Kriter Dergi / sayi

Dünya Sistemi Değişime Zorlanıyor

Sat, 01 Feb 2025 0:22:00 GMT

Gelişmiş ülkelerde, seçimlerden sonra hükümet kurma süreleri uzadı. İktidarların ömürleri kısaldı. Yönetimlerde istikrarsızlık sorunu ortaya çıktı. Böyle bir dünyada, seçimleri çok güçlü bir şekilde kazanan Trump, kendi değer ve düşünce dünyasının yayılması için kırılgan yönetimlerin zafiyetlerinden yararlanıyor. Ne düşünüyorsa hayata geçirmek için, stratejiye bile ihtiyaç duymadan, taktik hamlelerle sonuca gitmeye çalışıyor. Dünya siyasetinin hâli pürmelali bu.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum “Söz Verdik Tuttuk Şehirlerimizi Yeniden Ayağa Kaldırıyoruz”

Sat, 01 Feb 2025 0:58:00 GMT

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Sayın Murat Kurum ile hem 6 Şubat depremleri sonrasındaki çalışmalarını hem yarının tedbirlerini hem de iklim kaynaklı meselelere karşı yürütülen çalışmaları konuştuk. Yoğun programında bizlere zaman ayıran ve sorularımızı yanıtlayan Sayın Murat Kurum’a teşekkür ediyoruz.

Tayyip Erdoğan Olmasaydı Bu Evler Bu Sürede Yapılamazdı

Sat, 01 Feb 2025 0:07:00 GMT

Depremin ikinci yılında yeni bir Hatay ve yeni bir hayat inşa edildi. Devletimize minnettarız. Cumhurbaşkanımıza şükranlarımızı sunarız. Milletimiz bu kadar kısa sürede bu kadar evin yapılacağına inanmıyordu. Muhalefet partileri “evleri yapamazlar” diye kampanya yürütüyordu. Geçen süre gösterdi ki hem evler yapıldı hem iş yerleri yapıldı. Hepsinden öte “yeni bir umut” inşa edildi.

İkinci Yılında 6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri ve Afet Yönetimi

Sat, 01 Feb 2025 0:08:00 GMT

6 Şubat depremleri sonrasında, afet yönetimi açısından içinde müdahale aşamasıyla bağlantılı olarak hızlı bir refleks gösterilmiştir. Ülke; merkezi yönetimi, yerel yönetimleri, sivil toplum kuruluşları, gönüllüleriyle birlikte yekvücut elini taşın altına koyarak afetlere müdahaleye koyulmuştur. Buna karşın süreçte sorunlar da gözlenmiştir. Ancak aksaklıklar yaşansa da bu büyük afet sırasında ve sonrasında verilen büyük mücadele göz ardı edilemez.

6 Şubat 2023 Depremleri ve Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi

Sat, 01 Feb 2025 0:15:00 GMT

Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, 6 Şubat depremlerinin ardından yalnızca kendi kampüsünü değil, tüm Hatay’ı yeniden ayağa kaldırmak için elini taşın altına koydu. Sağlık hizmetlerinden ekonomik kalkınma projelerine, bilimsel araştırmalardan sosyal sorumluluk çalışmalarına kadar geniş bir yelpazede faaliyet göstererek, deprem sonrası sürecin her aşamasında yer aldı. Geleceğe umutla bakmayı öğreten üniversitemiz, Hatay’ın yeniden ihya ve inşasına rehberlik etmeye devam edecek.

6 Şubat Depremleri ve Deprem Ekonomisi

Sat, 01 Feb 2025 0:32:00 GMT

Depremin meydana getirdiği toplam hasar Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından Mart 2023’te yapılan çalışmaya göre yaklaşık 2 trilyon TL olarak tahmin edilmektedir. Hasar tespit çalışmalarına göre acil yıkılacak, yıkık, ağır veya orta hasarlı tespit edilen 890 bin 861 bağımsız birimin 713 bin 704 adeti konuttur. 5,9 milyon adet bağımsız birimin yaklaşık 891 bin adetinin yıkılacak olması neredeyse toplam bağımsız birim stokunun 6/1’ine denk gelmektedir.

