ABD’de 5 Kasım 2024’te yapılan başkanlık seçimlerini Cumhuriyetçi aday Donald Trump’ın ezici bir üstünlükle kazanmasının yanı sıra, Cumhuriyetçi Parti’nin hem Senato hem de Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu elde etmesi, ABD haritasını adeta kırmızıya boyadı. Demokratları temsil eden mavi rengin, haritanın sadece belirli eyaletlerine sıkışıp kalması, “ABD’de Demokratların siyasi geleceği ne olacak?” sorusunu güçlü bir şekilde tartışmaya açtı. Joe Biden’ın zayıf liderlik göstermesi ve Trump’ın rakibi Kamala Harris’in seçimlerde bir varlık gösterememesi, Demokrat Parti’de bir liderlik sorunu olduğu yönündeki argümanları ciddi şekilde gündeme taşıdı.
Bir yanda Beyaz Saray’da Trump’ın, diğer yanda Kongre’nin her iki kanadında da Cumhuriyetçilerin oturduğu bir denklemde, Washington’daki Demokrat elitler kara kara partinin geleceğini düşünürken ortaya hiç hesapta olmayan bir isim çıktı: Zohran Mamdani. Mamdani, neredeyse tüm elitlerin desteğini alan rakiplerini geride bırakarak ülkenin finansal kalbi olan New York’un belediye başkanlığı seçimlerini kazandı. Şimdi ABD medyasında ve kamuoyunda sorulmaya başlayan soru şu: Mamdani, Demokrat Parti’nin geleceğinde neyi temsil edebilir?
Mamdani Mucizesi: Bir Yılda Sıfırdan Belediye Başkanlığına
4 Kasım’da yapılan NY belediye başkanlığı seçimleri, esasen sadece bir kenti değil, tüm Amerikan siyasetini ilgilendiren bir siyaset seçimine dönüşmüştü. Zira Demokrat Parti’nin ön seçimlerini New York’un eski valisi Demokrat Andrew Cuomo karşısında kazanan Mamdani, bazı açılardan öylesine sıra dışı bir figür olarak Amerikan toplumunun karşısına çıktı ki, sadece bir yıl önce bu kşinin New York’a belediye başkanı olabileceğini kimse hayal bile edemezdi. Henüz 34 yaşında olan, Uganda doğumlu, kendisini en başından itibaren “Demokrat sosyalist” olarak tanımlayan, Müslüman kimliğini Gazze konusu ve İsrail karşıtlığı dahil her konuda açıkça vurgulayan ve başkan olması halinde kentte sosyalist sayılabilecek birçok düzenleme vaadi veren Mamdani, “New York’un ilk Müslüman belediye başkanı” seçildi. Mamdani bu seçimlerde yerleşik düzenin elitlerini ve geleneksel Demokrat-Cumhuriyetçi seçmen algısını yenmedi, aynı zamanda İsrail lobisinin ve Yahudi grupların yoğun desteğini alan rakiplerini de yenmiş oldu. Bu yönüyle Mamdani’nin seçim zaferi, birçok bakımdan Amerikan siyasi tarihi için birçok kitaba konu olacak türden bir başarı hikayesi olarak hatırlanacaktır.
“Demokrat Sosyalist” Mamdani, Demokratlar İçin Neyi Temsil Ediyor?
