author | Kriter Dergi Aylık Siyaset Toplum ve Ekonomi Dergisi https://kriterdergi.com/ author TR authorİran, Hürmüz kozunu gelecekteki muhtemel ABD/İsrail saldırılarına karşı bir caydırıcılık unsuru olarak formüle edip hukukileştirmeye/kurumsallaştırmaya çalışsa da bunun caydırıcılık mantığının ötesine uzanan bir yeni bölgesel jeopolitik tasavvurun kaldıracı olarak dizayn edildiğini anlamak zor değil. Zira Hürmüz’ü kontrol eden, Körfez’i de kontrol eder. Bu durum, gemilerden geçiş ücreti almak gibi ekonomik ya da salt caydırıcılık üretmek gibi güvenlik sebepleriyle izah edilemez.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/ateskesteki-savas-iran-abd-arasinda-yeni-denge-arayisihttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/ateskesteki-savas-iran-abd-arasinda-yeni-denge-arayisiMon, 01 Jun 2026 0:51:00 GMTauthorSavaşın ilk günlerinde ortaya çıkan tablo, ABD ve İsrail’in başlangıçta öngördüğünden daha dirençli bir İran askeri ve siyasi tepkisine işaret ederken, çatışmanın hızlı ve belirleyici bir operasyon olmaktan ziyade daha uzun ve çok katmanlı bir savaşa evrilebileceğine dair güçlü sinyaller verdi. Şu aşamada ABD’nin askeri kayıpları sınırlı görünse de çatışmanın derinleşmesi halinde beklenmedik ölçekte kayıpların ortaya çıkması ihtimali göz ardı edilemez. Özellikle bir kara harekâtı seçeneğinin gündeme gelmesi durumunda kayıpların dramatik biçimde artması ve bunun Amerikan iç siyasetinde ciddi bir kırılma oluşturması mümkündür.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/yanlis-hesap-tahrandan-donerhttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/yanlis-hesap-tahrandan-donerSun, 01 Mar 2026 0:41:00 GMTauthor27 Eylül’de Rusya ve Çin’in BM Güvenlik Konseyi’ne sundukları, tetik mekanizmasının uygulanmasının altı aylığına ertelenmesi yönündeki kararın reddedilmesi üzerine İran’a yönelik KOEP öncesi BM yaptırımları yeniden devreye girdi. Alınan karar, tarafların on yılı aşkın süredir sürdürdükleri diplomatik çabaları boşa çıkardı. 2015 öncesi yaptırımların yeniden yürürlüğe konulması öngörülüyor. Bununla birlikte, söz konusu adımın İran ekonomisi üzerinde kayda değer bir etkisinin olması beklenmiyor. Zira anlaşma, 2018’de ABD’nin anlaşmadan çekilmesinden bu yana fiilen zaten işlevsiz durumda.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/nukleer-anlasmanin-dogumu-zayiflamasi-ve-olumu-2015-2025https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/nukleer-anlasmanin-dogumu-zayiflamasi-ve-olumu-2015-2025Wed, 01 Oct 2025 0:28:00 GMTauthorKriter'in 100. sayısına özel içerikler...https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/kriter-hikayemhttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/kriter-hikayemTue, 01 Apr 2025 0:32:00 GMTauthorKalkınma Yolu Projesinin detaylarını ve kazanımlarını açıklayan Uraloğlu; hızlı tren hatları, hava yolu gelişmeleri, deniz yolu rotaları gibi çalışmaları Kriter okuyucuları için açıkladı. Yoğun programında bizlere vakit ayırdığı için kendilerine teşekkür ediyoruz.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/ulastirma-ve-altyapi-bakani-abdulkadir-uraloglu-turkiyenin-yeni-yuzu-ve-vizyonuyla-ulasim-aglarini-zenginlestirmek-ve-kaliteyi-artirmak-en-temel-hedefimizhttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/ulastirma-ve-altyapi-bakani-abdulkadir-uraloglu-turkiyenin-yeni-yuzu-ve-vizyonuyla-ulasim-aglarini-zenginlestirmek-ve-kaliteyi-artirmak-en-temel-hedefimizSat, 01 Mar 2025 0:01:00 GMTauthorUzun soluklu seçim atmosferiyle beraber 2024 yerel seçimleri için son düzlüğe girildi. Adaylar netleştikçe söylemler arttı, iddialar yükseldi. Kriter olarak 31 Mart’ta gerçekleştirilecek seçimleri, parti ve aday denklemlerini, konunun uzmanları olan Star Gazetesi yazarı ve akademisyen Halime Kökçe, Sabah Gazetesi Ankara Temsilcisi Okan Müderrisoğlu ve SETA Siyaset Araştırmaları Direktörü Nebi Miş ile konuştuk.