarı: Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Asya Turu ve İz Düşümleri

Sat, 01 Mar 2025 0:05:00 GMT

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Asya ziyareti kapsamında Malezya, Endonezya ve Pakistan’da ikili ilişkilerin geliştirilmesi açısından kritik adımlar atılmıştır. İkili ilişkilerin odağında iki konunun her üç ülkede de öne çıktığını söylemek gerekir; tüm ülkelerde renk seçiminden liderlerin sürüş görüntülerine kadar her anı her boyutu incelikle düşünülmüş TOGG diplomasisi ve hiç şüphesiz savunma sanayii iş birlikleri.

Yeni Lübnan Kabinesini Bölgesel Güçler Üzerinden Okumak

Sat, 01 Mar 2025 0:57:00 GMT

Riyad’ın son zamanlarda Suriye-Lübnan ekseninde daha fazla görünür olması, beklenen bir durum olmakla beraber, Suud’un İran’ın kırılan nüfuzundan doğan boşluğu doldurma planlarında Türkiye’nin Ortadoğu’daki aktif rolünün bölgede hissedilir olmasının da etkisini dikkate almakta fayda var. Nitekim bugün Suriye’nin dönüşümünde Türkiye’nin varlığının hiç olmadığı kadar görünür olmasının Lübnan’daki dinamiklere yansıması kadar bölgesel dinamikleri de harekete geçirdiği aşikâr.

Ukrayna Savaşı ve Barış Arayışları Üzerine Bir Değerlendirme

Sat, 01 Mar 2025 0:08:00 GMT

Tüm gelgitler, açıklamalar ve pazarlık süreci içerisinde kalıcı barış ihtimalini değerlendirmek oldukça güç. Bu ahval ve şeraitte, Rusya’nın barış antlaşması şartları (dört bölgenin kontrolü, silahsızlanma ve tarafsızlık) karşılanırsa Ukrayna’nın egemenliğini yitireceğine hiç şüphe yok. Ukrayna’nın şartlarının ise taviz vermeye yanaşmayan Rusya tarafından kabul görüp görmeyeceği tartışma konusu.

Çevrelenmesine Gerek Kalmayan Rusya ve Iskartaya Çıkan Avrupa

Sat, 01 Mar 2025 0:11:00 GMT

ABD yönetimi, Ukrayna Devlet Başkanı Zelensky’yi kişisel olarak hedef alırken bir yandan da Ukrayna’yı, nadir bulunan toprak elementleri başta olmak üzere tüm yer altı kaynaklarına el koyacağı bir barışa zorluyor. Ancak burada meseleyi yalnızca Ukrayna ölçeğinde değerlendirmek, karşı karşıya olunan paradigma değişiminin tüm cephesini görmeyi engelleyecektir. ABD, Ukrayna politikasını değiştirerek, Avrupa güvenlik mimarisini de baştan aşağı sarsıyor.

Hind Receb Vakfı’nın Savaş Suçları ve İnsanlığa Karşı Suçlarla Mücadelesi

Sat, 01 Mar 2025 0:35:00 GMT

Hind Receb’in acı kaybının uluslararası toplumda uyandırdığı tepki, Eylül 2024’te Brüksel merkezli bir insan hakları kuruluşu olan HRF’nin kurulmasında en önemli etken. Vakfın amacı, özellikle Gazze’de yaşanan savaş suçlarını ve insan hakları ihlallerini kayıt altına almak ve sorumluların adalet önüne çıkarılmasını sağlamak. Ortadoğu’daki insan hakları ihlallerine karşı yürüttükleri kampanyalarla tanınan vakfın kurucuları, evrensel yargı ilkesine dayanan bir strateji geliştirerek suçların sadece işlendiği ülkede değil, uluslararası arenada da yargılanabilmesini amaçlıyorlar.

Hindistan Müslümanlarının Güncel Durumu

Sat, 01 Mar 2025 0:48:00 GMT

BJP'nin ezici yükselişin başlangıcını temsil eden 2014'e kadar Hindistan'da bir siyasi partinin açıkça Müslüman karşıtı bir platformda tek başına politik güç kazanamayacağına dair yaygın bir inanç vardı ki ülkenin yüzden fazla seçim bölgesinde önemli büyüklükte Müslüman bir nüfus mevcut. Ancak Modi liderliğindeki BJP, özellikle 2014 ve 2019 seçimlerini ezici çoğunlukla kazanmış ve Hindistan Müslümanlarına karşı "ötekileştirme" yaklaşımını başarıyla Hindistan seçim siyasetine eklemleyebilmiştir.

Trump’ın “Önce Amerika” Politikası İran İçin Ne Öngörüyor?

Sat, 01 Mar 2025 0:01:00 GMT

Donald Trump’ın “Önce Amerika” politikası, ABD’nin yeni sıcak çatışmalara girmekten kaçınmasını temel bir öncelik olarak belirler. Bu çerçevede, İran’a yönelik politikalarında sıcak çatışma ajandası bulunmamaktadır. Trump’ın maksimum baskı stratejisinin ana odağı, ekonomik yaptırımlar yoluyla İran’ın dış politika davranışlarını şekillendirmektir. Bu yaklaşım, ABD’nin ulusal çıkarlarını korurken maliyetleri minimize etmeyi amaçlar.

Altın: 2025 ve Ötesinde Güvenli Bir Liman mı? Yoksa Dijital Çağın Gölgesinde Bir Figüran mı?

Sat, 01 Mar 2025 0:14:00 GMT

Yapılan akademik çalışmalar, altının jeopolitik riskler ve ekonomik belirsizlik dönemlerinde güvenli liman statüsünü koruduğunu, bu tür dönemlerde volatilitenin artmasına rağmen genellikle pozitif getiri sağladığını ortaya koyuyor. Gelen son veriler, altın talebinin 2025’te de hız kesmeyeceğine işaret ediyor. Merkez bankalarının astronomik altın alımlarıyla üst üste üçüncü yıl bin tonu aşan bir alım çılgınlığı oluşmuş durumda. Dünya Altın Konseyi, bu talebin 2025’te de süreceğini öngörüyor.

Suriye’de Geçiş Süreci ve Anayasa Yapımı

Sat, 01 Mar 2025 0:30:00 GMT

Şam’da toplanan Ulusal Diyalog Konferansı ülkenin dini ve etnik açıdan farklı unsurlarını bir araya getirdi. Kabul edilen bildiride geçiş sürecinin siyasi ve hukuki çerçevesini oluşturacak geçici bir anayasal metnin kabul edilmesi, temsilde adalete dayalı bir parlamento oluşturulması, kalıcı anayasayı hazırlayacak bir komisyonun kurulması ve ordu dışındaki tüm silahlı grupların lağvedilmesi esaslarında uzlaşıldığı duyuruldu. Uzun bir diktatörlük ve silahlı çatışma evresinden sonra artık Suriye’nin siyasi inşası ve bu bağlamda anayasa yapımı meselesinden bahsedebiliriz.

Küresel Rekabetin Geleceğinde Stratejik Başlık: Nüfus

Sat, 01 Mar 2025 0:33:00 GMT

BM'nin hesapları, 2020'den itibaren küresel nüfus artış oranının artık yüzde 1'in altına indiğini gösteriyor. Dünya nüfusunun üçte ikisinden daha fazla bir bölümünün yaşadığı ülkelerde, doğurganlık oranının 2,1'e düştü. Önümüzdeki dönemde, yaşlanan dünya nüfusuyla birlikte, ölüm oranları da yükselmeye başladığında, bu durum çok sayıda ülke için ciddi nüfus kaybı anlamına gelmeye başlayacak.