6 Şubat Depremleri Sonrası Sosyolojik Değişimler

Sat, 01 Feb 2025 0:42:00 GMT

6 Şubat depremleri sonucu yerlerini terk eden ve deprem göçmeni olarak adlandırılan insanlar, tekrar doğduğu, büyüdüğü, adeta kimliği ile kimlik kazandığı kentlerine geri dönmekte; sosyal, kültürel ve ekonomik hayatın bu alanlarda tekrar canlanması konusunda büyük çaba sarf etmektedirler. Çünkü Anadolu’nun birçok kenti gibi bu deprem alanlarındaki kentlerin her biri; tarihi dokusu, kültürel kökleri, gelenekleri, örfleri ve yaşam tarzlarıyla bambaşka bir profil çizmektedir.

6 Şubat Depremleri, Kriz Yönetimi - İletişimi ve Biz…

Sat, 01 Feb 2025 0:44:00 GMT

6 Şubat depremleri, hem yerel hem de uluslararası düzeyde kriz yönetimi, iletişimi, dezenformasyonla mücadele, doğru bilgi yayılması, dayanışma ve afetlere hazırlık konularında geleceğe dönük hazırlıklı olmak, önlemler geliştirmek açısından önemli dersler bırakmıştır. Bu felaket, Türkiye’nin deprem riski ile yüzleşmesini ve dayanıklılık stratejilerini yeniden gözden geçirmesini zorunlu hale getirmiştir. Elbette en önemli husus kriz zamanlarında iletişim sorunlarını aşmak konusunda kendisini belli etmiştir.

Deprem Gerçeğini Yeniden Hatırlamak

Sat, 01 Feb 2025 0:49:00 GMT

Ünlü düşünür ve siyasetçi Benjamin Franklin, “Hayatın en büyük trajedisi çok çabuk yaşlanmamız ama çok geç akıllanmamızdır.” der. Geç akıllanmanın maliyeti ise ne yazık ki çoklu krizlerle boğuştuğumuz bu yüzyılda, ülkeleri her geçen gün daha da ağır bedeller ödemeye sevk etmektedir. Her depremden sonra uzunca bir süre, gündemimizde deprem yer alacak, diyoruz. Ancak ne hikmetse deprem olgusu, deprem sonrası bir türlü ülke gündeminin en üst sırasında yer almıyor.

Soma’dan Kartalkaya’ya Faciaların İş Ahlakı Boyutu

Sat, 01 Feb 2025 0:47:00 GMT

Soma ve Kartalkaya faciaları sonrasında hatta hemen hemen her ölümlü olay sonrasında doğal olarak konunun “sorumluları” merkezi, tartışma konusu oluyor. “İkaz vermesin veya ötmesin diye, emniyet kemer tokası satılan bir ülkede” sorumluluk meselesinin kimde olduğunu tartışmak hayli zor bir durum. “Sorumluluk” dendiğinde hukuktan öte hatta önce, ahlak yönü göz ardı edilirse, benzer hukuki vakıaların olması kaçınılmaz.

Doğurganlığa Etki Eden Yeni Eğilim Sosyal Kısırlık

Sat, 01 Feb 2025 0:55:00 GMT

Küreselleşme, tüketim kültürü ve teknolojik gelişmeler gibi faktörlerin etkisiyle aile kurumu, geleneksel yapısını koruyabilmek için önemli zorluklarla karşı karşıyadır. Aile kurumunun karşı karşıya olduğu bu tehditler, nüfusun yaşlanması ve doğurganlık oranlarındaki düşüş gibi demografik değişimlerle birlikte düşünüldüğünde ailenin korunması, güçlendirilmesi, nüfusun sürdürülebilir ve verimli kılınabilmesi için geliştirilebilecek politikalar ve hizmetler çok daha elzem hale gelmektedir.

Algoritmik Hegemonya ve Dijital Çağda Türk Aile Yapısı

Sat, 01 Feb 2025 0:20:00 GMT

Günümüzde akıllı ev sistemleri, dijital asistanlar ve IoT cihazları ile birlikte evlerimiz, küresel şirketlerin veri toplama merkezlerine dönüşüyor. Yabancı menşeli akıllı ev cihazları (Amazon Alexa, Google Home vb.); aile içi konuşmalarımızı, yaşam alışkanlıklarımızı ve hatta çocuklarımızın gelişim süreçlerini kayıt altına alıyor. Örneğin, akıllı buzdolapları ailenin beslenme alışkanlıklarını, termostatlar ev halkının günlük rutinlerini, hatta akıllı televizyonlar aile üyelerinin izleme tercihlerini ve duygusal tepkilerini bile analiz edebiliyor.

İnsan ve Toplum Bilimleri Nedir?

