ABD/İsrail-İran Savaşı, artık yalnızca iki taraf arasındaki bir çatışma değil, küresel ölçeğe taşınmanın tüm emarelerini gösteren bir savaş dinamiğine dönüşmüş durumda. Yılın ilk çeyreğini tamamlarken savaş da bir ayını tamamladı, ikinci ayından da gün almaya başladı. ABD-İsrail hamlelerine karşı İran’dan gelen asimetrik hamleler, dünyayı kilitledi. Bu savaşın görünen görünmeyen tüm cephelerini ve küresel ve bölgesel siyasetteki diğer muhtelif başlıkları bu sayımızda uzman isimlerle ele aldık.
Savaş dosyasında ABD/İsrail-İran Savaşı’nın izlediği yol haritasını, en başından itibaren sebepleri, sonuçları ve etkenleriyle Haydar Oruç analiz etti. Bu savaş döneminde faydalarının sıklıkla tartışıldığı ABD’nin süper gücünün dünya için bir ihtiyaç mı, sorusunun cevabını Mehmet Ayfer Kancı aradı. ABD ve İsrail’in hamleleri karşısında İran’ın yeni jeopolitiğini İsmail Sarı masaya yatırırken, İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney’in gelişinin, İran için toplum ve savaş bağlamındaki anlamını Turgay Şafak irdeledi. İran’dan gözlemlerini aktaran Ali Çabuk fiilde farklılaşan tepkilerin İran için getirebileceklerini değerlendirdi. Yusuf Sosar ise İran rejiminde bozulamayan kilidi ve devamlılığı sağlayan sistem dinamiklerini anlattı. İran’ın balistik füze saldırılarının teknik detaylarını Hurşit Dingil aktardı. Savaşta kullanılan silah teknolojilerini ve bunun TSK yansımalarını Ahmet Alemdar, yapay zekânın savaş sistemlerine entegrasyonunu ve sonuçlarını, bu savaş özelinde Emine Çelik kaleme aldı.
Bölgesel etkileri ele aldığımız ikinci dosyamızda, savaş karşısında Türkiye’nin duruşunu ve hamlelerini Serhan Afacan, yeni nesil savaşların kilit noktalarından biri olan sinyal gücünün Türkiye savunmasındaki önemini ve aciliyetini Alp Cenk Arslan açıkladı. Savaşın Lübnan cephesindeki gelişmeleri Muhammed Hüseyin Mercan, Körfez dış politikasına etkilerini Gökhan Ereli yorumladı. Umman’ın geçmişten gelen İran’la bağlarının etkilerini ve arabuluculuktaki rolünü ise İsmail Numan Telci ele aldı. Savaşın Irak için getirdiklerinin muhasebesini Bilgay Duman yaparken, yine savaşın getirdiği küresel darboğaza ve Türkiye’nin stratejisine Tunç Demirtaş odaklandı. Bölgenin önemli ülkelerinden ve BRICS’in dönem başkanı Hindistan’ın, bu savaştaki sessiz tepkisinin üzerinde Duygu Çağla Bayram durdu.
Dünya siyaseti dosyasında ilk olarak Hüseyin Arslan, ülkelerin varlık yokluk mücadelesinde küresel sistemin dönüşümünü yazarken; pandemi ve ardından gelen savaşlar sonrası küresel mücadele değişimini de Kerem Alkin detaylarıyla ortaya koydu. Savaş sonrası Almanya’daki kafa karışıklıklarına Kemal İnat ışık tuttu. İran savaşı karşısında stratejik sessizlik kisvesi altında risksiz pragmatizm yolunu izleyen Çin’in değerlendirmesini Diren Doğan, Afganistan-Pakistan çatışma hattı ve ABD-İran savaşındaki Pakistan hamlelerini Hayati Ünlü değerlendirdi. ABD ambargolarıyla zor zamanlar geçiren Küba’daki siyasi ve toplumsal durumu Sinan Doğan aktardı.
Medya ve toplum dosyasında da uzman isimler yer alıyor. Modern savaş dönemlerinde iletişim ve algı mücadelesine Zakir Avşar dikkat çekerken, Muhammed Ersin Toy, bazı Batılı medya mecralarının Türkiye ofislerinin röntgenini, yaptıkları haberler üzerinden çekti. Sosyal medya platformlarını incelemeye devam eden Emrah Atila’nın bu sayımızdaki konusu ise algoritması tüketim bağımlılığına sürükleyen Instagram. Entegre Sağlık Sistemi hakkında değerlendirmede bulunan Şervan Gökhan; sağlık önlemlerinin tarım, veterinerlik, çevre, belediyecilik ve iklim gibi pek çok başlıkla bütüncül yaklaşıma ihtiyaç duyulduğuna dikkat çekerken, Burhan Albay “görünmez cephede yeni tehdit” olarak tanımladığı kimyasal savaşın detaylarını ve Türkiye olarak yapmamız gerekenleri kaleme aldı. Osmanlı ve medeniyetini tanımak ve anlamak üzerine üniversitelerde gençlere Osmanlı dersi verilmesi gerektiğini belirten İsmail Güleç, ders planı ve programı bağlamında konuyu detaylandırdı.
Gelecek ay yeni sayımızda görüşmek üzere…
MUSTAFA CANER
GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ