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/sonucu-hem-partiler-hem-aktorler-acisindan-katman-katman-analiz-edilecek-bir-secime-gidiyoruzhttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/sonucu-hem-partiler-hem-aktorler-acisindan-katman-katman-analiz-edilecek-bir-secime-gidiyoruzFri, 01 Mar 2024 0:26:00 GMTauthorOryantalistler bu coğrafyayı, her zaman Avrupa’nın çok eskiden geride bıraktığı mezhep çatışmaları ve kabile savaşları gibi arkaik örüntülerle tanımladılar. Çünkü bu onlara müdahale hakkı ve işledikleri suçlardan arınma fırsatı sağladı. Bölgeyi primordial bağların belirlediği kan davaları üzerinden tanımlamak, dış aktörler için bulunmaz bir nimetti. Perde arkasında suçlu olarak işaret edilmeden rahatça bölgeyi dizayn ettiler. Bu anlayışın yaygınlık kazanması ve yerel nüfus tarafından içselleştirilmesi ise sadece sahada değil zihinler üzerinde kazandıkları hakimiyeti de gözler önüne seriyor.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/populer-kultur-uzerinden-irana-bakmak-kizil-goncalar-dizisi-ornegihttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/populer-kultur-uzerinden-irana-bakmak-kizil-goncalar-dizisi-ornegiThu, 15 Feb 2024 12:42:00 GMTauthorUzun bir süredir ABD’yi bölgeden çıkartma hedefi bulunan İran için son gelişmeler elverişli bir fırsat sunuyor. Öte yandan ABD de hem bölgede konuşlandırdığı savaş gemileri hem de İsrail için kesenin ağzını sonuna kadar açmasıyla bölgede bir süre daha kalmak istediğinin sinyallerini verdi; fakat hem Ukrayna hem de Filistin’de iki ayrı savaşı nasıl yürüteceği sorusunun cevabı belirsiz.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iranin-bolgesel-ve-kuresel-siyasetinde-filistinhttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iranin-bolgesel-ve-kuresel-siyasetinde-filistinWed, 01 Nov 2023 0:44:00 GMTauthorİran’ın ideolojik bir devlet olduğu iddia edilse de dış politikada oldukça realist ve pragmatist davrandığını bu ülkeyi yakından takip edenler iyi bilirler. “Doğuya Bakış” ismi verilen ve Reisi döneminde uygulamaya konulan strateji uyarınca Rusya ve Çin ile sağlanan yakınlaşmanın, ABD’nin baskılarına karşı bir denge üretme çabasının mahsulü olduğu ortadadır.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iranin-dis-politikada-denge-arayisihttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iranin-dis-politikada-denge-arayisiSun, 01 Oct 2023 0:01:00 GMTauthor2022’ye girilirken İran dış siyasetinde belirleyici olan önemli gündem maddeleri bulunuyordu. Bu gündemin büyük oranda 2023’e devrettiğini söylemek mümkün. 2022, İran için dış siyasetteki fırsatlar ve krizlerin nihai çözüme ulaşmayıp olumlu/olumsuz etkileri bakımından değişkenlik arz eden bir görünümle sürdürüldüğü bir yıl oldu.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iran-dis-siyasetinin-yillik-bilancosuhttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iran-dis-siyasetinin-yillik-bilancosuSun, 01 Jan 2023 0:07:00 GMTauthorSon protestolarda, 2018 ve 2019 protestolarından farklı olarak rejim değişikliği yanlısı tonların hakim olduğu görülüyor. “Diktatöre Ölüm” ve “İslam Cumhuriyetine Hayır” sloganları, Humeyni ve Hamaney posterleriyle birlikte kimi yerlerde İran bayrağının da ateşe verilmesi, protestocuların, sistemin kendisiyle çok ciddi problemleri olduğuna işaret ediyor.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iran-protestolarla-sarsiliyor-yeni-bir-devrim-mihttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iran-protestolarla-sarsiliyor-yeni-bir-devrim-miTue, 01 Nov 2022 0:44:00 GMTauthorİran, ağır yaptırımlardan kurtulmak ve ekonomisinin ana kaynağı olan petrolü serbestçe satabilmek için ABD başta olmak üzere büyük güçlerle bir anlaşma peşinde. İran’ın nükleer silah elde etmesinden tedirgin olan ABD de bunu engelleyebilmek adına İran ile masaya oturmayı kabul etti. AB ise meseleye enerji kaynaklarını çeşitlendirme penceresinden bakıyor.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/cozulemeyen-dugum-nukleer-anlasmahttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/cozulemeyen-dugum-nukleer-anlasmaThu, 01 Sep 2022 0:14:00 GMTauthorRusya’nın Ukrayna’ya konsantre olması, İran’ın fırsattan istifade Suriye’de daha fazla güç devşirme ve daha fazla alanı kontrol etme stratejisi gütmesini gündeme getirdi. Bu plan, kağıt üzerinde gerçekleştirilebilir dursa da aslında Tahran’ın söz konusu hırslı girişiminin önünde dört temel engel bulunuyor.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/rusya-ukrayna-savasi-golgesinde-iranin-suriye-siyasetihttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/rusya-ukrayna-savasi-golgesinde-iranin-suriye-siyasetiFri, 01 Jul 2022 0:29:00 GMTauthorKanıtlanmış petrol rezervleri bakımından dünyada 4. sırada olan İran, yaptırımlar öncesinde günde 4 milyon varil civarı petrol üretmekteydi. 