Sat, 01 Feb 2025 0:12:00 GMT

İnsan ve toplum bilimleri, aynı şey değildir ve ikisinin de ortaya çıkış süreçleri ve amaçları farklıdır. İnsani bilimler, Orta Çağ üniversitelerinin beyefendi yetiştirme amacı doğrultusunda özellikle okuma ve bilgiye ulaşma becerileri ile sanat, edebiyat ve musiki gibi yüksek haz veren becerileri kazandırma arzusunun bir sonucu idi. İnsani bilimlerin temelini liberal arts dersleri oluşturur. Bu derslerden dil, edebiyat, güzel sanatlar ve müzik müstakil bir bilim dalı oldu. Felsefe de tüm bu bilim dallarının temel düzenleyicisi olarak kendine bir yer edindi.

Trump, Avrupa İçin İkinci Yalta Konferansı’nı mı Hazırlıyor?

Sat, 01 Feb 2025 0:02:00 GMT

Çin Devlet Başkanı Yardımcısı Zeng’in Trump’ın yemin törenine katılması, Elon Musk ve Başkan Yardımcısı Vance ile görüşmesi, ABD-Çin ilişkilerinde bir yakınlaşmaya işaret ediyor. Trump’ın Nixon’ın izinden giderek Çin ile başlatacağı yumuşama süreci, beraberinde Yalta Konferansı tarzında bir müzakere sürecini getirebilir. Böyle bir müzakere masasında, paylaşım listesinin en başında ise Amerikan askeri varlığının yarı yarıya azaltılmasının planlandığı Avrupa’nın yer alacağını tahmin etmek artık zor değil.

Trump’ın “Vahşi Batı” Tarzı Küresel Sistemi Zorlayacak

Sat, 01 Feb 2025 0:23:00 GMT

ABD'ye alternatif yeni bir süper gücün küresel düzeni yeniden hizalaması yakın vadede kolay gözükmüyor. Küresel değerlere yönelik umursamaz tutumu nedeniyle ABD de küresel düzeni yeniden hizalamaktan çok uzakta. Bu nedenle, tüm küresel sistem, Trump döneminde kendisini çok kutuplu ve çok parçalı bir düzene hazırlamak durumunda. Trump'ın ikinci dönemine yönelik ipuçları daha ilk haftadan kendisini gösterdi; Davos’ta verdiği mesajlar, uluslararası sistemin, çok kutuplu ve çok parçalı bir düzene koşar adım ilerlediğine işaret ediyor.

ABD’de Yeni Yönetimin Suriye Oyun Planı

Sat, 01 Feb 2025 0:38:00 GMT

ABD’nin Suriye politikasının nasıl olacağına dair ipuçlarını aramak için ABD-Suriye ilişkilerinin tarihine, Trump’ın ilk dönem politikalarına ve Trump’ın yeni kurduğu ekibin yaklaşımına bakmak gerekiyor. ABD’nin Suriye’deki rejim değişikliğine dair pozisyonu son derece önemli zira Esed döneminden beri devam eden yaptırımların bitirilmesi, yeni yönetimin uluslararası meşruiyet kazanması ve ülkenin yeniden inşa edilmesi açısından önemli olacak.

Trump 2.0, “Yerleşik Bürokrasiyle Mücadele” Niyetleri ve Girişimleri

Sat, 01 Feb 2025 0:41:00 GMT

Trump 2.0; göç, güvenlik ve hükümet operasyonlarını yeniden şekillendiren bir dizi başkanlık kararnamesinin imzalanmasıyla başladı. Bu hızlı adımlar, köklü bir değişimin habercisi. Trump, “derin devleti dağıtma” vaadiyle Washington’a dönerken, yeniden güçlenmiş bir başkanlık ile yerleşik bürokrasi arasında patlak veren çatışma, her zamankinden daha somut bir hal alıyor.

Trump 2.0 ve ABD-Körfez İlişkileri

Sat, 01 Feb 2025 0:56:00 GMT

Trump’ın ikinci başkanlık dönemi, ABD-Körfez ilişkilerinde çok boyutlu dinamikler barındırıyor. Körfez ülkeleri; İsrail’le normalleşme girişimleri, Batı Şeria’daki olası ilhak planları ve Gazze’deki krizlerin ortaya çıkardığı hassas dengede, Filistin meselesini göz ardı etmeden ABD ile stratejik ortaklığı sürdürmeyi hedefliyor. İran politikasında “maksimum baskı” yaklaşımının yeniden devreye girmesi riski ise Körfez için jeopolitik istikrarı tehdit ediyor.

