author | Kriter Dergi Aylık Siyaset Toplum ve Ekonomi Dergisi https://kriterdergi.com/ author TR authorYapay zekâ ekosistemindeki tahakküm, salt bir pazar payı rekabetinden ibaret olmayıp; kimin bilgisinin meşru kabul edileceği, kimin kültürünün modelleneceği ve gündelik yaşam verisinin nasıl ticari bir ürüne dönüştürüleceği ile ilgili epistemolojik, etik ve politik bir güç mücadelesidir. Teknolojinin ortak bilgi paylaşımına yol açacağı hayal ediliyorsa, her şeyden önce insanların sistem tarafından mülksüzleştirilmediğinden emin olunması gerekmektedir. Günümüzdeki tablo ise sistemik mülksüzleştirmenin yepyeni araçlarla devam ettiğini şüpheye mahal bırakmayacak şekilde göstermektedir.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/dijital-cagin-emperyalist-gucu-veri-somurgeciligi-ve-yapay-zekhttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/dijital-cagin-emperyalist-gucu-veri-somurgeciligi-ve-yapay-zekMon, 01 Jun 2026 0:37:00 GMTauthorSon sızıntılar ve otonom siber silahların yükselişiyle ortaya çıkan gerçek çok açık: Büyük teknoloji şirketleri ve teknoloji ihracatçısı devletler, kamuoyu üzerinde algı inşa ederken dünyayı bir test alanı olarak kullanıyorlar ve bu paradigma değiştirici teknolojiyi agresif bir şekilde tekelleştiriyorlar. Zira hassaten dev teknoloji firmaları, gölgelerde yapay zekâ pastasının gücüyle ziyafet çekerken, kitlelerin basit algoritmalarla oynamasına göz yumarak bilişsel dayanıklılığımızı yavaş yavaş aşındırmaktan son derece memnunlar.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/yapay-zekda-demokrasi-masali-teknoloji-devlerinin-politikasi-ve-dijital-feodalitehttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/yapay-zekda-demokrasi-masali-teknoloji-devlerinin-politikasi-ve-dijital-feodaliteFri, 01 May 2026 0:44:00 GMTauthorAnalistler, yalnızca yapay zekâ altyapı yatırımları için dünya genelinde yaklaşık 1 trilyon dolarlık bir harcama taahhüdü oluştuğunu, bunun finansman yükünün ise sürdürülebilir olmadığını vurguluyor. Yüksek borçlanma, düşük kârlılık ve belirsiz talep, sektörde ciddi bir kırılganlık hazırlıyor. Tam da bu noktada, “yapay zekâ bir balon mu?” sorusu yüksek sesle sorulmaya başlandı. İlginç olan, bu sorunun yalnızca eleştirmenlerden değil, sektörün içinden de gelmesi.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/yapay-zek-devrimi-mi-yapay-zek-balonu-muhttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/yapay-zek-devrimi-mi-yapay-zek-balonu-muSun, 01 Feb 2026 0:40:00 GMTauthorBugün endüstriyel çevrelerde Büyük Donanım Ayrışması olarak tanımlanan bu süreç, sadece basit bir arz talep dengesizliği değil, bilişim dünyasının temellerinin yeniden atıldığı bir dönüm noktasını temsil ediyor. Bu ayrışmanın bir tarafında yapay zekâ sektörünün doyumsuz sermaye harcamaları ve yüksek performanslı bilgi işlem kapasitesine olan devasa açlığı yer alırken, diğer tarafında geleneksel tüketici elektroniği pazarının kaynak yetersizliği ile karşı karşıya kalması bulunuyor.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/yapay-zeka-kiskacinda-kuresel-tuketici-elektronigi-piyasasihttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/yapay-zeka-kiskacinda-kuresel-tuketici-elektronigi-piyasasiThu, 01 Jan 2026 0:09:00 GMTauthorBir makalenin literatür taramasını bir yapay zekâ aracı, veri analizini bir başkası, metin redaksiyonunu ise bir diğeri yaptığında, insan araştırmacının rolü kurucu yazardan küratör veya editör konumuna evrilmektedir. Bu dönüşüm, sadece verimlilikle açıklanamayacak kadar derin felsefi soruları da beraberinde getirmektedir. Eğer fikri; yapay zekâ buluyor, veriyi o işliyor ve makaleyi o yazıyorsa, insan bu denklemin