Trump’ın Gazze’yi İşgal Teklifine Körfez Ülkelerinin Tepkisi

Sat, 01 Mar 2025 0:12:00 GMT

Körfez ülkelerinin Trump’ın Gazze teklifine karşı bu kadar sert bir tutum almalarının birkaç temel nedeni bulunuyor. Bunlardan ilki, Trump’ın Gazze teklifinin bölgesel istikrara zarar vereceği düşüncesinin Körfez rejimlerinde hâkim olması, ikinci olarak Trump’ın bu teklifi Körfez’in Filistin davasına olan sembolik bağlılığını test etmesi, üçüncü olarak da Trump’ın bu teklifine karşı çıkarak, iç siyasette meşruiyet kazanmayı hedeflemeleridir.

TÜSİAD’ın Demokrasi ile Sınavı…

Sat, 01 Mar 2025 0:54:00 GMT

Demokrasiyi savunmak, TÜSİAD’ın temel hedefleri arasında olmakla birlikte, geçmişten günümüze bu ilkesinde hiç iyi sınav vermemiş, darbe ve müdahalelere destek çıkmış, hatta zemin hazırlamıştır. Söz gelimi, “yargı bağımsızlığı, insan hakları ve ifade özgürlüğü gibi konularda Türkiye’nin gelişmesini savunur” diye bir prensibi bulunan TÜSİAD’ın, pek çok dönemde bunların tam aksine çıkışları olmuş, tarafı hep antidemokratik tutum ve davranışları destekleyip pekiştirmek biçiminde gerçekleşmiştir.

Yumuşak Güç Olarak Suriyeli Uluslararası Öğrenciler

Sat, 01 Mar 2025 0:41:00 GMT

Uluslararası öğrencilerin siyasi-diplomatik katkıları biliniyor. Türkiye için de böyle bir yumuşak güç belli ölçülerde var. Suriyeli uluslararası öğrencilerin de bu bağlamda katkısı şimdiden ortada. Sosyokültürel katkılar da var, olmaya da devam edecektir. Özellikle tüm ırkçı kışkırtmalara rağmen Türkiye ile Suriyeliler arasında oluşan yakınlığın, “Yeni Suriye” sonrasında çok daha güzel işleyeceği ümit edilebilir. Özellikle sivil toplum alanında derinlikli ilişkilerin çok daha ileri seviyeye taşınacağı rahatlıkla söylenebilir.

Doğu-Batı Arasında Alternatif Ticaret Rotaları ve Türkiye'nin Stratejik Rolü

Sat, 01 Mar 2025 0:58:00 GMT

Ticaret yollarının verimli ve sürdürülebilir olması, ülkelerin küresel ticaretten daha fazla pay almalarını sağlarken, bu durum ülkeleri, rekabet avantajlarını geliştirebilmek için ulaşım altyapılarını güçlendirmeye ve lojistik maliyetleri düşürmeye yönlendiriyor. Türkiye’de de bu bakış açısı ile ulaştırma altyapılarına son dönemde yaklaşık 280 milyar dolar tutarında yatırım yapıldı. Bu yatırımların yaklaşık 60 milyar doları, demir yolu sektörünün geliştirilmesi için kullanıldı.

“Türk Eğitim Sisteminde Dönüşüm 2002-2024”

Sat, 01 Mar 2025 0:23:00 GMT

Yusuf Alpaydın ve Kürşat Kültür editörlüğünde, eğitim bilimleri alanında birçok farklı uzman ve akademisyen 28 yazarın katkılarıyla hazırlanan, toplamda 3 ana bölüm ve yaklaşık 550 sayfadan oluşan, eğitim alanında son yıllarda çıkmış en kapsamlı çalışmalardan biri olan Türk Eğitim Sisteminde Dönüşüm 2002-2024 adlı eser, Türkiye’nin son 22 yıldaki dinamik eğitim sisteminin gelişim sürecine değiniyor.

Kriter'in Mart Sayısı Çıktı!

Sat, 01 Mar 2025 0:01:00 GMT

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) bünyesinde hazırlanan Kriter Dergi'nin 99. sayısı yayında...