2,2 milyon varili dış piyasaya ihraç edilen petrolün kalan kısmı ise ülkede tüketiliyordu. 2018’de uygulanmaya başlanan yaptırımlar ile İran’ın hem üretim hem de ihracatı dramatik ölçüde azaldı.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iranin-enerji-siyasetihttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iranin-enerji-siyasetiSun, 01 May 2022 0:44:00 GMTauthorHem ABD ve NATO ile olan çatışmacı pozisyonu hem de Rusya ile olan “ittifakı” dikkate alındığında Tahran yönetimi, patlak veren savaştan dolayı NATO’yu suçlamakta tereddüt etmedi. Savaş karşıtı retoriğin ve diplomasiye davetin süslediği İran’ın resmi açıklamalarının özü dikkatle incelendiğinde, İran’ın Rus saldırganlığını sorunsallaştırmayarak tarafını açıkça belli ettiği anlaşılıyor.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/ukrayna-isgalinde-iranin-pozisyonunu-okumakhttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/ukrayna-isgalinde-iranin-pozisyonunu-okumakFri, 01 Apr 2022 0:41:00 GMTauthorŞah döneminden bu yana İran, Afrika’yı çeşitli saikler uyarınca önemli bir dış politika uygulama alanı olarak telakki etmiştir. Her dönemde farklı bir hedef ve motivasyon doğrultusunda Afrika’ya açılmaya çalışan İran’ın Afrika siyasetinin değişmeyen tek niteliği, ekonomik getiri odaklı olmaktan ziyade ideolojik ve siyasi oluşudur.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iranin-afrika-siyasetihttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iranin-afrika-siyasetiWed, 01 Dec 2021 0:43:00 GMTauthorİdeolojik olarak Taliban ile ciddi bir kan uyuşmazlığı bulunan İran, son dönemlerde mezkur örgüte yaklaşımında şaşırtıcı bir “U dönüşü” sergilemiş durumda. Bölgenin yeni politik gerçekliği uyarınca İran’ın da kendi pozisyonunu yeniden uyarlaması şaşırtıcı değil aslında. Ancak İran ve Taliban arasındaki geçmiş dikkate alındığında, meseleyi takip eden uzmanlar açısından sürpriz gelişmelerin yaşandığı da bir gerçek.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iranin-afganistan-siyasetihttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iranin-afganistan-siyasetiWed, 01 Sep 2021 0:09:00 GMTauthorReisi’nin cumhurbaşkanlığıyla birlikte Hamaney, ilk kez üç kuvvet üzerinde de yani yasama, yürütme ve yargıda yüksek oranda kontrole kavuşmuş oldu. Bundan sonraki aşamada ekonomi, siyasal haklar, medya, insan hakları gibi konularda ipler tamamen Hamaney ve ekibinin elinde olacak. Örneğin, ekonomide reformcuların serbest piyasaya olan temayüllerinin aksine devletçi bir ekonominin söz konusu olacağı söylenebilir. Siyasal alanın kontrolü tamamen Hamaney’in elinde olacağından alternatif siyasal temsillerin bu tabloda yer bulmaları zor görünüyor.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iranda-yeni-donem-reisinin-cumhurbaskanligihttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iranda-yeni-donem-reisinin-cumhurbaskanligiThu, 01 Jul 2021 0:01:00 GMTauthorKörfez yönetimlerinin İsrail siyasetlerinin dönüşümüyle paralel olarak halkların perspektiflerinde bir dönüşme olmadığı söylenebilir. Körfez halkları nezdindeki İsrail imajını düzeltmeyi hedefleyen İbrahim Anlaşmaları sürecinin Arap ve Yahudiler arasında toplumsal barış ve sükûneti sağlayacağı iddiasının kofluğu ise son Gazze saldırılarının ardından Arap mahallelerinde “sivil” silahlı Yahudi grupların saldırılarıyla gözler önüne serilmiştir.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iran-misir-ve-korfezin-filistin-siyasetihttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/iran-misir-ve-korfezin-filistin-siyasetiTue, 01 Jun 2021 0:30:00 GMTauthorBiden’ın dönüşen Ortadoğu dinamiklerine yönelik en dikkat çeken söylemlerinden biri, İran ile 2015’te imzalanan ve Trump’ın 2018’de terk ettiği nükleer anlaşmaya dönüş üzerineydi. Seçim kampanyasında bu konuyu vurgulayan yeni ABD Başkanı, göreve başlamasının ardından gerek kendisi gerekse dışişleri bakanının ağzından bu konudaki pozisyonlarını netleştirdi.https://kriterdergi.com/author/mstafacaner/turkiye-iran-ve-israil-baglaminda-biden-etkisihttps://kriterdergi.com/author/mstafacaner/turkiye-iran-ve-israil-baglaminda-biden-etkisiMon, 01 Mar 2021 1:23:00 GMT