neresindedir?https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/bilim-dunyasinin-yapay-zek-ile-imtihanihttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/bilim-dunyasinin-yapay-zek-ile-imtihaniMon, 01 Dec 2025 0:10:00 GMTauthorArka kapı, en temel tanımıyla, bir sisteme normal güvenlik denetimlerini atlayarak gizli erişim sağlamak için tasarlanmış bir yöntemdir. Kasıtlı olarak yerleştirilen bu mekanizmalar, ilk güvenlik açıkları kapatılsa bile kalıcı ve ayrıcalıklı bir erişim sunma amacı taşır. Devlet destekli casusluk faaliyetlerinde arka kapılar; yazılım, donanım ve kriptografik olmak üzere üç ana kategoriye ayrılabilir. Yazılım tabanlı arka kapılar yaygın ve tespiti nispeten daha kolayken, asıl büyük tehdidi donanım ve kriptografik arka kapılar oluşturmaktadır.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/ulkelerin-siber-casusluk-cabalari-ve-donanimlardaki-arka-kapilarhttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/ulkelerin-siber-casusluk-cabalari-ve-donanimlardaki-arka-kapilarWed, 01 Oct 2025 0:46:00 GMTauthorBüyük dil modellerinin ciddi güvenlik açıkları barındırması ve zekice yöntemlerle kolayca kandırılabilmesi, bu teknolojilere karşı yaklaşımımızda köklü bir paradigma değişimini zorunlu kılıyor. Mevcut durumda teknoloji şirketleri, bu modelleri bir an önce piyasaya sürme ve ticarileştirme yarışına girmişken, etik ve güvenlik testlerini çoğu zaman birer formalite olarak görüyorlar. Ancak karşı karşıya olduğumuz riskler, basit bir yazılım güncellemesiyle giderilebilecek türden değiller.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/yapay-saftirik-zek-buyuk-dil-modellerini-kandirmak-mumkun-muhttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/yapay-saftirik-zek-buyuk-dil-modellerini-kandirmak-mumkun-muMon, 01 Sep 2025 0:14:00 GMTauthorEn endişe verici senaryo, "zekâ patlaması" olarak adlandırılan, süper yapay zekâ ASI'nın kısa bir süre içinde insan kavrayışının çok ötesine geçebileceği olasılığıdır. Bu senaryoda, ASI'nın zekâsı ve yetenekleri; insanlar tepki verme, uyum sağlama veya müdahale etme şansı bulamadan, çok kısa bir süre içinde -belki günler, saatler veya hatta saniyeler içinde- insan kavrayışının çok ötesine geçebilecektir.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/insanligin-varolus-sinavi-super-yapay-zekhttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/insanligin-varolus-sinavi-super-yapay-zekSun, 01 Jun 2025 0:00:00 GMTauthorÜç ila beş yıl içinde "Genel Yapay Zekâ" (AGI) olarak adlandırılan sistemlerin ortaya çıkacağı tahmin ediliyor. AGI; en zeki matematikçi, fizikçi, sanatçı, yazar ve düşünür kadar akıllı sistemler anlamına geliyor. Önümüzdeki bir yıl içinde bilgisayar programcılarının büyük çoğunluğunun ve üst düzey matematikçilerin yerini yapay zekâ sistemlerinin alacağı öngörülüyor. Görünen o ki, yapay zekânın gelişim hızı katlanarak artacak ve yakın gelecekte de öngörülemeyen sonuçlara yol açabilecek.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/kacinilmaz-donusumde-yeni-perde-yapay-genel-zek-agi-ve-otesihttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/kacinilmaz-donusumde-yeni-perde-yapay-genel-zek-agi-ve-otesiThu, 01 May 2025 0:13:00 GMTauthorGünümüzde akıllı ev sistemleri, dijital asistanlar ve IoT cihazları ile birlikte evlerimiz, küresel şirketlerin veri toplama merkezlerine dönüşüyor. Yabancı menşeli akıllı ev cihazları (Amazon Alexa, Google Home vb.); aile içi konuşmalarımızı, yaşam alışkanlıklarımızı ve hatta çocuklarımızın gelişim süreçlerini kayıt altına alıyor. Örneğin, akıllı buzdolapları ailenin beslenme alışkanlıklarını, termostatlar ev halkının günlük rutinlerini, hatta akıllı televizyonlar aile üyelerinin izleme tercihlerini ve duygusal tepkilerini bile analiz edebiliyor.