Sudan Krizi: Askeri Çatışmalar, Bölgesel Müdahaleler ve Barış Arayışı

Sat, 01 Feb 2025 0:38:00 GMT

Türkiye’nin barış sürecinde aktif rol alması, Sudan’da kalıcı bir çözüm için umutları artırıyor. Ancak bu sürecin başarılı olabilmesi için bölgesel ve uluslararası iş birliklerinin güçlendirilmesi şart. Sudan’daki çatışmaların sona erdirilmesi ve insani krizin hafifletilmesi için uluslararası toplumun daha fazla çaba göstermesi gerekiyor. Aksi takdirde, etnik ve bölgesel çatışmaların derinleşerek ülkenin geleceğini tehdit etmeye devam etmesi kaçınılmaz olacak.

İran ve Rusya Arasında İmzalanan Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması’nın Analizi

Sat, 01 Feb 2025 0:42:00 GMT

İran-Rusya ilişkilerine bakıldığında son dönemde özellikle de Rusya-Ukrayna Savaşı’ndan bu giderek artan bir seyir izliyor. Diğer taraftan İran’ın devrim kodları doğrultusunda Batı veya Doğu bloklarından herhangi birine taraf olmaması öngörülürken son dönemlerde “Doğu’ya Bakış” sloganıyla Rusya ve Çin’e yakın politikalar izlediği görülüyor. Çin’le yapılan anlaşmalar ağırlıklı olarak ekonomik alanda, Rusya’yla olan anlaşmalar da ağırlıklı olarak askeri alanda gerçekleşmiştir.

Gazze’de Nihayet Ateşkes: Netanyahu Nasıl Karar Verdi?

Sat, 01 Feb 2025 0:33:00 GMT

Trump’ın Ortadoğu temsilcisi ile yaptığı görüşmeden Netanyahu ateşkes kararıyla çıktı. İkili arasında ne konuşulduğu bilinmese de Netanyahu, kendi hesabını yapmış olabilir. Koalisyon üyelerine kendisindeki değişimin sebebi olarak Trump’dan gelen baskıyı işaret edebilir; ki bu Netanyahu’nun daha önce de başvurduğu bir hamledir. Ayrıca siyasi kariyeri açısından rehineleri geri getirmedeki başarısızlığına dair tartışmalara bir nokta koymak istemiş olabilir; böylece yapılacak bir soruşturmadan kaçınmayı hesaplamış olabilir.

Sahel’de Jeopolitik Değişim ve Fransa’nın Batı Afrika’daki Konumu

Sat, 01 Feb 2025 0:40:00 GMT

İnsan hakları ve demokrasinin “beşiği” ve en büyük “savunucusu” olarak kendisini dünya siyasetine pazarlayan Fransa, kanlı sömürge tarihi ile artık yüzleşmek zorunda. On dokuzuncu asrın ikinci yarısından itibaren başta Sahel olmak üzere Batı Afrika’daki hakim güç olan Fransa, bu konumunu son beş yılda kaybetti. Askeri araçlarla gücünü muhafaza etmeye çalışan Paris’in girişimi, 2022’de büyük bir hüsran ile sonuçlandı. Fransız karşıtlığının yeni bir eğilim haline geldiği bölgede, bir uyanış süreci yaşanıyor.

Lübnan’da “Direniş” Hegemonyası Sonrası Dönem

Sat, 01 Feb 2025 0:52:00 GMT

Gazze ve Suriye merkezli son gelişmeler, Lübnan siyasetinde adeta Maruni oluşumların canlanışını beraberinde getirdi. Lübnan siyasetinde mezhepsel dengeler ve iktidar odakları oldukça belirleyici olduğu için yeni dönemin bu çerçeve üzerinden okunması elzem. Geleneksel Sünni etkideki son dönem zayıflığı, Şii “yükseliş”in kesintiye uğraması ve Dürzi aktörler arasındaki sorunlar, Maruni oluşumların uzlaşı çabaları ile birleşince Lübnan siyasetindeki 14 ve 8 Mart blokları arasında yapılanan iki kutuplu sistemi sonlandırdı.

