author | Kriter Dergi Aylık Siyaset Toplum ve Ekonomi Dergisi https://kriterdergi.com/ author TR authorAntonio Gramsci’nin pek çok siyasetçimizin diline pelesenk olan sözleri hiç olmadığı kadar güncel bir hale geldi: “Eski ölüyor ve yeni doğamıyor; bu ara dönemde çok çeşitli hastalıklı belirtiler ortaya çıkar.” Eski yapıların yeni olanlardan daha hızlı çözüldüğü anlarda, yeni el kitapları kaçınılmaz olarak ortaya çıkar. Bunlar tarafsız akademik çalışmalar değildir. Bunlar gelecek olanı şekillendirmek isteyenler için saha kılavuzlarıdır.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/sherman-kentten-palantire-cozulen-bir-dunya-duzeni-icin-yeni-kilavuzlarhttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/sherman-kentten-palantire-cozulen-bir-dunya-duzeni-icin-yeni-kilavuzlarFri, 01 May 2026 0:10:00 GMTauthorModern ordular artık bir bölgeyi savunmak ya da taarruz etmek için o bölgenin elektromanyetik spektrumuna hâkim olmak zorunda. Yabancı bir navigasyon sistemine bağımlı olmak, çatışma anında “tek hata noktası” riskini beraberinde getiriyor. Sinyal kesilebilir, sahte veriyle bütün bir filo veya İHA filosu yanlış koordinatlara gönderilebilir. Nihayetinde komuta kontrol bütünlüğü çöker. Bu nedenle Türkiye’nin bağımsız PNT mimarisi kurması, bunun orta vadede bölgesel, uzun vadede daha geniş kapsamlı uygun tabanlı navigasyon yeteneklerine evrilmesi ulusal güvenlik açısından hayati bir zorunluluk.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/sinyali-kesilen-savas-turkiyenin-savunmasindaki-stratejik-aciliyethttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/sinyali-kesilen-savas-turkiyenin-savunmasindaki-stratejik-aciliyetWed, 01 Apr 2026 0:05:00 GMTauthorİran ve Körfez yaklaşımları arasındaki ayrışma, Ortadoğu güvenliğinde yeni bir sürtünme hattı oluşturuyor. Basra Körfezi boyunca uzanan bu “Lantanid Yarığı”, devlet stratejisine ilişkin iki temelden uzlaşmaz felsefeyi temsil ediyor. Bir tarafta Tahran, mineral zenginliğini hayatta kalma ve özerklik çerçevesinden görüyor. Buna keskin bir tezatla diğer tarafta, Suudi Arabistan ve BAE öncülüğündeki Körfez monarşileri, küresel entegrasyon ve geleceğe dönük çeşitlendirme oyunu oynuyor.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/petrolden-periyodik-tabloya-nadir-toprak-elementleri-ve-ortadogunun-jeopolitik-yeniden-duzenlenisihttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/petrolden-periyodik-tabloya-nadir-toprak-elementleri-ve-ortadogunun-jeopolitik-yeniden-duzenlenisiSun, 01 Mar 2026 0:21:00 GMTauthorGeleneksel internet servis sağlayıcıları ve mobil ağlar kısıldığında ya da kesildiğinde toplumsal gösterilerin yaşam hattına dönüşen Starlink, rejim için doğrudan bir güvenlik problemi ve operasyonel bir hedef haline geldi. Zira Starlink, devletin tek kapıdan giriş kurgusunu bozan bir istisna vasfına ulaştı. Starlink kablolara, baz istasyonlarına, ulusal omurgaya bağlı değil. Bu yüzden, İran’ın Starlink’e karşı geliştirdiği refleksin polisiye olmanın ötesine geçtiğini, giderek elektronik harp karakteri kazandığını görüyoruz.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/tekno-politik-iranda-starlink-paradoksu-egemenlik-ozgurluk-ve-kaos-konusunda-bize-neler-ogretirhttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/tekno-politik-iranda-starlink-paradoksu-egemenlik-ozgurluk-ve-kaos-konusunda-bize-neler-ogretirSun, 01 Feb 2026 0:02:00 GMTauthor2026’ya ilerlerken, yeni dünyanın şekli netleşiyor. “Tarihin Sonu”ndan çıkıyor ve “Tekno-Politik Çağ”a giriyoruz. Küresel sistem iki farklı işletim sistemine ayrılıyor. Biri; standartları, tedarik zincirlerini ve güvenlik garantilerini paylaşan gelişmiş ülkeler ve stratejik ortaklardan oluşan, ABD liderliğindeki, yüksek güvenli bir ağ olan Pax Silica küresi. Diğeri ise Çin liderliğindeki; devlet seferberliği, sivil-askeri füzyon ve kapanan fırsat penceresine karşı bir kendi kendine yeterlilik dürtüsüyle ortaya konan alternatif küre. Bu iki küre arasındaki sürtüşme, önümüzdeki on yılı tanımlayacak.