New York gibi zaten demokrat-liberal bir kentte oyların yüzde 50’sinden fazlasını alarak Cuomo’yu geride bırakan Mamdani, en çok da gençlerden oy aldı. Sandık çıkış anketlerine göre Mamdani, 18-29 yaş arasındaki gençlerin yüzde 78’inin oyunu alırken, 65 yaş üstü seçmenlerin yüzde 56’sının Cuomo’ya oy vermiş olması, ABD’de Z kuşağının siyaseti okuma biçimine ilişkin güncel bir tabloyu ortaya koyuyor. Açıkça gençler, en fazla bağış yapan büyük şirketlerin değil, İsrail/Yahudi lobisinin değil, yerleşik elitlerin ve ana akım medyanın değil, tüm bunların dışında kendi siyasi görüşlerinin gösterdiği yönde oy tercihlerini belirliyor. Gençlerin bu görece “bağımsız” yaklaşımı, esasen Demokrat Parti içindeki “progresif” kanadın temsil edildiği siyasi yelpazeye oldukça uygun bir durum. Ancak Mamdani, buna ilaveten, Müslüman kimliğiyle de biraz farklı bir yerde duruyor. Yine de “demokrat sosyalist” söylemi ve ABD Senatosunun “en sosyalist” senatörü Bernie Sanders ile olan yakınlığı göz önüne alındığında Mamdani, Amerikan sosyolojisinde progresif kanadın büyüdüğünü ve özellikle 30 yaş altı gençlerin bu tarz-ı siyasete daha yakın olduklarını resmediyor.
Kuşkusuz Demokrat Parti’nin kurucu unsurları ve ılımlı orta kesimi, bu sola kayan ilerlemeci kanadın büyümesinden çok da memnun değil. Bu progresif siyasetin hiçbir zaman “kapitalizmin beşiği” olan Amerika Birleşik Devletleri’nde başkanlık seçimlerini kazandıramayacağına inanan partinin bu asli unsurları, Mamdani gibi figürlerin parti içinde nasıl bir rol oynayabileceğini de yakından takip ediyor. Demokrat Parti yöneticileri ve Kongre’deki 40 yıllık Demokratlar ne düşünürse düşünsün şurası kesin: ABD’de özellikle Demokrat gençler, geleneksel siyasi aktörler yerine ekonomideki gelir dağılımı eşitsizliğini aşmayı vaat eden Mamdani gibi henüz 34 yaşındaki bir ismi tercih edebiliyor. Mamdani’nin ekonomi ile ilgili vaatleri, seçimleri kazanmasında temel unsur olsa da, bunun yanında taşıdığı “demokrat sosyalist ve Müslüman bir göçmen” kimliği, New Yorkluların çoğunun kendinden bir parça bulduğu bir ayna haline geldi.
Mamdani, ABD Siyasetinde Nereye Gidebilir?
Mamdani’nin çok başarılı yürüttüğü sosyal medya kampanyalarının halk üzerindeki etkisi tartışılmaz, ancak seçim sürecinde ve sonrasında ortaya çıkan tablo, Mamdani’nin aslında Demokrat Parti içinde ileride daha önemli bir rol oynayabileceğine işaret ediyor. ABD doğumlu olmaması nedeniyle Amerikan Anayasasına göre başkan olması mümkün olmayan Mamdani’nin, Demokrat siyasetin yakın geleceğinde güçlü bir figür olması güçlü ihtimal olarak görülüyor. Ancak elbette Mamdani’nin New York’ta göstereceği belediye başkanlık performansı bu olası rolünü büyük oranda şekillendirecek. Eğer Mamdani seçim sürecinde ve şu anda olduğu gibi söylem ve sergilediği sempatik liderliğini devam ettirirse, özellikle gençler arasındaki popülerliğini koruyacaktır. Bu da henüz çok genç olan Mamdani’ye ABD siyasetinde yeni kapılar açılmasına imkan sağlayacaktır. Mamdani’nin ABD Başkanı Trump’la Beyaz Saray’da yaptığı görüşmede sergilediği soğukkanlı ve sakin tavrı da siyasetin uzun ve karanlık koridorlarında hayatta kalabilme becerisine sahip olduğunu gösteren bir örnek olarak değerlendirildi.
Sonuç olarak, Mamdani sadece bir yılda gösterdiği performans ve ortaya koyduğu siyaset diliyle New York seçimlerini kazandı. Başkanlık yaparken gerçek gücü ve zayıf yönleri ortaya çıkacak olan Mamdani, mevcut ivmesini koruyabilirse yakın ve orta vadede Demokratların önemli figürlerinden biri haline gelebilir. ABD siyasetinde nereye gelebileceğini ise 2028 başkanlık seçimleri ve sonrasında ortaya çıkacak olan siyasi tablo daha iyi gösterecektir…