Askersiz Savaş Çağı Başladı: Türkiye'nin Siber Kalkanı Güçlendiriliyor

Sat, 01 Feb 2025 0:12:00 GMT

Siber saldırılar artık sadece kurumları değil, ülkelerin ekonomilerini, kritik altyapılarını ve ulusal güvenliklerini hedef almaktadır. Tehditler hızla evrim geçirirken hiçbir ülke tam anlamıyla güvende değildir. Tam da bu yüzden Türkiye, siber savaş çağında güçlü bir duruş sergilemektedir. Cumhurbaşkanlığı'na doğrudan bağlı Siber Güvenlik Başkanlığı kurulması, ulusal güvenliği dijital dünyada da sağlamlaştırma hamlesi olarak okunmalıdır. Bahsi geçen adım, siber güvenliğin artık ulusal güvenliğin ayrılmaz bir parçası haline geldiğini göstermektedir.

Yeni Yarı İletken Politikası, Tekno-kutup Dünya ve Tam Bağımsız Türkiye

Sat, 01 Feb 2025 0:36:00 GMT

Biden yönetimi, ABD’de üretilen yapay zekâ teknolojilerinde kullanılan grafik işlem birimlerinin ihracatına yönelik önemli bir politika değişikliğini yürürlüğe koydu. Söz konusu yeni uygulamanın özellikle Çin’e yönelik bir kısıtlama olduğu yönünde değerlendirmeler bulunsa da bu kritik teknoloji donanımlarına ilişkin getirilen düzenlemelerin küresel yarı iletken tedarik zincirinde köklü bir dönüşüme yol açacağı açık.

İsrail Siyasetindeki Radikal Unsurların Yeni Dönemdeki Tesir Kapasitesi

Sat, 01 Feb 2025 0:05:00 GMT

İsrail toplumunun 7 Ekim 2023 sonrası reaksiyonunu ve ateşkesin bu denli gecikmesine yol açan toplumsal baskıyı etüt etmek için önemli bir barometre, ülke içindeki sağ/aşırı/uç akımların izledikleri rota olacaktır. Yanıtlanması gereken soruların başında da “İsrail sağının toplumsal tabanının ne denli geniş olduğu” olgusu geliyor. Yalnızca Ben-Gvir ya da Smotrich figürleri, toplumdaki katmanları analiz etmede yeterli kalmayacaktır.

Mısır'da Zor Zamanlar: Bölgesel Krizlerin Gölgesinde Ekonomik Açmazlar

Sat, 01 Feb 2025 0:16:00 GMT

Tüm girişimler ve dış desteklere rağmen Mısır, son iki yıldır ciddi bir ekonomik krizden geçiyor. Bu krizin en açık göstergeleri arasında Mısır cüneyhinin ABD doları karşısında tarihinin en düşük seviyelerini görmesi, Mısır merkez bankasındaki döviz rezervlerinin tüm çabalara rağmen kritik eşiğin üstüne bir türlü çıkamaması ve işsizlik sorununun artarak devam etmesi gösterilebilir.

Türkiye’de Elitist Siyasetin Bir Karşılığı Var mı?

Sat, 01 Feb 2025 0:09:00 GMT

Vatandaş – halk ayrımı, bir şekilde elit teorisine dayanmaktadır. Elitlerin kurguladığı Türkiye’deki çağdaşlaşma süreci, bu ayrımı meşrulaştırıcı bir yöntem izlemiştir. Hiçbir zaman halkın, kendisini yönetecek kadroları seçebilecek bir bilince sahip olduğuna inanmadılar. Bu nedenle, ülkenin uzun süre tek parti tarafından yönetilmesinde bir sakınca görmediler. Yönetici kadronun, yalnızca makbul gördükleri vatandaşlardan oluşmasına öncelik verdiler.

Dördüncü Yargı Reformu Strateji Belgesi

Sat, 01 Feb 2025 0:01:00 GMT

Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan dördüncü Strateji Belgesini öncekilerde olduğu gibi yine Cumhurbaşkanı Erdoğan açıkladı. Bizzat Cumhurbaşkanının açıklaması, belgenin sadece bir Adalet Bakanlığı belgesi olmadığını ve bütün bir yürütmenin/kabinenin bu belgenin arkasında olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Gerçekten de Belge incelendiğinde sadece Adalet Bakanlığı’nı ilgilendirmediğini, diğer birçok bakanlığı ve kurumu ilgilendiren faaliyetler öngörüldüğünü görmek mümkün.

Kriter'in Şubat Sayısı Çıktı!

Sat, 01 Feb 2025 0:28:00 GMT

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) bünyesinde hazırlanan Kriter Dergi'nin 98. sayısı yayında...