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/pax-silica-silikon-barisi-geldi-ama-miknatislar-hala-cinin-elinde-mihttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/pax-silica-silikon-barisi-geldi-ama-miknatislar-hala-cinin-elinde-miThu, 01 Jan 2026 0:38:00 GMTauthorManhattan Projesi büyük ölçüde kompartımantasyon sayesinde başarılı olmuştu. Bu durum, bir düğüm noktası ele geçirilse bile tüm projenin ifşa olmamasını sağlıyordu. Genesis Misyonu tam tersini, yani radikal bir merkezileşmeyi öneriyor. Eğer sofistike bir hasım veya içeriden ele geçirilmiş bir personel, bu platformun model ağırlıklarına veya eğitim verilerine erişirse, sadece bir bombanın planlarını çalmış olmayacak, Amerikan devletinin toplam bilimsel sezgisini de çalmış olacak.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/yapay-zek-ve-istihbarat-kiskacinda-genesis-paradoksu-abdnin-yeni-manhattan-projesi-neden-gizli-kalamazhttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/yapay-zek-ve-istihbarat-kiskacinda-genesis-paradoksu-abdnin-yeni-manhattan-projesi-neden-gizli-kalamazMon, 01 Dec 2025 0:50:00 GMTauthorEylül ayı içinde, yeni bir tekno-politik ittifak mimarisinin akisleri olarak okunabilecek iki önemli olay oldu. ABD Başkanı Trump’ın İngiltere Başbakanı Starmer ile imzaladığı 350 milyar dolarlık “Teknolojik Refah Anlaşması” ve Musk’ın Londra’da düzenlenen aşırı sağcı “Unite the Kingdom” mitingine video bağlantısıyla katılarak yaptığı “şiddet geliyor” uyarısı. İlk bakışta birbirinden kopuk gibi görünen bu gelişmeler, aslında Anglosfer içindeki bir tür dijital pazarlığın farklı yansımaları olarak değerlendirilmeli.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/anglosfer-tekno-politik-ittifaki-mihttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/anglosfer-tekno-politik-ittifaki-miWed, 01 Oct 2025 0:21:00 GMTauthorSonbahar Kalkanı istihbarat operasyonu Avustralya’nın jeopolitik konumunu doğrudan ilgilendiren daha geniş bir rekabetin parçası olarak okunmalı. Özellikle AUKUS ittifakı çerçevesinde Avustralya, ABD ve Birleşik Krallık ile birlikte Çin’in bölgedeki yükselişine karşı koymayı amaçlıyor. AUKUS’un yalnızca denizaltı teknolojileriyle sınırlı kalmayan gündemi; yapay zekâ, kuantum bilişim ve siber savunma gibi alanlara da uzanıyor. Bu bağlamda yaşanan her casusluk olayı, Avustralya kamuoyuna ve müttefiklerine ittifakın gerekçesini hatırlatan bir kanıt işlevi görüyor.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/istihbarat-ve-casusluk-golgesinde-buyuk-guc-mucadelesi-avustralya-cin-arasinda-guvensizlik-acigihttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/istihbarat-ve-casusluk-golgesinde-buyuk-guc-mucadelesi-avustralya-cin-arasinda-guvensizlik-acigiMon, 01 Sep 2025 0:33:00 GMTauthorTrump ikinci döneminin ilk gününde Project Stargate’i duyurdu: SoftBank, Oracle, OpenAI ve MGX ortaklığında, dört yılda 500 milyar dolar yatırımla 20 hiper ölçekli veri merkezi inşa edilmesi planlandı. Amacı ise ABD’nin yapay zekâ işlem gücünü “dünya rekoru” seviyesine çıkarmak ve Çin’in hızlı yükselişine karşı “sayısal caydırıcılık” meydana getirmek olarak açıklandı. İlk on kampüsün Teksas Abilene’de yükselmeye başlaması, projenin siyasi şovdan ibaret olmadığına işaret ediyor.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/star-warstan-starlink-ve-stargatee-istihbarat-ve-savunma-alaninda-amerikan-mega-projelerihttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/star-warstan-starlink-ve-stargatee-istihbarat-ve-savunma-alaninda-amerikan-mega-projeleriThu, 01 May 2025 0:33:00 GMTauthorTrump yönetiminin Kanada’yı Beş Göz’den çıkarma fikrini ortaya atması, Ukrayna’ya yönelik istihbarat paylaşımını kısa süreli de olsa askıya alması ve ABD’nin Rusya’ya karşı izlediği “ılımlı” politika; müttefikler arasında güven erozyonuna yol açtı. ABD’nin ittifak içinde bilgi akışını keyfi şekilde kontrol edebileceği endişesi, Beş Göz üyelerini alternatif arayışlara itebilir. Yaşanan gerilimler, yalnızca ittifakın geleceğini değil, küresel güvenlik mimarisinin istikrarını da tehdit ediyor.