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/algoritmik-hegemonya-ve-dijital-cagda-turk-aile-yapisihttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/algoritmik-hegemonya-ve-dijital-cagda-turk-aile-yapisiSat, 01 Feb 2025 0:20:00 GMTauthorYapay zekâ eğitiminin temel amacı, sadece mevcut teknolojileri kullanabilen değil, aynı zamanda yeni çözümler geliştirebilen, etik değerlere sahip ve toplumsal sorumluluklarının bilincinde olan bireyler yetiştirmek olmalıdır. Çünkü etik değerler, teknolojinin toplumsal fayda oluşturmasını sağlar ve olası zararları minimize eder.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/yapay-zek-egitimi-nasil-olmamali-yanlislar-ve-dogrularhttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/yapay-zek-egitimi-nasil-olmamali-yanlislar-ve-dogrularWed, 01 Jan 2025 0:21:00 GMTauthorYapay zekâ teknolojilerinin çevre üzerindeki etkisi, tıpkı sanayi devriminin başlangıcında olduğu gibi, bir dönüm noktasında bulunduğumuzu gösteriyor. Elimizdeki veriler, bu teknolojilerin çift yönlü etkisini açıkça ortaya koyuyor: Bir yandan iklim değişikliğiyle mücadelede, biyoçeşitliliğin korunmasında ve kaynak verimliliğinin artırılmasında çığır açıcı çözümler sunarken, diğer yandan önemli miktarda enerji tüketimi ve karbon emisyonuna neden oluyor.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/iki-ucu-keskin-kilic-yapay-zek-cevre-krizinin-cozumu-mu-parcasi-mihttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/iki-ucu-keskin-kilic-yapay-zek-cevre-krizinin-cozumu-mu-parcasi-miSun, 01 Dec 2024 0:30:00 GMTauthorGeçtiğimiz yüzyılda nükleer silahlar ve uzay yarışı nasıl süper güçler arasındaki rekabeti şekillendirdi ise bugün de yapay zekâ ve ilişkili teknolojiler benzer bir rol oynuyor. Yapay zekânın; ekonomik büyüme, askeri üstünlük ve toplumsal dönüşüm üzerindeki potansiyel etkileri, bu alandaki liderliğin küresel hegemonya için kritik olduğunu gösteriyor.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/yeni-yuzyilin-soguk-savasi-abd-cin-arasindaki-yapay-zek-temelli-teknopolitik-rekabethttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/yeni-yuzyilin-soguk-savasi-abd-cin-arasindaki-yapay-zek-temelli-teknopolitik-rekabetTue, 01 Oct 2024 0:08:00 GMTauthorHİT-30 programı, Türkiye'nin 2030’a kadar yüksek teknoloji üretiminde küresel bir merkez olma hedefini gerçekleştirmeye yönelik stratejik bir hamle niteliğinde. Program kapsamında, yüksek öncelikli teknoloji alanlarında özel nitelikli projelere 30 milyar dolar değerinde kapsamlı destek ve teşvik sağlanması öngörülüyor. Bu, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük ölçekli teşvik programı olarak da kayıtlara geçti.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/turkiye-yuzyilinin-yeni-teknoloji-atilimi-yuksek-teknoloji-yatirim-programi-hit-30https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/turkiye-yuzyilinin-yeni-teknoloji-atilimi-yuksek-teknoloji-yatirim-programi-hit-30Sun, 01 Sep 2024 0:29:00 GMTauthorHalihazırda küresel çapta yaygın olarak kullanılan belli başlı yapay zekâ ve özellikle büyük dil modellerinin zaman zaman sorgulara verdikleri yanıtların, farklı kültürel ve dilsel bağlamlarda çeşitli sorunlara neden olduğu görülüyor. Örneğin, Türkiye'ye özel bir soru setiyle GPT'nin karşısına çıktığınızda size ABD'deki olayları örnekleyerek anlatabiliyor. Dolayısıyla, ABD kültürü haricindeki diğer kültürlere özgü nüanslar ve anlamlar göz ardı edilebiliyor.https://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/buyuk-dil-modellerinin-kureselligi-sorgulanmalidirhttps://kriterdergi.com/author/fatih-sinan-esen/buyuk-dil-modellerinin-kureselligi-sorgulanmalidirMon, 01 Jul 2024 0:12:00 GMT