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/bir-istihbarat-ittifakinin-gelecegi-bes-goz-sehla-mi-oluyorhttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/bir-istihbarat-ittifakinin-gelecegi-bes-goz-sehla-mi-oluyorTue, 01 Apr 2025 0:38:00 GMTauthorTrump 2.0; göç, güvenlik ve hükümet operasyonlarını yeniden şekillendiren bir dizi başkanlık kararnamesinin imzalanmasıyla başladı. Bu hızlı adımlar, köklü bir değişimin habercisi. Trump, “derin devleti dağıtma” vaadiyle Washington’a dönerken, yeniden güçlenmiş bir başkanlık ile yerleşik bürokrasi arasında patlak veren çatışma, her zamankinden daha somut bir hal alıyor.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/trump-20-yerlesik-burokrasiyle-mucadele-niyetleri-ve-girisimlerihttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/trump-20-yerlesik-burokrasiyle-mucadele-niyetleri-ve-girisimleriSat, 01 Feb 2025 0:41:00 GMTauthorSilikon Vadisi öncülerinin kilit danışmanlık pozisyonlarına atanması veya zemin kazanması, ABD yönetiminde sarsıcı bir değişimi temsil ediyor. Bu figürler, federal karar alma süreçlerine girişim sermayesi mantığını getirerek yenilik ve verimliliği, geleneklerin önüne koyuyor. Uzun süredir özel sektör ile askeri-sanayi kompleksi arasındaki yakın bağları savunan Thiel’in etkisi oldukça belirgin. Onun finansal koruması altında yetişen ve artık seçilmiş Başkan Yardımcısı olan JD Vance, bu teknokratik anlayışın somut bir örneği.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/teknokratlarin-yukselisi-yapay-zek-ulusal-guvenlik-ve-trump-20-doneminde-abd-savunmasinin-gelecegihttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/teknokratlarin-yukselisi-yapay-zek-ulusal-guvenlik-ve-trump-20-doneminde-abd-savunmasinin-gelecegiWed, 01 Jan 2025 0:05:00 GMTauthorElon Musk’ın seçim sürecinde desteğini esirgemediği Trump’ın A takımında yer alması, hükümet süreçlerini iyileştirme durumundan daha farklı bir okumayı gerektiriyor. Yeni yönetimde ne kadar güçlü olacağına yönelik soru işaretleri devam ederken, hükümetteki pozisyonu, şahsi hedeflerini ilerletmek için bir katalizör olma potansiyelini taşıyor.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/musk-trumpin-kabinesinde-yeni-abd-yonetiminin-teknolojik-kodlarihttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/musk-trumpin-kabinesinde-yeni-abd-yonetiminin-teknolojik-kodlariSun, 01 Dec 2024 0:04:00 GMTauthorQUAD, artık sadece bir diplomatik ittifak değil, küresel tekno-politik rekabetin merkezinde Çin’e karşı oluşturulan stratejik bir cephe haline geliyor. 2024 QUAD Liderler Zirvesi, yapay zekâdan 5G’ye, deniz altı kablolarından dijital altyapıya kadar birçok alanda, teknoloji üzerinden şekillenen bu yeni güç mücadelesinin nasıl derinleştiğini gösteriyor.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/tekno-politik-rekabette-quad-cephesi-2024-liderler-zirvesinin-soylediklerihttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/tekno-politik-rekabette-quad-cephesi-2024-liderler-zirvesinin-soyledikleriFri, 01 Nov 2024 0:24:00 GMTauthorBugün maliyeti oldukça düşük bilgisayar ve yazılım programlarıyla inovasyon yarışında ön plana geçebilmek mümkün. Geriye tek bir ihtiyaç kalıyor: YZ çağında geçerli bir pozisyonu yakalayabilmek için bütünlüklü kurumsal bir çerçeve. Bu noktada Türkiye’nin ulusal yapay zekâ stratejisi ve dış politikada YZ vizyonu önemli bir gereklilik olarak öne çıkıyor.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/turkiyenin-yapay-zek-destekli-diplomasi-vizyonu-neredeyiz-ve-strateji-belgeleri-neler-soyluyorhttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/turkiyenin-yapay-zek-destekli-diplomasi-vizyonu-neredeyiz-ve-strateji-belgeleri-neler-soyluyorSun, 01 Sep 2024 0:49:00 GMTauthor7 Ekim saldırısı tarihi açıdan oldukça anlamlı bir günü sembolize ediyordu. Bundan tam 50 yıl önce Yom Kippur savaşında gerçekleşen Mısır ve Suriye ordularının sürpriz atağı, iki sürpriz arasında analoji kurulmasına sebep oldu. Üstlere aktarılan istihbari verilerin yorumlanmasındaki yanlış değerlendirmelerin sonucu da İsrail için harekat yenilgisi anlamına gelmişti.https://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/israil-istihbarat-zafiyeti-ve-7-ekim-vakasi-surpriz-teorisi-acisindan-bir-incelemehttps://kriterdergi.com/author/alp-cenk-arslan/israil-istihbarat-zafiyeti-ve-7-ekim-vakasi-surpriz-teorisi-acisindan-bir-incelemeThu, 01 Feb 2024 0:51:00 GMT